কাৰা জোৰ্গা

কাৰা জোৰ্গা (ইংৰাজী ভাষা: Kara Jorga বা Kara Zhorga; কাজাখ: Qara jorğa; অৰ্থ: “লেহেমীয়া গতিত চলা ক’লা ঘোঁৰা”) হৈছে কাজাখ জনগোষ্ঠীৰ এক পৰম্পৰাগত লোকনৃত্য আৰু বাদ্যসংগীত। ই একপ্ৰকাৰৰ বাদ্যসংগীত (küy) আৰু নৃত্য, য’ত ঘোঁৰাৰ লেহেমীয়া গতিত চলাৰ ভংগী (ambling gait) প্ৰতিফলিত হয়।^১

অন্যান্য যাযাবৰ নৃত্যৰ দৰে, কাৰা জোৰ্গা নৃত্যো পশুপ্ৰতীকবাদ আৰু টেংগ্ৰিয়ান ধৰ্মৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। এই নৃত্য অন্যান্য বাদ্যসংগীত (küy)-ৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰিব পাৰি, যদিও কাৰা জোৰ্গাই বিশেষকৈ কাজাখ আৰু তাৰ পিছত কিৰ্গিজ জনগোষ্ঠীৰ মাজত অধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। ইয়াৰ সদৃশ নৃত্যভংগী মংগোলীয় জনগোষ্ঠীৰ মাজতো দেখা যায়।

ছোভিয়েট শাসনকালত ১৯৩০–১৯৩৩ চনৰ কাজাখ দুৰ্ভিক্ষ, সমষ্টিগত কৃষি নীতি আৰু নগৰীকৰণৰ ফলত কাৰা জোৰ্গা সংগীত আৰু নৃত্য প্ৰায় লুপ্ত হ’বলৈ ধৰিছিল আৰু ইয়াক কাজাখ বেলেটৰ গৱেষণা আৰু পৰীক্ষামূলক উপাদান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।^২

তথাপি, বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিত দুৰ্ভিক্ষৰপৰা বাচিবলৈ চীনলৈ পলাই যোৱা কাজাখসকলে এই পৰম্পৰা সংৰক্ষণ কৰে। ১৯৫০ দশকত National Geographic আলোচনীত এই বিষয়ে প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ পায়।^৩

স্বাধীনতাৰ পিছৰ সময়ছোৱাত, বিশেষকৈ চীন আৰু তুৰস্কৰপৰা ঘূৰি অহা কাজাখ প্ৰবাসীসকলৰ জৰিয়তে, কাজাখস্তানত কাৰা জোৰ্গা পুনৰ জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। আৰিস্তান শাদেতুলী আদি পেছাদাৰী নৃত্যশিল্পীয়ে ইয়াক ব্যাপকভাৱে প্ৰচাৰ কৰে। ২০০৯ চনত চীনৰ কাজাখসকলে প্ৰথম সংগীত ভিডিঅ’ মুকলি কৰে আৰু চীন আৰু কাজাখস্তানত একাধিক ফ্লেছ ম’ব অনুষ্ঠিত হয়।^৪

২০১১ চনৰ ১৬ ডিচেম্বৰত আস্তানাত ৩৯৯ জন নৃত্যশিল্পীৰ অংশগ্ৰহণেৰে অনুষ্ঠিত হোৱা কাৰা জোৰ্গা নৃত্যই বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ কাৰা জোৰ্গা নৃত্য হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰে।^৫

নামৰ উৎপত্তি

কাজাখ ভাষাত “কাৰা” শব্দৰ অৰ্থ ক’লা হোৱাৰ উপৰি সহজ, শক্তিশালী বা দৃঢ় বুলিও ব্যৱহাৰ হয়। “জোৰ্গা” শব্দই ঘোঁৰাৰ ধীৰগতিত চলা ভংগীক বুজায়। সেয়েহে “কাৰা জোৰ্গা”ৰ অৰ্থ “ক’লা ধীৰঘোঁৰা” বা “শক্তিশালী ধীৰঘোঁৰা” দুয়োটাই হ’ব পাৰে। কাৰা জোৰ্গা জাতীয় ঘোঁৰা সাধাৰণতে দীঘলীয়া যাত্ৰাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কাজাখ আৰু প্ৰাচীন তুৰ্কী জনগোষ্ঠীৰ মাজত ঘোঁৰাক এক টোটেমিক পশু হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল।^৬

এই নৃত্যৰ আন এটা নাম হৈছে “বুৱইন বিয়ি” (buwıyn biyi), যাৰ অৰ্থ “সংযোগস্থলৰ নৃত্য”, কিয়নো এই নৃত্য মূলতঃ কাঁধ আৰু হাতৰ সংযোগস্থলৰ ছন্দোময় গতিৰ ওপৰত আধাৰিত।

ইতিহাস

কাৰা জোৰ্গা অন্যান্য যাযাবৰ নৃত্যৰ দৰে পৰম্পৰাগত পশুপালনভিত্তিক সংস্কৃতিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল আৰু ই ইছলাম-পূৰ্ব যুগত কাজাখ উৎসৱ আৰু শামাণিক আচাৰ-অনুষ্ঠানত ব্যৱহৃত হৈছিল।

১৯৩৩ চনত আলমাটিত আলি আৰদোবুছৰদ্বাৰা বেলেট মঞ্চত কাৰা জোৰ্গাৰ কিছুমান উপাদান প্ৰদৰ্শিত হয়।^৭

১৯৩৬ চনত কাজাখ নাট্যগৃহত এনলিক-কেবেক কাব্যনাটকৰ সময়ত সম্পূৰ্ণ ৰূপত এই নৃত্য মঞ্চস্থ কৰা হয়।^৮

পিছলৈ, দাউৰেন আবিৰভ, আবুবাকিৰ ইছমাইলভ আৰু ছাৰা ঝিয়েনকুলোভা আদি কাজাখ-ছোভিয়েট নৃত্য পৰিচালকে লোকনৃত্যৰ ভিত্তিত মঞ্চনৃত্যৰ বিকাশ ঘটায়। ফলস্বৰূপে, কাজাখস্তানত কাৰা জোৰ্গা পেছাদাৰী নৃত্যকলাৰ ৰূপ লাভ কৰে, আনহাতে চীনত থকা কাজাখসকলে ইয়াক লোকনৃত্য হিচাপে পালন কৰি আহে। ২০০০ দশকৰপৰা জাতীয় পৰিচয়বোধ বৃদ্ধিৰ লগে লগে কাৰা জোৰ্গা পুনৰ জনপ্ৰিয় হয় আৰু ই কাজাখ প্ৰবাসীসকলৰ এক সাংস্কৃতিক পৰিচয়চিহ্নত পৰিণত হয়।^{৯১০১১}

২০১৩ চনত কাৰা জোৰ্গা নৃত্যক ইউনেস্কো অমূৰ্ত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য তালিকাৰ বাবে মনোনীত কৰা হয়।^১২

বাহ্যিক সংযোগ

• – কাৰা জোৰ্গা সংগীতৰ আধুনিক সংস্কৰণ
• – ডম্বিৰা বাদ্যযন্ত্ৰৰ সৈতে পৰম্পৰাগত সংস্কৰণ