উৰুলি

উৰুলি ( Uruli ) এবিধ মুখবাদ্য৷ সাধাৰণতে হিন্দু ধৰ্মাৱলম্বী নাৰীয়ে মাংগলিক কাৰ্য্যত উৰুলি ধ্বনি কৰে৷ অসমীয়া, বঙালী আৰু উড়ীয়া লোকসংস্কৃতিত^১ ই এক এৰাব নোৱৰা সামজিক প্ৰথা৷ ই কেৱল মহিলাসকলৰ দ্বাৰাহে কৰা হয়৷ উৰুলিক উৎসৱ আৰু সমৃদ্ধিৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়৷

উৎপত্তি

উৰুলি শব্দৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে মতভেদ দেখা যায়৷ সুমেৰীয় শব্দ ’উলু’ৰ পৰা উৰুলি বা উলুধ্বনি শব্দটোৰ সৃষ্টি হোৱা বুলি ক’ব পাৰি৷ ইংৰাজীত ইয়াৰ অৰ্থ, মুখেৰে কৰা এক ধেমেলীয়া শব্দ৷ সুমেৰীয় ভাষাৰ ’উলু’ শব্দৰ অৰ্থ আনন্দত চিৎকাৰ কৰা৷ সেইফালৰ পৰা এই উলু শব্দৰ পৰাই উৰুলি বা উলুধ্বনি হোৱা বুলি ক’ব পাৰি৷ আনহাতে, ফেঁচাই খৰকৈ মতা মাতৰ অনুকৰণত এই উৰুলি ধ্বনি সৃষ্টি হোৱা বুলিও বহুতে ক’ব খোজে৷ উলুক মানে ফেঁচা৷ উলুকৰ উলুধ্বনিৰ অনুকৰণত হয়তো উৰুলি বা উলুধ্বনি হ’ল৷^২

উৰুলি দিয়াৰ নিয়ম

বিয়া, পূজা, গৃহপ্ৰৱেশ, উপনয়ন, তোলনী বিয়া আৰু ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানৰ শুভাৰম্ভণৰ সময়ত উৰুলি অসমীয়া আৰু বাঙালী সমাজৰ এক প্ৰাচীন পৰম্পৰা৷ বৈদিক যুগৰে পৰা উৰুলিৰ প্ৰচলন থকাৰ কথা পোৱা যায়৷ বৰ্তমানো বিভিন্ন পূজাত ঘণ্টাধ্বনিৰ লগতে উৰুলিধ্বনি এৰাব নোৱৰা বিষয়৷ উৰুলি মহিলাসকলেহে দিয়ে৷ ওঁঠ দুটা জোঙা কৰি জিভাখন দীঘলীয়াকৈ উলিয়াই জিভাৰে দুয়ো ওঁঠৰ কোণত খৰকৈ খুন্দিয়াই মুখেৰে ’উলুলুলু’ ধ্বনি কৰে৷ সেইকাৰণে উৰুলিক হয়তো বঙালীসকলে “উলুধ্বনি’’ বোলে৷ উৰুলি অপায়-অমংগল আঁতৰোৱাৰ উপায় হিচাপেও গণ্য কৰা হয়৷ সাধাৰণতে ফেঁচাক লোকসমাজত অমংগলৰ প্ৰতীক ৰূপে গণ্য কৰা হয় যদিও কেতিয়াবা ফেঁচাই উৰুলি দিলে সেই ঠাইখনত শুভ কাম হোৱাৰ ইংগিত পোৱা বুলি ধৰা হয়৷^৩ কাৰোবাৰ ঘৰৰ বাৰীত পৰি ফেঁচাই উৰুলি দিলে সেইঘৰত অচিৰে কিবা মাংগলিক কাৰ্য হ’বই বুলি লোকবিশ্বাস প্ৰচলিত৷^৪ বাঙালী সমাজত ভূমিকম্প আহিলে কাঁহ আৰু শঙ্খ বজাই উৰুলি দিয়ে৷

বিবাহত উৰুলিৰ প্ৰয়োগ

অসমীয়া সমাজৰ বিবাহত উৰুলি এক অবিচ্ছেদ্য লোকাচাৰ৷ একেটা উশাহত উৰুলি দিয়া হয়৷^৫ আয়তীৰ জাত জাত বিয়ানামৰ লগতে উৰুলিৰ ধ্বনিয়ে বিয়াঘৰত এক মাংগলিক পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰে৷ বিয়াৰ জোৰোণ আহি পদূলিমুখ পোৱাৰ পিছতে দৰাঘৰীয়া আয়তীৰ উৰুলিত কইনাঘৰত উখল-মাখল লাগে৷ তাৰপিছত প্ৰতিটো কাৰ্যৰে আৰম্ভণি উৰুলিৰে কৰা হয়৷ কইনা বহা কঠত চাউল ছটিয়াওতে, কইনাৰ শিৰত সেন্দূৰ দিওঁতে, পানী কাটোঁতে, পানী তোলোতে, পানী তুলি উভতি খোজ লওঁতে, কইনা নোৱাওঁতে, সুৱাগুৰি তোলা, গাঁঠিয়ন খুন্দা, দৈয়ন দিয়া, দৰা আদৰা, মালা পিন্ধোৱা^৬ আদি বিয়াৰ সকলো পৰ্যায়তে উৰুলি ধ্বনি কৰাটো নিয়ম৷ বিয়াৰ বাদে আন আন নাৰীকেন্দ্ৰিক লোকাচাৰত উৰুলি এক অবিচ্ছেদ্য অংগ৷ উপনয়ন, পঞ্চামৃত খোৱা, জেঠুৱা খোৱা, জেওৰা দিয়া আদি কামৰ মহিলাসকলে উৰুলিৰে মংগল কামনা কৰে৷ অসমৰ কিছুমান অঞ্চলৰ কোনো কোনো জনগোষ্ঠীৰ মাজত ল’ৰা সন্তান জন্ম হ’লে শঙ্খ বজোৱাৰ লগতে উৰুলি ধ্বনি দি আনন্দ প্ৰকাশ কৰে৷^৭