ৰাজীৱ গান্ধী কিশোৰী সবলীকৰণ আঁচনি

ৰাজীৱ গান্ধী কিশোৰী সবলীকৰণ আঁচনি চমুকৈ সবলা আঁচনি ভাৰত চৰকাৰৰ দ্বাৰা পৰিচালনা কৰা কিশোৰী সবলীকৰণ বাবে আঁচনি। ২০১১ চনত এই যোজনা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল আৰু মহিলা আৰু শিশু বিকাশ মন্ত্ৰালয়ে ইয়াক ৰূপায়ণ কৰে। উক্ত আঁচনিৰ অধীনত ১১-১৮ বছৰৰ বয়সৰ কিশোৰীসকলক সাঙুৰি লোৱা হৈছে। ১১ৰ পৰা ১৮ বছৰ বয়সৰ কিশোৰীসকলক পুষ্টি, স্বাস্থ্যৰ যতন আৰু দক্ষতা প্ৰদানৰ জৰিয়তে সবলীকৰণ কৰাই ‘সবলা’ আঁচনিখনৰ মুখ্য উদ্দেশ্য।^১

ইতিহাস

২০০০-০১ চনত ভাৰত চৰকাৰে কিশোৰীসকলৰ সশক্তিকৰণৰ আঁচনি আৰম্ভ কৰিছিল। আঁচনিখন ২০০৯ চনলৈকে অব্যাহত আছিল। ইয়াক দেশৰ ২০০খন পিছপৰা জিলাত কাৰ্যকৰী কৰা হৈছিল। মহিলা আৰু শিশু বিকাশ মন্ত্ৰালয়ৰ সৌজন্যত ২০১১ চনৰ ১ এপ্ৰিল তাৰিখৰ পৰা সবলা নামেৰে সমগ্ৰ দেশতে একেটা আঁচনি ৰূপায়ণ কৰা হৈছিল।^২ আঁচনিখনৰ অৰ্থনৈতিক বোজা কেন্দ্ৰই ১০০ শতাংশ বহন কৰি আছে।

উদ্দেশ্য

আঁচনিখনৰ মুখ্য উদ্দেশ্যসমূহ হৈছে

• কিশোৰীসকলৰ আত্ম-বিকাশ আৰু সবলীকৰণ সক্ষম কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ পুষ্টি আৰু স্বাস্থ্যৰ স্থিতি উন্নত কৰা।
• স্বাস্থ্য, পৰিচ্ছন্নতা, পুষ্টি, কৈশোৰ প্ৰজনন আৰু যৌন স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল আৰু শিশুযত্নৰ বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধি কৰা।
• ঘৰ-আধাৰিত দক্ষতা, জীৱন দক্ষতা উন্নত কৰা আৰু বৃত্তিগত দক্ষতাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় দক্ষতা বিকাশ কাৰ্যসূচীৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা
• স্কুলৰ কিশোৰীসকলৰ পৰা আনুষ্ঠানিক/অনানুষ্ঠানিক শিক্ষালৈ মূলসুঁতিলৈ অনা
• বিদ্যমান ৰাজহুৱা সেৱা যেনে প্ৰাথমিক স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ, সম্প্ৰদায় স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ, ডাকঘৰ, বেংক, আৰক্ষী থানা আদিৰ বিষয়ে তথ্য/নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰা।

বিৱৰণ

এই আঁচনিৰ অধীনত কিশোৰীসকলক প্ৰতি বছৰত ৩০০ দিনৰ বাবে ৬০০ কেলৰিযুক্ত অতিৰিক্ত পুষ্টি, ১৮-২০ গ্ৰাম প্ৰ’টিনযুক্ত আহাৰ যোগান ধৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি কিশোৰীসকলক স্বাস্থ্য পৰীক্ষা, সংমোদন সেৱা, পুষ্টি আৰু স্বাস্থ্য শিক্ষা, পৰিয়াল কল্যাণ পৰামৰ্শদান, দক্ষতা বিকাশ শিক্ষা, ৰাজহুৱা সেৱা লাভৰ শিক্ষা আৰু বৃত্তিগত প্ৰশিক্ষণ আদিৰ সুবিধসমূহ প্ৰদান কৰা হয়। অসমত অংগনবাড়ী কেন্দ্ৰসমূহত ‘সবলা’ আঁচনি ৰূপায়িত হয়। বৰ্তমান ১৯,২৯৮টা অংগনবাড়ী কেন্দ্ৰত আঁচনিখন ৰূপায়ণ কৰি থকাৰ উপৰি ৭৮টা প্ৰকল্পত আঁচনিখন কাৰ্যক্ষম হৈ আছে।

এই আঁচনি অনুসৰি কিশোৰীসকলক নিম্নলিখিত ধৰণে সেৱা একত্ৰিত ৰূপত প্ৰদান কৰা হয়:

• পুষ্টিৰ ব্যৱস্থা
• লো আৰু ফলিক এচিড পৰিপূৰক টেবলেট
• স্বাস্থ্য পৰীক্ষা আৰু সংমোদন সেৱাসমূহ
• পুষ্টি আৰু স্বাস্থ্য শিক্ষা
• পৰিয়াল কল্যাণ, কৈশোৰ প্ৰজনন আৰু যৌন স্বাস্থ্য, শিশু যত্ন পদ্ধতি আৰু গৃহ ব্যৱস্থাপনা ৰ ওপৰত পৰামৰ্শ/নিৰ্দেশনা
• জীৱন দক্ষতা শিক্ষা আৰু ৰাজহুৱা সেৱা প্ৰাপ্ত কৰা
• ৰাষ্ট্ৰীয় দক্ষতা বিকাশ নীতিৰ অধীনত ১৬ বছৰ বা তাতকৈ অধিক বয়সৰ ছোৱালীৰ বাবে বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণৰ ব্যৱস্থা কৰা।

ইয়াৰ অধীনত কিশোৰীসকলক লো আৰু প্ৰ'টিন টেবলেট আৰু অন্যান্য অত্যাৱশ্যকীয় পুষ্টি প্ৰদান কৰা হয়। আঁচনিখন ১১ৰ পৰা ১৪ বছৰ বয়সৰ ছোৱালীৰ বাবে মধ্যাহ্ন ভোজন আঁচনিৰ দ্বাৰা আৰু ১৫ৰ পৰা ১৮ বছৰ বয়সৰ কিশোৰীসকলৰ বাবে অংগনৱাড়ী কেন্দ্ৰৰ পৰা ৰূপায়ণ কৰা হয়। আঁচনিখনে প্ৰতি কিশোৰীৰ বাবে প্ৰতিদিনে ৫ টকা মূল্যৰ পুষ্টিৰ বাবে ব্যয়ৰ ব্যৱস্থা কৰিছে।^৩

যোগ্যতা

এই কাৰ্যসূচীত দেশৰ সকলো ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত ২০০খন নিৰ্বাচিত জিলাৰ সকলো একত্ৰিত শিশু উন্নয়ন সেৱা প্ৰকল্পৰ অধীনত ১১ বছৰৰ বয়সৰ পৰা ১৮ বছৰ বয়সৰ কেৱল বিদ্যালয়ৰ বাহিৰৰ কিশোৰীসকলক সামৰি লোৱা হৈছে। লক্ষ্য গোটক ১১-১৫ বছৰ আৰু ১৫-১৮ বছৰ বয়সত উপ গোটত বিভক্ত কৰা হৈছে।^৪