হৰি পৰ্বত

হৰি পৰ্বতক কোহ-ই-মৰাণ বুলিও কোৱা হয়^১২৩ ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰৰ সৰ্ববৃহৎ চহৰ আৰু ৰাজধানী শ্ৰীনগৰৰ ওপৰেৰে দেখি থকা এখন পাহাৰ। ইয়াত ডুৰাণী সাম্ৰাজ্যই নিৰ্মাণ কৰা হৰি পৰ্বত দুৰ্গ, আৰু হিন্দু মন্দিৰ, মছজিদ, গুৰদ্বাৰ আদি আছে।

হৰি পৰ্বত দুৰ্গ

এই স্থানৰ প্ৰথম দুৰ্গসমূহ ১৫৯০ চনত মোগল সম্ৰাট আকবৰে নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু কাশ্মীৰৰ আধুনিক শ্ৰীনগৰ চহৰৰ স্থানত নতুন ৰাজধানী নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনাৰ অংশ হিচাপে দুৰ্গৰ বাবে বাহিৰৰ দেৱাল নিৰ্মাণ কৰিছিল। প্ৰকল্পটো অৱশ্যে কেতিয়াও সম্পূৰ্ণ নহ’ল। ১৮০৮ চনত দুৰানী সাম্ৰাজ্যৰ কাশ্মীৰ প্ৰদেশৰ গৱৰ্ণৰ আটা মহম্মদ খানৰ ৰাজত্বকালত বৰ্তমানৰ দুৰ্গটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।

নগৰৰ দুইফাল হৈ গড়টোলৈ যাব পাৰি, (ক) ৰাইনোৱাৰী হৈ কাঠী দৰৱাজা গেটেৰে আৰু (খ) হাৱাল হৈ সাংগিন দৰৱাজা গেটেৰে। প্ৰায় ২ দশক ধৰি এই দুৰ্গটো বন্ধ হৈ আছিল আৰু ২০০৭ চনত জনসাধাৰণৰ বাবে মুকলি কৰি দিয়া হৈছিল।

২০২১ চনৰ ১৫ আগষ্টত (৭৫ সংখ্যক স্বাধীনতা দিৱস) ভাৰত চৰকাৰে দুৰ্গৰ ওপৰত ১০০ ফুট ওখ ভাৰতীয় পতাকা উত্তোলন কৰে।^৪

উপাসনা স্থলী

মন্দিৰ

হৰি পৰ্বতক কাশ্মিৰী পণ্ডিতসকলে পৱিত্ৰ বুলি গণ্য কৰে।^৫ হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনী অনুসৰি হৰি পৰ্বতৰ অঞ্চলত জালোদভৱ নামৰ অসুৰে বাস কৰিছিল। তাৰ পাছত মানুহে পাৰ্বতী দেৱীৰ ওচৰত সহায়ৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰিলে। চৰাইৰ ৰূপ লৈ দেৱীয়ে অসুৰৰ মূৰত শিলগুটি এটা পেলাই দিলে। শিলগুটিটো ক্ৰমে ডাঙৰ হৈ আহিল আৰু ই অসুৰক চেপি ধৰিলে। সেই শিলগুটি হিচাপে হৰি পৰ্বতক শ্ৰদ্ধা কৰা হয় আৰু পাৰ্বতীক সাৰিকা নামেৰে পূজা কৰা হয়, ইয়াৰ মন্দিৰে পাহাৰৰ পশ্চিম ঢালৰ মাজভাগ দখল কৰে। ১৮টা বাহু থকা আৰু শ্ৰীচক্ৰত বহি থকা বুলি চিত্ৰিত কৰা হৈছে।^৬৭৮

মছজিদ

হৰি পৰ্বতৰ দক্ষিণ দিশত স্থানীয়ভাৱে ১৬ শতিকাৰ কাশ্মিৰী চুফী সন্ত হামজা মাখডুমৰ ধাম মাখদুম চাহাব দেখা যায়।^৯১০

দুৰ্গৰ তলত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে ১৭ শতিকাৰ কাদিৰী চুফী সন্ত শ্বাহ বাদাখছিৰ নামত উৎসৰ্গিত এটা মছজিদ। এই মছজিদটো মোগল ৰাজকুমাৰী জাহানাৰা বেগমৰ আদেশত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।^১১

গুৰুদ্বাৰা

ৰৈনাৱাৰীৰ কাঠী দৰৱাজাৰ গুৰদ্বাৰা চট্টি পাটশাহীত কাশ্মীৰৰ মাজেৰে যাত্ৰা কৰি থাকোঁতে ষষ্ঠ শিখ গুৰু গুৰু হৰ গোবিন্দে কিছুদিন থকা ঠাই বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।^১২১৩

গুৰদ্বাৰা গুৰু নানক দেৱ হৈছে ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে গুৰু নানক বহি মানুহৰ লগত বক্তৃতা দিয়া ঠাই। ইয়াক এটা পেডেষ্টেল নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল আকবৰৰ এজন সেনাপতি মহম্মদ আতা খানে যিয়ে ডুৰাণী দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। পিছলৈ গুৰু হৰ গোবিন্দে সেই ঠাইত এটা সৰু গুৰদ্বাৰ নিৰ্মাণ কৰে।^১৪