কল্যাণী সেন

কল্যাণী সেন (জন্ম প্ৰায় ১৯১৭) মহিলা সহায়ক বাহিনী,ভাৰত (WAC{I})ৰ এটা অংশ মহিলা ৰয়েল ইণ্ডিয়ান নেভেল চাৰ্ভিচৰ (WRINS) দ্বিতীয় বিষয়া আছিল। ১৯৪৫ চনত ব্ৰিটেইন ভ্ৰমণ কৰা প্ৰথমগৰাকী ভাৰতীয় সেনাবাহিনী হিচাপে পৰিগণিত হয়।

সেন আছিল লাহোৰৰ মেয়ো আৰ্টছ কলেজৰ অধ্যক্ষৰ কন্যা। ১৯৩৮ চনত পঞ্জাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৰাজনীতি বিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰীৰ বাবে অধ্যয়ন আৰম্ভ কৰে। ছাত্ৰী অৱস্থাতে তেওঁ থিয়েটাৰত অভিনয় কৰিছিল আৰু এটা সময়ত হেমলেট নাটকত অফেলিয়াৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, যি সময়ত ভাৰতীয় মহিলাসকলে সাধাৰণতে মঞ্চত অভিনয় কৰা নাছিল। মঞ্চত তেওঁৰ সফলতাৰ বাবে তেওঁক চিনেমাৰ বাবে বিচৰা হৈছিল। ১৯৩৮ চনত পঞ্জাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰী হৈ থকাৰ সময়তে সৰ্বভাৰতীয় আন্তঃবিশ্ববিদ্যালয় বিতৰ্কৰ অধিৱেশনত ভাৰতে ভৱিষ্যতৰ যুদ্ধত অৰিহণা যোগাব নালাগে বুলি প্ৰস্তাৱৰ বিৰোধিতা কৰাৰ পাছত তেওঁক শ্ৰেষ্ঠ বক্তা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। সেই বিতৰ্কই তেওঁক স্বৰ্ণ পদক আৰু পঞ্জাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ে ছাৰ আশুতোষ মুখাৰ্জী ট্ৰফী লাভ কৰে।

১৯৪৩ চনত দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত সেনে WAC(I) ত যোগদান কৰে। পিছৰ বছৰত তেওঁ দ্বিতীয় বিষয়া হিচাপে ৰজাৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰে।

প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা

কল্যাণী সেন (জন্ম গুপ্ত), মৰমেৰে 'বাবলি' নামেৰে জনাজাত,^১২ জন্ম হৈছিল ১৯১৭ চনৰ আশে-পাশে, লাহোৰৰ মেয়ো আৰ্টছ কলেজৰ শিল্পী আৰু অধ্যক্ষ এছ এন গুপ্তা^১৩৪ আৰু পিছলৈ মহিলা সহায়ক বাহিনী (ভাৰত) ডব্লিউ এ চি(আই)ৰ মুখ্য সেনাপতি হোৱা মিচেছ গুপ্তাৰ একমাত্ৰ কন্যা।^৪ তেওঁৰ ককাক আছিল সাংবাদিক নগেন্দ্ৰনাথ গুপ্ত।^৩ তেওঁ লাহোৰৰ কিনাইৰ্ড কলেজ আৰু গভৰ্ণমেণ্ট কলেজত অধ্যয়ন কৰে।^৫৬ ১৯৩৫ চনত পঞ্জাৱ ফাইন আৰ্টছ ছ'চাইটিৰ ত্ৰয়োদশ বাৰ্ষিক প্ৰদৰ্শনীত তেওঁক অন্যতম পুৰস্কাৰ বিজয়ী হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হয়।^৭ যি সময়ত ভাৰতীয় মহিলাসকলে সাধাৰণতে মঞ্চত অভিনয় কৰা নাছিল।^৮ চৰকাৰী মহাবিদ্যালয়ত তেওঁ মুকলি আকাশৰ তলত থিয়েটাৰত অভিনয় কৰিছিল,^৯ আৰু হেমলেট নাটকত অফেলিয়াৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। মঞ্চত তেওঁৰ সফলতাৰ বাবে তেওঁক তেতিয়াৰ কলিকতাত চিনেমাৰ বাবে বিচৰা হৈছিল।^৯

১৯৩৮ চনত তেওঁ পঞ্জাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৰাজনীতি বিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।^৫ তাত তেওঁ "ক্ৰীড়া মহিলাৰ ডমেইনত নহয়" বুলি ধাৰণাটোৰ বিৰুদ্ধে যুক্তি দিয়াকে ধৰি বিতৰ্কত অংশ লৈছিল।^১০ সেই বছৰতে কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয় আইন মহাবিদ্যালয় সংঘই আয়োজন কৰা সৰ্বভাৰতীয় আন্তঃবিশ্ববিদ্যালয় বিতৰ্কৰ অধিৱেশনত "ভাৰত ভৱিষ্যতৰ যুদ্ধৰ কোনোপক্ষ হ'ব নালাগে" এই প্ৰস্তাৱৰ বিৰুদ্ধে কথা কোৱাৰ পিছত তেওঁক শ্ৰেষ্ঠ বক্তা হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।^৩ সেই বিতৰ্কই তেওঁক সোণৰ পদক লাভ কৰে আৰু ফলত ছাৰ আশুতোষ মুখাৰ্জীৰ ট্ৰফী পঞ্জাৱ বিশ্ববিদ্যালয়লৈ যায়।^৩

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ

১৯৪৩ চনত দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত সেনে WAC(I) ত যোগদান কৰে।^৪ পিছৰ বছৰত তেওঁ দ্বিতীয় বিষয়া হিচাপে ৰজাৰ অনুজ্ঞা লাভ কৰে।^১১ ১৯৪৫ চনত বৰ্তমান মহিলা ৰয়েল ইণ্ডিয়ান নেভেল চাৰ্ভিচৰ (WRINS) বিষয়া হিচাপে কাম কৰা তেওঁ ২৮ বছৰ বয়সত ব্ৰিটেইন ভ্ৰমণ কৰা প্ৰথমগৰাকী ভাৰতীয় সেৱাৰ মহিলা হিচাপে পৰিগণিত হয়।^১২১৩ মুখ্য বিষয়া মাৰ্গাৰেট আই কুপাৰ আৰু দ্বিতীয় বিষয়া ফিলিছ কানিংহামৰ সৈতে তেওঁলোকৰ উদ্দেশ্য আছিল সমগ্ৰ ব্ৰিটেইনৰ ডব্লিউ আৰ এন এছ প্ৰতিষ্ঠানসমূহ ভ্ৰমণ কৰি মহিলা ৰয়েল নেভাল চাৰ্ভিচ (ডব্লিউ আৰ এন এছ)ত প্ৰশিক্ষণ আৰু প্ৰশাসনৰ দুমাহৰ অধ্যয়ন কৰা।^১২১৩ সেই বছৰৰ ১৩ এপ্ৰিলত তেওঁলোক ব্ৰিটেইনত উপস্থিত হয় আৰু সেইদিনা এখন সংবাদ-মেলত অংশগ্ৰহণ কৰে।^১৩ সেনে বিবিচিৰপৰা ইংৰাজী আৰু বাংলা ভাষাত সম্প্ৰচাৰ কৰিছিল আৰু বাকিংহাম পেলেচত অনুষ্ঠিত হোৱা এক অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।^৫ তেওঁ তথ্য দাখিল কৰিছিল যে "ভাৰতত এতিয়াও পুৰুষৰ সৈতে কাম কৰা ছোৱালী আৰু মহিলাৰ প্ৰতি ডাঙৰ পক্ষপাতিত্ব আছে... কিন্তু মহিলাসকলে সেৱাসমূহত সোমাবলৈ ইমানেই আগ্ৰহী যে তেওঁলোকে এই বিভেদ ভাঙি পেলাইছে।"^১২ ১৯৪৫ চনৰ ৩ জুলাইত তেওঁলোকে ব্ৰিটেইন এৰি ভাৰতলৈ উভতি যায়।^১৪ সেই সময়ত তেওঁৰ স্বামীয়ে বাৰ্মাত ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত সেৱা আগবঢ়াই আছিল।^১৩

ব্যক্তিগত জীৱন

১৯৩৯ চনত ৰাজনীতি বিজ্ঞানৰ পাঠ্যক্ৰমৰ সময়ত তেওঁ বালুচ ৰেজিমেণ্টৰ কেপ্তেইন (পৰৱৰ্তী লেফটেনেণ্ট জেনেৰেল) লিয়নেল প্ৰটিপ চেনৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।^১৫ ১৯৪১ চনত তেওঁৰ প্ৰথম কন্যা ৰাধাৰ জন্ম হয়।^২১৬ ১৯৪৭ চনত মালাৰ জন্ম হয়।^১৭১৮ ১৯৫৩ চনত এল পি চেনৰ সৈতে তেওঁৰ বিবাহ বিবাহ বিচ্ছেদৰ ফলত শেষ হয়।^১৭১৮ ফাৰৰুখ ধোণ্ডীৰ মতে, পিছলৈ তেওঁ টুটু ভগতক বিয়া কৰাই মুম্বাইৰ এটা চহকী অঞ্চলত বাস কৰে।^১৯