আজি চাকা

আজি চাকা জাভা ভাষাৰ এটা কিংবদন্তি, যিয়ে জাভালৈ কেনেকৈ সভ্যতা আহিছিল আৰু ইয়াক জাভাৰ কিংবদন্তি প্ৰথম ৰজা আজি চাকাই অনাৰ কাহিনী আৰু জাভা লিপিৰ উৎপত্তিৰ পৌৰাণিক কাহিনী আছে।^১

মূল

জম্বুদ্বীপৰ পৌৰাণিক স্থান ভূমি মাজেটিৰ পৰা আজি চাকা আহিছিল বুলি কোৱা হয়। তেওঁৰ নামটো জাভা ভাষাৰ সাকা বা সোকো শব্দৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ হৈছে অপৰিহাৰ্য, গুৰুত্বপূৰ্ণ বা এই ক্ষেত্ৰত আদিম। এইদৰে আজি চাকা নামটোৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে "আদিম ৰজা।" অধিক আধুনিক ব্যাখ্যাত গুজৰাটৰ সাকা বা ভাৰত-চিথিয়ান পশ্চিমীয়া সত্ৰৰ পৰা তেওঁৰ নাম লোৱা হৈছে।^২ যিকোনো ক্ষেত্ৰতে এই কিংবদন্তিটোক জাভাত ধৰ্মীয় হিন্দু-বৌদ্ধ সভ্যতাৰ আগমনৰ প্ৰতীক হিচাপে দেখা যায়। কিংবদন্তিটোত এইটোও কোৱা হৈছে যে আজি চাকা আছিল শক বছৰৰ উদ্ভাৱক বা অন্ততঃ জাভাত এই হিন্দু কেলেণ্ডাৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণৰ সূচনা কৰা প্ৰথমজন ৰজা। মেডাং কমুলান ৰাজ্য সম্ভৱতঃ ঐতিহাসিক মেডাং ৰাজ্যৰ সৈতে জড়িত আছিল। আজি চাকাই এজন নৰভোজী ৰজাক পৰাস্ত কৰাৰ কাহিনীকো পূৰ্বৰ এজন অজনপ্ৰিয় শাসকৰ পতন, নৃশংসতাৰ পৰা সভ্যতালৈ উত্থান বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।

সাৰাংশ

জাভাৰ শান্তিকৰণ

দেৱতাসকলে জাভা দ্বীপটো সৃষ্টি কৰি তাৰ ঠাইত পেলাই দিয়াৰ পিছত অলপ সময়ৰ পিছতে এই দ্বীপটো বসবাসযোগ্য হৈ পৰিল। কিন্তু দ্বীপটোত শাসন কৰা প্ৰথম জাতিটো আছিল সকলো জীৱক দমন কৰি নৰমাংসভোজী ডেনাৱা (দৈত্যকায় দানৱ) জাতি। জাভাৰ প্ৰথম ৰাজ্য আছিল মেডাং কমুলান, আৰু ৰজা আছিল দৈত্য ৰজা দেৱতা চেংকাৰ, দেশৰ নিষ্ঠুৰ ৰজা যিজনৰ নিজৰ মানুহৰ মানুহৰ মাংস খোৱাৰ অভ্যাস আছিল।

এদিন দেৱতা চেংকাৰৰ লগত যুঁজিবলৈ আহিল আজি চাকা নামৰ এজন জ্ঞানী ডেকা। আজি চাকা নিজেই আহিছিল বুমি মাজেটিৰ পৰা। এদিন তেওঁ ড’ৰা আৰু চেম্বোডো নামৰ দাস দুজনক ক’লে যে তেওঁ জাভালৈ যাব। তেওঁ তেওঁলোকক ক’লে যে তেওঁ আঁতৰত থকাৰ সময়ত দুয়োজনে তেওঁৰ পুছাকা (উত্তৰাধিকাৰ) পহৰা দিব লাগিব। নিজে আজি চাকাৰ বাহিৰে আন কাকো পুছাকখন ল’বলৈ দিয়া নহ’ল। জাভাত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত আজী সাকাই ভিতৰুৱা অঞ্চলত মেডাং কমুলান ৰাজ্যলৈ গুচি যায়। ডাঙৰ যুদ্ধত আজি চাকাই দেৱতা চেংকাৰক জাভান দক্ষিণ সাগৰ (ভাৰত মহাসাগৰ)ত পৰিবলৈ ঠেলি দিবলৈ সক্ষম হৈছিল। দেৱতা চেংকাৰৰ মৃত্যু হোৱা নাছিল; তেওঁ বাজুল পুতিহ (বগা কুম্ভীৰ) হৈ পৰিল। মেডাং কমুলনৰ শাসক হৈ পৰিল আজি চাকা।

এটা বিশাল সাপৰ কাহিনী

ইফালে দাদাপান গাঁৱৰ এগৰাকী মহিলাই এটা কণী উদ্ধাৰ কৰে। তাই কণীটো তাইৰ লামবুঙত (ধানৰ ভঁৰাল) থৈ দিলে। এটা নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ পিছত কণীটো নোহোৱা হৈ গ’ল, আৰু তাৰ পৰিৱৰ্তে ধানৰ ভঁৰালত এটা সাপ পোৱা গ’ল। গাঁৱৰ মানুহে সাপটোক মাৰিব বিচাৰিছিল যদিও সাপটোৱে ক'লে: "মই আজি চাকাৰ ল'ৰা, মোক তেওঁৰ ওচৰলৈ লৈ আনা।" আজি চাকাই সাপটোক ক’লে যে দক্ষিণ সাগৰত বাজুল পুতিহক হত্যা কৰিব পাৰিলে তেওঁক পুত্ৰ বুলি স্বীকৃতি দিয়া হ’ব। দীৰ্ঘদিনীয়া ধুমুহাময় যুদ্ধত দুয়োপক্ষই শাৰীৰিক শক্তি প্ৰদৰ্শন আৰু নিপুণ যুদ্ধ ক্ষমতা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ পিছত সাপটোৱে বাজুল পুতিহক হত্যা কৰিবলৈ সক্ষম হয়।

প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়াৰ দৰেই সাপটোক আজি চাকাৰ পুত্ৰ বুলি চিনি পোৱা গ’ল আৰু তেওঁক এটা নাম দিয়া হ’ল, জাকা লিংলুং (এজন মূৰ্খ ল’ৰা)। ৰাজপ্ৰসাদত জাকা লিংলুঙে লোভেৰে ৰাজপ্ৰসাদৰ ঘৰচীয়া পোহনীয়া জন্তু খাইছিল। ৰজাই তেওঁক পেছাংগাৰ জংঘলত থাকিবলৈ বহিষ্কাৰ কৰি শাস্তি দিছিল। মূৰটো লৰচৰ কৰিব নোৱাৰালৈকে তেওঁক টানকৈ ৰছীৰে বান্ধি থোৱা আছিল। তেওঁক কেৱল মুখত পৰা বস্তু খাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল।

এদিন সেই জংঘলত গাঁৱৰ নজনীয়া ল’ৰাৰ দল এটাই খেলা-ধূলা কৰি আছিল। হঠাৎ প্ৰচণ্ড বৰষুণ দি আছিল। তেওঁলোকে আশ্ৰয় শিবিৰ বিচাৰিব লাগিছিল; ভাগ্য ভাল যে তাত এটা গুহা আছিল। মাত্ৰ আঠটা ল’ৰাহে গুহাৰ ভিতৰলৈ গ’ল; আনজন ছালৰ ৰোগত আক্ৰান্ত আছিল, ছালখন চেপা খাইছিল আৰু লেতেৰা আছিল, আৰু তেওঁ গুহাৰ বাহিৰত থাকিবলগীয়া হৈছিল। হঠাতে গুহাটো ছিন্নভিন্ন হৈ পৰিল। আঠটা ল’ৰা অদৃশ্য হৈ গ’ল, বাহিৰত থকাজনহে নিৰাপদ। গুহাটো আচলতে আছিল জাকা লিংলুঙৰ মুখ।

জাভা লিপিৰ উৎপত্তি

ইফালে মেডাং কামুলান ৰাজ্যৰ শাসক হোৱাৰ পিছত আজি চাকাই নিজৰ বিশ্বাসী দাস ড’ৰা আৰু চেম্বোডোক জনাই ঘৰলৈ উভতি আহি এজন দূত পঠিয়াই দিলে, যাতে পুছ’কো (উত্তৰাধিকাৰ) জাভালৈ আনি আজি ছাকালৈ পঠিয়াব পাৰে। তেনেতে ডোৰা চেম্বোডোলৈ আহি আজি সকাৰ আদেশ ক'লে। চেম্বোডোৱে নাকচ কৰিলে যিহেতু তেওঁৰ আগৰ আদেশ স্পষ্টকৈ মনত পৰিছিল: আজি সাকাৰ বাহিৰে আন কাকো পুছ’কো ল’বলৈ দিয়া হোৱা নাছিল। ড’ৰা আৰু চেম্বোডোৱে প্ৰত্যেকেই আনজনৰ প্ৰতি সন্দেহ অনুভৱ কৰিলে, আৰু ইজনে সিজনক সন্দেহ কৰি পুছ’কোটো চুৰি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে। গতিকে ইজনে সিজনৰ লগত মৃত্যুৰ আগলৈকে যুঁজিলে। দুয়োজনে জাভালৈ আহিবলৈ কিয় ইমান সময় লাগিছে, সেই বিষয়ে আজি সাকাৰ কৌতুহল আছিল; অৱশেষত তেওঁ নিজেই ঘৰলৈ আহিল, মাথোঁ তেওঁৰ দুজন বিশ্বাসী সেৱকৰ মৃতদেহ আৰু তেওঁলোকৰ মাজত হোৱা ভয়ংকৰ ভুল বুজাবুজিৰ কথা আৱিষ্কাৰ কৰিলে। নিজৰ দাস দুজনৰ বিশ্বাসী কাৰ্য্যক স্মৰণ কৰিবলৈ আজি চাকাই এটা কবিতা ৰচনা কৰিছিল যিটো পিছলৈ হানাচৰাকা জাভানী লিপিৰ উৎপত্তিস্থল হৈ পৰে। জাভা বৰ্ণমালা নিজেই এটা কবিতা গঠন কৰে, আৰু এটা নিখুঁত পেনগ্ৰাম, যাৰ শাৰী-শাৰী অনুবাদ তলত দিয়া ধৰণৰ।:^৩

Hana caraka'There (were) two messengers'data sawala'(They) had animosity (among each other)'padha jayanya'(They were) equally powerful (in fight)'maga bathanga'Here are the corpses.'

in detail:

hana / ana = তাত আছিল

caraka = দূত (খবৰ সৰবৰাহ কৰা বিশ্বাসী লোক )

data = আছে

sawala =বিভিন্ন (বস্তু সম্পৰ্কীয়)

padha = সমান, একেইl

jayanya = 'সিহঁতৰ শক্তি', 'জয়' বা উন্নতি

maga = 'ইয়াত'

bathanga = মৃতদেহ