ইৰাণ-ইজৰাইলৰ সংঘাত

ইৰাণ–ইজৰাইল প্ৰক্সি সংঘাত, যাক ইৰাণ–ইজৰাইল প্ৰক্সি যুদ্ধ^১ বা ইৰাণ–ইজৰাইল শীতল যুদ্ধ (Iran–Israel proxy conflict) বুলিও কোৱা হয়৷^২ ই হৈছে ইৰাণ আৰু ইজৰাইলৰ মাজত চলি থকা প্ৰক্সি সংঘাত। ইজৰাইল–লেবাননৰ সংঘাতত ইৰাণে লেবাননৰ ছিয়া সামৰিক বাহিনীক সমৰ্থন কৰিছিল, বিশেষকৈ হিজবুল্লাহক। ইজৰাইল-পেলেষ্টাইন সংঘাতত ইৰাণে হামাছৰ দৰে পেলেষ্টাইনী গোটক সমৰ্থন জনাইছে। ইৰাণৰ পিপলছ মুজাহিদিন আদি ইৰাণৰ বিদ্ৰোহীক ইজৰাইলে সমৰ্থন জনাইছে, ছিৰিয়াত ইৰাণৰ মিত্ৰ দেশসমূহৰ বিৰুদ্ধে বিমান আক্ৰমণ চলাইছে আৰু ইৰাণৰ পাৰমাণৱিক বিজ্ঞানীক হত্যা কৰিছে। ২০১৮ চনত ইজৰাইলী বাহিনীয়ে ছিৰিয়াত ইৰাণী বাহিনীক প্ৰত্যক্ষভাৱে আক্ৰমণ কৰে।^৩

‘পেৰিফেৰী ডক্ট্ৰিন’ৰ দ্বাৰা প্ৰেৰিত হৈ সাম্ৰাজ্যিক ইৰাণ আৰু ইজৰাইলৰ মাজত ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল, আৰু তেওঁলোকে আৰব শক্তিসমূহক এক উমৈহতীয়া ভাবুকি হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৭৯ চনৰ ইছলামিক বিপ্লৱৰ পিছত ইৰাণে সম্পৰ্ক বিচ্ছিন্ন কৰে যদিও পৰৱৰ্তী ইৰাণ–ইৰাক যুদ্ধৰ সময়তো গোপন সম্পৰ্ক অব্যাহত থাকে। ইৰাণে ১৯৮২ চনত ইজৰাইলৰ লেবানন আক্ৰমণক প্ৰতিহত কৰিবলৈ হিজবুল্লাহক প্ৰশিক্ষণ আৰু অস্ত্ৰ প্ৰদান কৰিছিল আৰু ইজৰাইলে দক্ষিণ লেবানন দখলৰ সমগ্ৰ সময়ছোৱাত ছিয়া সামৰিক শক্তিক সমৰ্থন কৰি গৈছিল।^৪ ১৯৭৯ চনৰ আগতেও ইৰাণৰ ইছলামিকসকলে পেলেষ্টাইনীসকলক বস্তুগতভাৱে সমৰ্থন কৰিছিল; ১৯৭৯ চনৰ পিছত ইৰাণে পেলেষ্টাইন মুক্তি সংস্থাৰ সৈতে সম্পৰ্ক স্থাপনৰ চেষ্টা কৰে, আৰু পিছলৈ পেলেষ্টাইন ইছলামিক জেহাদ আৰু হামাছৰ সৈতে সম্পৰ্ক স্থাপনৰ চেষ্টা কৰে। ইজৰাইলে ২০০৬ চনত হিজবুল্লাহৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিছিল। ইজৰাইলে গাজা ষ্ট্ৰিপ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে পেলেষ্টাইনীসকলৰ সৈতে কেইবাখনো যুদ্ধ কৰিছিল৷ ২০০৮–২০০৯, ২০১২, ২০১৪, ২০২১ আৰু ২০২৩ চনত যুদ্ধ হৈছিল। ১৯৮২ চনৰ লেবানন যুদ্ধ আৰু গাজা যুদ্ধ আৰব-ইজৰাইল সংঘাতৰ আটাইতকৈ মাৰাত্মক যুদ্ধ।^৫

ইৰাণ–ইজৰাইল সংঘাতৰ বিভিন্ন কাৰণ উল্লেখ কৰা হৈছে। ইৰাণ আৰু ইজৰাইলৰ মাজত ইয়াৰ পূৰ্বে উমৈহতীয়া ভাবুকিৰ বাবে উষ্ণ সম্পৰ্ক আছিল যদিও ১৯৯০ চনৰ ভিতৰত ইউ এছ এছ আৰ ভংগ হৈছিল আৰু ইৰাক দুৰ্বল হৈ পৰিছিল।^৬ ইৰাণৰ ইছলামিকসকলে দীৰ্ঘদিন ধৰি পেলেষ্টাইনী জনসাধাৰণৰ সমৰ্থন কৰি আহিছে, যাক তেওঁলোকে নিপীড়িত বুলি ভাবে।^৭ পণ্ডিতসকলৰ মতে পেলেষ্টাইনীসকলক সমৰ্থন কৰি ইৰাণে ছুন্নী ইছলাম আৰু আৰবৰ মাজত অধিক গ্ৰহণযোগ্যতা বিচাৰে, যিয়ে মধ্যপ্ৰাচ্যত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে।^৮৯ কেতিয়াবা ইৰাণে পেলেষ্টাইনীসকলৰ দুৰ্দশাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই এক ৰাষ্ট্ৰ আৰু দুখন ৰাষ্ট্ৰৰ সমাধানক সমৰ্থন কৰিছে,^১০ আনহাতে ইজৰাইলৰ অৱসানৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিবলৈ দেশখনে অধিক উদাত্ত ভাষাও ব্যৱহাৰ কৰিছে।^১১ ইজৰাইলে ইৰাণক অস্তিত্বৰ ভাবুকি হিচাপে গ্ৰহণ কৰে।^১২ ইজৰাইলে ইৰাণক গণহত্যাৰ উদ্দেশ্য আশ্ৰয় দিয়াৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰিছে,^১২ আনহাতে ইৰাণে ইজৰাইলক গাজাত গণহত্যা চলোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰিছে।^১৩ ফলস্বৰূপে ইজৰাইলে ইৰাণৰ বিৰুদ্ধে নিষেধাজ্ঞা আৰু সামৰিক ব্যৱস্থা ল'বলৈ বিচাৰিছে যাতে ইৰাণে পাৰমাণৱিক অস্ত্ৰ লাভ কৰাত বাধা দিয়ে।^১৪

]]

গুৰুত্বপূৰ্ণ যুদ্ধ আৰু হিংসাত্মক ঘটনাৱলী