ইলবাৰ্ট বিল

ইলবাৰ্ট বিল ১৮৮৩ চনৰ ৯ ফেব্ৰুৱাৰীত ভাৰতৰ বৃটিছ সাম্ৰাজ্ৰিক বিধায়িনী পৰিষদত (ব্ৰিটিছ ইণ্ডিয়াৰ ইম্পেৰিয়েল লেজিছলেটিভ কাউন্সিল )(আই এল চি)ত উত্থাপন কৰা এখন বিধেয়ক আছিল ইলবাৰ্ট বিল। এই বিধেয়কখনৰ যোগেদি কৃষ্ণাংগ ন্যায়াধীশে শ্বেতাংগলোকৰ সৈতে জড়িত থকা গোচৰৰ সভাপতিত্ব কৰিব পৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। সেই সময়ত ভাৰতৰ গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল লৰ্ড ৰিপনৰ নেতৃত্বত ভাৰতীয় পৰিষদৰ আইনী উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা ব্ৰিটিছ চৰকাৰী কৰ্মচাৰী ছাৰ কৰ্টনে ইলবাৰ্টৰ নামেৰে ইয়াৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰি বিলখনৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল।

প্ৰথমে ইলবাৰ্টে এই বিধেয়কখন ফৌজদাৰী বিধি সংশোধনীৰ অংশ হিচাপে প্ৰস্তাৱ কৰিছিল। য’ত ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ কৃষ্ণাংগ দণ্ডাধীশসকলে শ্বেতাংগ লোকৰ সৈতে জড়িত গোচৰৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰিবলৈ বাধা দিছিল। লৰ্ড ৰিপনে আই এল চিৰ আগত উত্থাপন কৰা এই বিধেয়কখনৰ লক্ষ্য আছিল ভাৰতত পূৰ্বৰ ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনে ভাৰতীয় চৰকাৰী কৰ্মচাৰীৰ ওপৰত আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞা লাঘৱ কৰা। ইম্পেৰিয়েল চিভিল চাৰ্ভিচৰ উচ্চ পদবীত উপনীত হোৱা ভাৰতীয় ন্যায়াধীশসকলে শ্বেতাংগবাদী বা প্ৰতিবাদীৰ সৈতে জড়িত গোচৰৰ শুনানি ল’ব পাৰিছিল। বিধেয়কখনৰ প্ৰতি লৰ্ড ৰিপনৰ সমৰ্থনত ব্ৰিটিছ প্ৰধানমন্ত্ৰী উইলিয়াম ইৱাৰ্ট গ্লেডষ্টোনে তেওঁক ভাৰতীয় ন্যায়াধীশক লক্ষ্য কৰি লোৱা কিছুমান অধিক বাধাপ্ৰাপ্ত ব্ৰিটিছ আইন বিলুপ্ত কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। ^১২৩

বিধেয়কখন উত্থাপন হোৱাৰ পিছত এক বৃহৎ বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হয়। ইউৰোপীয় সম্প্ৰদায়ৰ অধিকাংশ মহিলাকে ^৪ ধৰি ইউৰোপীয় সম্প্ৰদায়ে ইয়াৰ ব্যাপক বিৰোধিতা কৰে আৰু ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদীসকলে ইয়াক সমৰ্থন কৰে। এই বিধেয়কখনে ইউনাইটেড কিংডমতো বিভাজিত প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰিছিল। অৱশেষত ১৮৮৪ চনত এই বিধেয়কখন প্ৰণয়ন কৰা হয় যদিও অতি অস্বস্তিকৰ অৱস্থাত। ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদীসকলৰ মাজত বিধেয়কখনৰ বিৰোধিতাত ব্ৰিটিছে স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সমৰ্থন বৃদ্ধি কৰিলে, যাৰ ফলত এবছৰৰ পাছত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ প্ৰতিষ্ঠা হয়।

পটভূমি

তেতিয়াৰ ভাৰতীয় পৰিষদৰ আইনী উপদেষ্টা ব্ৰিটিছ চৰকাৰী কৰ্মচাৰী ছাৰ কৰ্টেনে ইলবাৰ্টে " ইউৰোপীয় বৃটিছ প্ৰজাৰ ওপৰত অধিকাৰ প্ৰয়োগৰ সৈতে জড়িত ১৮৮২ চনৰ ফৌজদাৰী প্ৰক্ৰিয়া সংহিতা সংশোধন কৰিবলৈ" এখন বিধেয়ক প্ৰস্তুত কৰিছিল। এই বিলখনেই পিছলৈ ইলবাৰ্ট বিল নামেৰে পৰিচিত হৈছিল। ১৮৮৩ চনৰ ২ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ এই বিধেয়কখন উত্থাপন কৰিবলৈ অনুমতি বিচাৰে আৰু ১৮৮৩ চনৰ ৯ ফেব্ৰুৱাৰীত আনুষ্ঠানিকভাৱে উত্থাপন কৰা হয়।^৫ এই নতুন প্ৰস্তাৱ প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছত ব্ৰিটিছ ভাৰতত এক বৃহৎ বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হয় আৰু বিধেয়কখনৰ প্ৰতি বিভাজিত প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি হয়।

বিতৰ্ক

এই বিধেয়কখনৰ আটাইতকৈ বিৰোধী কণ্ঠ আছিল ভাৰতৰ ইউৰোপীয় সম্প্ৰদায় তথা এংলো-ইণ্ডিয়ান সকল। বংগ প্ৰেচিডেঞ্চি অঞ্ছলত বহু চাহ আৰু নীলা ৰোপণকাৰী তথা বাগানৰ মালিক আছিল এংলো ইণ্ডিয়ানৰ। ইউৰোপীয় আৰু এংলো-ইণ্ডিয়ান ডিফেন্স এছ’চিয়েশ্যন (যাৰ বেছিভাগ সদস্যই আছিল এংলো-ইণ্ডিয়ান ৰোপণকাৰী) বিধেয়কখনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰচাৰ চলাবলৈ লবীং গ্ৰুপ হিচাপে গঠন কৰিছিল। আন এজন কণ্ঠস্বৰ বিৰোধী ছাৰ হেনৰী বাৰ্টল ফ্ৰেৰে কয় যে ইলবাৰ্ট বিলখনে "থলুৱা লোকসকলৰ বাবে যথেষ্ট ভাল ন্যায় দিয়াৰ লগতে ইউৰোপীয়সকলৰ বাবেও যথেষ্ট ভাল ন্যায় দিব বুলি ধাৰণা সৃষ্টি কৰি বিপজ্জনক জাতি ঘৃণাক লালন-পালন কৰিব।" ^৬ ১৮৮৩ চনৰ ২৮ ফেব্ৰুৱাৰীত কলিকতাত বংগ চেম্বাৰে আয়োজন কৰা টাউন হলৰ বৈঠকৰ সময়ত সাধাৰণ প্ৰতিবাদৰ স্তৰ শিখৰত উপনীত হয়। আন আন বিক্ষোভ অব্যাহত আছিল আৰু ৭৫ হাজাৰৰপৰা ২ লাখ ৫০ হাজাৰ প্ৰতিবাদকাৰীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। শ্বেতাংগ লোকৰ সৈতে জড়িত গোচৰৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতীয় ন্যায়াধীশসকলক অযোগ্য আৰু অবিশ্বাস্য বুলি ঘোষণা কৰা বিধেয়কখনৰ বিৰোধিতা কৰি বৰ্ণবাদী পক্ষপাতিত্ব বহুত বেছি প্ৰচলিত হৈ পৰিছিল।^৭

ৰূপায়ণ আৰু তাৰ পিছৰ পৰিণতি

প্ৰথমতে, ইলবাৰ্ট বিলখনক গৰিষ্ঠসংখ্যক এংলো-ইণ্ডিয়ান মহিলাই প্ৰত্যাখ্যান কৰাৰ ফলত লৰ্ড ৰিপনে (যিজনে বিধেয়কখন উত্থাপন কৰিছিল) এটা সংশোধনী গৃহীত কৰিলে যে যদি কোনো ভাৰতীয় ন্যায়াধীশে ডকত এজন ইউৰোপীয়ৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয়, তেন্তে জুৰীৰ অন্ততঃ আধা সদস্য ইউৰোপীয় হ’ব লাগিব।^৮