ৰত্যৌলী

ৰত্যৌলী (रत्यौली) হৈছে এটা পৰম্পৰাগত নেপালী অনুষ্ঠান, যিটো বিবাহৰ সন্ধিয়াত কইনা নাইবা দৰাৰ ঘৰত মহিলাসকলে অনুষ্ঠিত কৰে। এই অনুষ্ঠানত কেৱল মহিলা আত্মীয়-স্বজন আৰু অতিথিসকল অংশ লয় আৰু পুৰুষসকলৰ প্ৰৱেশ সম্পূৰ্ণভাৱে নিষিদ্ধ। অনুষ্ঠানত মহিলাসকলে বিভিন্ন খেল, নৃত্য আৰু পৰম্পৰাগত গান গায়, য'ত যৌনতাৰ বিষয়ো অন্তৰ্ভুক্ত থাকে।^১২

আধুনিক সময়ত ৰত্যৌলী অনুষ্ঠানসমূহ বুটৱাল, কাঠমাণ্ডু আদি ঠাইত ৰাজহুৱা স্থানতো অনুষ্ঠিত কৰা হয়।^৩৪

পদ্ধতি

পৰম্পৰাগত ৰত্যৌলী অনুষ্ঠান সাধাৰণতে বিবাহৰ ধাৰাবাহিকতাৰ ওপৰত আধাৰিত তিনিটা অংশত বিভক্ত।

• প্ৰথম অংশত, গীতসমূহত কইনাৰ ঘৰলৈ দৰা অহাৰ পূৰ্বৰ ঘটনাবোৰ বৰ্ণনা কৰা হয়।
• দ্বিতীয় অংশত, বিবাহ অনুষ্ঠানৰপৰা দৰাই কইনাক নিজৰ ঘৰলৈ লৈ যোৱাৰ সময়কালৰ ঘটনাবোৰ গোৱা হয়। ইয়াত শাহু-জোঁৱাই আৰু বোৱাৰীৰ মাজৰ সম্পৰ্ক আৰু যৌন বিষয়-বস্তুৰ গীতো অন্তৰ্ভুক্ত থাকে।
• অন্তিম অংশত, নৱ-দম্পতীক শুভকামনা জনাই দেৱ-দেৱীসকলক প্ৰাৰ্থনা জনাই গীত গোৱা হয়।^২

বিভিন্ন সমাজত ৰত্যৌলী

বিশেষকৈ মিথিলা অঞ্চলত তেৰাইত বিয়াৰ সময়ত আয়োজন কৰা ‘ডোমকাচ’ আৰু ৰত্যৌলীৰ মাজত সাদৃশ্য আছে। ৰত্যৌলী মূলতঃ হাঁহিৰ আধাৰিত লোকসংস্কৃতি। ই এক প্ৰকাৰৰ নাটক যাৰ অভিনেতা আৰু দৰ্শক সকলো মহিলা। কেৱল মহিলাৰ বাবে নাৰীয়ে পৰিবেশন কৰা নাটক নেপালৰ মগৰ, গুৰুং, নেৱাৰ, ৰায়, লিম্বু, মৈথিল আদি সমাজত পোৱা নাযায়। অৱশ্যে এই জাতিৰ মহিলাসকলেও সময়ে সময়ে অংশগ্ৰহণ কৰে। নাৰীৰ বাবে সংৰক্ষিত এই নাট্য পৰম্পৰাক কেতিয়াবা ৰত্যৌলী আৰু কেতিয়াবা জিউতি বুলি কোৱা হয়। ঘৰত যদি বিয়া হয়, তেন্তে কইনাৰ বিদায়ৰ শুভ উপলক্ষে বা নৱজাত শিশুৰ বিয়াৰ নিশা এই লোকনাট মঞ্চস্থ কৰা হয়, আৰু দৰাৰ বিয়াঘৰত কেৱল মহিলাসকল থকাটো স্বাভাৱিক। নেপালৰ খাশ, ভোজপুৰী আৰু বজ্জী সমাজত এই লোকনাট্য পৰম্পৰা বৰ্তাই ৰখা হৈছে। যেতিয়া ঘৰত স্বামী নাথাকে তেতিয়া কেৱল মহিলাসকলেহে দুৱাৰ খুলি দিয়ে, যাৰ ফলত আলোড়নৰ সৃষ্টি হয়। গুৰুঙৰ ৰড়িঘৰেই হওক, অথবা মৈথিলী, বজ্জীকা আৰু ভোজপুৰীৰ জাট যতীন হওক, যিকোনো লোক নাট্য পৰম্পৰাত নাৰীয়ে আনন্দ কৰে। নেপালৰ পশ্চিম জিলাত ইয়াক জিউতি আৰু ৰাটেৰী বুলিও কোৱা হয়।