মেট্ৰিক্স (সংগীত)

সংগীতত, বিশেষকৈ লোকসংগীত আৰু জনপ্ৰিয় সংগীতত, মেট্ৰিক্স (matrix) হৈছে সংগীতৰ বিভিন্ন ৰূপ বা বৈচিত্ৰ্যৰ এনে এক উপাদান যিটো পৰিৱৰ্তন নহয়।^১ এই শব্দটো সংগীত সম্পৰ্কীয় লিখনী আৰু আৰ্থাৰ ক'ষ্টলাৰৰ দি এক্ট অফ ক্ৰিয়েচনৰ পৰা আহিছে, যিয়ে সৃজনশীলতাক দুটা ধাৰণা বা মেট্ৰিক্সৰ সংমিশ্ৰণ হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰিছে।^২ সংগীতৰ মেট্ৰিক্স যিকোনো সংখ্যাত একত্ৰিত হ'ব পাৰে, সাধাৰণতে দুটাতকৈ অধিক, আৰু বিশ্লেষণৰ বাবে ইয়াক সৰু সৰু অংশত ভাগ কৰিব পাৰি (আৰু কৰিবই লাগিব)। এইবোৰ কম্পজাৰজনে সদায় উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিতভাৱে নিৰ্মাণ নকৰিবও পাৰে বা শ্ৰোতাই অনুভৱ নকৰিবও পাৰে, আৰু এইবোৰ উদ্দেশ্যমূলকভাৱে অস্পষ্ট হ'ব পাৰে।^১

ভেন ডায়ৰ মাৰ্ৱেই আগবঢ়োৱা সৰলতম উদাহৰণবোৰ হ'ল স্থিৰ স্বৰ, নিৰ্দিষ্ট স্বৰান্তৰ আৰু নিয়মীয়া তাল, আনহাতে আটাইতকৈ জটিল উদাহৰণবোৰ হ'ল বাৰোক ফিউগ, ধ্ৰুপদী সুৰ আৰু ৰোমান্টিক ক্ৰমেটিকবাদ। তলত উল্লেখ কৰা উদাহৰণবোৰ "পপ গোজ দা উইজেল"ৰ অংশ হোৱা কিছুমান মেট্ৰিক্স:

• মেজৰ ম’ড
• ৬/৮ তাল
• চাৰি-বাৰৰ বাক্যাংশ
• নিয়মীয়া তাল
• অনু প্ৰাসযুক্ত সুৰৰ গাঁথনি
• সুৰটোৰ দুয়োটা অৰ্ধাংশ একেই ধৰণে শেষ কৰা
• সুৰৰ চৰম সীমা
• পূৰ্ণ যতি
• তিনিটা প্ৰাথমিক ত্ৰয়ীৰ ইংগিত

সমন্বিত মেট্ৰিক্সবোৰৰ মাজত এটা আনটোৰ সৈতে থকা সংযোগৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি "আৱদ্ধতা" (bound-upness) বা "বিষমতা" (at-oddness) থাকিব পাৰে।^৩ সোণাটা ৰণ্ড’ ফৰ্মৰ মেট্ৰিক্সবোৰ ৰণ্ড’ ফৰ্মৰ মেট্ৰিক্সতকৈ অধিক আৱদ্ধ, আনহাতে আফ্ৰিকান আৰু ভাৰতীয় সংগীতত ইউৰোপীয় সংগীতৰ তুলনাত অধিক ছন্দময় বিষমতা দেখা যায়। ইউৰোপীয় হাৰমনীত পূৰ্বৰ অৰ্গেনামৰ তুলনাত অধিক বিষমতা (সুৰ আৰু বেছৰ মাজত) থাকে। বিষমতা হৈছে এক মাত্ৰা বা পৰিমাণৰ বিষয়, আৰু প্ৰায় সকলো বিষম মেট্ৰিক্স আংশিকভাৱে আৱদ্ধ হৈ থাকে।^৩

সংগীতত গাণিতিক মেট্ৰিক্স

বাৰ-স্বৰৰ কৌশল বা ক্ৰমিকবাদ ব্যৱহাৰ কৰি লিখা সংগীতত এটা স্বৰৰ শ্ৰেণী বা গোটৰ সকলো বিন্যাস বা ৰূপ দৃশ্যমান কৰিবলৈ গাণিতিক মেট্ৰিক্স ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

বাহ্যিক সংযোগ

• Kalash Chilam Joshi Festival - Hunza Guides Pakistan
• Chilam Joshi Festival - Chitral
• (19 May 2011). کافرستان میں چلم جوش تہوار. BBC Urdu