ৰেৱতী (চুটিগল্প)

ৰেবতী (ওড়িয়া ভাষা: ରେବତୀ) হ'ল ওড়িয়া সাহিত্যিক ফকীৰ মোহন সেনাপতিৰ দ্বাৰা ৰচিত আৰু ১৮৯৮ চনত প্ৰকাশিত চুটিগল্প। সেই বছৰৰে অক্টোবৰ মাহত উৎকল সাহিত্য পত্ৰিকাৰ দ্বিতীয় বৰ্ষ দশম (কাৰ্ত্তিক ১৩০৬) সংখ্যাত প্ৰথম প্ৰকাশিত হৈছিল। ফকীৰ মোহনে এই পত্ৰিকাত শ্ৰী ধুৰ্জটি ছদ্ম নামেৰে এহি গল্পটো লিখিছিল।^১ ওড়িয়া সাহিত্যৰ প্ৰথম আধুনিক চুটিগল্প হিচাপে ইয়াক মান্যতা প্ৰদান কৰা হয়।^২৩ লছমনিয়া ফকীৰ মোহনৰ প্ৰথম চুটিগল্প হ'লেও এয়া দুষ্প্ৰাপ্য হোৱা বাবে ৰেৱতীক প্ৰথম ওড়িয়া চুটিগল্প হিচাপে মান্যতা দিয়া হয়।^৪৫ সমসাময়িক ব্যাবহাৰিক ওড়িয়া ভাষাত লিখিত এই গল্পটোত এজনী সৰু ছোৱালী ৰেৱতীৰ পঢ়া-শুনাৰ প্ৰতি প্ৰবল উৎসাহ আৰু এইক্ষেত্ৰত ইয়াৰ অন্তৰায় হিচাপে পাৰম্পৰিক অন্ধবিশ্বাসেৰে ভৰা গ্ৰামীণ সমাজৰ ছবি দাঙি ধৰা হৈছে। পিছলৈ যেতিয়া গাঁৱত মহামাৰী বিয়পি পৰিছিল তেতিয়া তাৰ বাবে ৰেৱতীৰ অধ্যয়নক দায়ী কৰা হৈছিল। গল্পটোত কথাবস্তুক জীৱন্ত ভাবে চিত্ৰিত কৰা হৈছে।

কাহিনী আৰু চৰিত্ৰ

কটক জিলাৰ এখন অখ্যাত গাঁও পাটপুৰৰ কাহিনী। কাহিনীটোৰ মূল চৰিত্ৰ ৰেৱতী, তেওঁৰ পিতৃ শ্যামবন্ধু, ভায়েক, মাক, বুঢ়ী আইতাক আৰু গাঁৱৰ স্কুলৰ মাষ্টৰ বসু।

ৰেৱতী ১০ বছৰীয়া এগৰাকী দুখীয়া কিন্তু বুদ্ধিমান ছোৱালী। সেই সময়ত ওড়িশাৰ এটা পিছপৰা অঞ্চলৰ কন্যা। তাই ভাগৱতৰ শ্লোক গাই ভালকৈ ভজন গাব পাৰে। কিন্তু সেই সময়ৰ ৰক্ষণশীল সমাজত এইজনী ছোৱালীৰ মাজত পঢ়া-শুনাৰ হেঁপাহ জাগি উঠে। তাইৰ পঢ়া-শুনা কৰিবলৈ মন গৈছে। সেই সময়ত সমাজত ছোৱালীৰ পঢ়া-শুনাৰ সৌভাগ্য নাছিল, বৰং ছোৱালীক ঘৰৰ কাম-কাজ যেনে ৰন্ধা-বঢ়া, চিলাই কৰা, বিভিন্ন ধৰ্মীয় কাৰ্যসূচীত সহায় কৰা আৰু অন্যান্য ঘৰুৱা কাম-কাজবোৰ চম্ভালিবলৈ কোৱা হৈছিল। ৰেৱতীৰ পিতৃ শ্যামবন্ধু ঊনবিংশ শতিকাৰ এটা ৰক্ষণশীল পৰিয়ালৰ ধৰ্মীয় পণ্ডিত আছিল। গাঁৱৰ একাংশ ৰক্ষণশীল মানুহে নিৰীহ ৰেৱতীৰ পঢ়া-শুনাৰ হেঁপাহ সহজে মানি ল’ব পৰা নাছিল। ইয়াৰ বাবে ৰেৱতীয়ে ঘৰৰ বাহিৰত বহু হাৰাশাস্তিৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হৈছিল। বুঢ়ী আইতাই এই কথাৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল যদিও দেউতাক শ্যামবন্ধুৱে অতি কষ্টেৰে ৰেৱতীক গাঁৱৰ সৰু স্কুললৈ পঠিয়াবলৈ মান্তি হৈছিল। পিতৃ শ্যামবন্ধুৱে পুৰণি কালৰ মানুহ হ’লেও শিক্ষাৰ গুৰুত্ব বুজি পাইছিল। তেওঁ অনুভৱ কৰিব পাৰিছিল যে নাৰী শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত আমাৰ সমাজৰ নাৰীক অৱহেলিত। তেওঁ এইটোও জানিছিল যে এগৰাকী নাৰী শিক্ষিত হ’লে গোটেই পৰিয়ালটো শিক্ষিত হ’বলৈ কেতিয়াও পলম নহয়। তেতিয়া ৰেৱতীৰ আইতাকো চুবুৰীয়াই এই ধাৰণাটোৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিলে। তাই ক'লে, "মোৰ ছোৱালীজনী শিশু; শিক্ষা কি? স্বাধীনভাৱে জীয়াই থাকিবলৈ শিকক, ঘৰৰ কাম কৰিবলৈ শিকক, ঘৰৰ কাম কৰিবলৈ শিকক।" সকলো বাধাৰ মাজতো ৰেৱতীয়ে গাঁৱৰ স্কুলৰ শিক্ষকৰ আস্থা লৈ স্কুললৈ যাবলৈ জোৰ দিয়ে। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে গাঁওখনত এক মহামাৰী বিয়পি পৰে। মহামাৰীত বহু লোকৰ প্ৰাণ যায়। কিন্তু আইতাকে ৰেৱতীকলৈ ভাবিবলৈ আৰম্ভ কৰে যে ৰেৱতীৰ পঢ়া-শুনাত জোৰ দিয়াটোৱেই এই সকলোবোৰ দুৰ্ভাগ্যৰ একমাত্ৰ কাৰণ। এটা ধৰ্মীয় পৰিয়ালত ৰেৱতীৰ পঢ়া-শুনাৰ হেঁপাহ মাথোঁ এটা হেঁপাহ হৈয়েই থাকে। এই সকলোবোৰ ঘটনা আৰু দুৰ্ঘটনাক লৈ লিখা এই কাহিনীটোৱে প্ৰকৃততে আজিও নাৰী শিক্ষাৰ জাগৰণৰ এক মহান উপমা হিচাপে নিজৰ স্থান অক্ষুণ্ণ ৰাখিছে। ফকীৰ মোহনৰ এই কাহিনী আজিও আমাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ। ফকীৰ মোহনৰ সংস্কাৰবাদী মনোভাৱৰ স্পষ্ট প্ৰতিফলন। এই কাহিনীটো নাৰী শিক্ষা আৰু মুক্তি আন্দোলনৰ এক উপমা। কাহিনীটোৰ মাজেৰে ফকীৰ মোহনৰ নাৰীৰ প্ৰতি থকা সংস্কাৰবাদী মনোভাৱৰ পৰিচয় পোৱা যায়।^৬

সংস্কাৰবাদী লেখক ফকীৰ মোহন সেনাপতিয়ে সেই সময়ৰ সমাজত প্ৰচলিত পক্ষপাতিত্ব আৰু অন্ধবিশ্বাসক আঙুলিয়াই দি তেওঁৰ এই চুটিগল্পটো ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ প্ৰথম চুটিগল্প ‘ৰেৱতী’ত এই কথা স্পষ্ট হৈ পৰিছে।^৭ ৰেৱতী উপন্যাসখনে বহু ওডিয়া লেখক আৰু ঔপন্যাসিকক নাৰী শিক্ষা আৰু অন্ধবিশ্বাসৰ ওপৰত বহুতো গল্প আৰু নাটক ৰচনা কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল।^৮

ওড়িয়া সাহিত্যৰ বিকাশত "ৰেৱতী"ৰ ভূমিকা

এই গল্পটোক ফকীৰমোহনৰ সংস্কাৰবাদী উৎসাহৰ এক নিদৰ্শন হিচাপে গণ্য কৰা হয়। এই কাহিনীটোৱে ওড়িয়া ভাষাত সৰলা দেৱী, কুন্তলা কুমাৰী সাৰাট, কোকিলা দেৱী আদিৰ দৰে এক নতুন মহিলা লেখকৰ ধাৰাৰ সূচনা কৰিছিল। ই পৰৱৰ্তী সময়ত ওড়িশাৰ চুটিগল্প লেখকসকলকো প্ৰভাৱিত কৰিছিল। ১৯৮০ চনৰ আৰম্ভণিতে জগদীশ মহান্তিয়ে "ৰেৱতী" নামৰ মুখ্য চৰিত্ৰটোক কেন্দ্ৰ কৰি এটা গল্প লিখিছিল আৰু ই এক নতুন পৰম্পৰাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। তেতিয়াৰ পৰাই নাৰীৰ যন্ত্ৰণাৰ ওপৰত শ শ গল্প লিখা হৈছে, যিবোৰত "ৰেৱতী"য়ে সময়ৰ পৰিৱৰ্তিত পৰিস্থিতিত নাৰীৰ ভাগ্যক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। পিছলৈ অসিত কুমাৰ মহান্তিয়ে ফকীৰ মোহন আৰু জগদীশ—উভয়ৰে "ৰেৱতী"ৰ লগতে আন সকলো গল্প একেটা শীৰ্ষকৰ দুটা সংকলনত প্ৰকাশ কৰে।

বাহ্যিক সংযোগ

• ওড়িয়া ভাষাত সম্পূৰ্ণ গল্পটো