ভাৰতৰ ইচ্ছামৃত্যু আৰু হৰি ৰাণা গোচৰ

হৰিশ ৰাণা গোচৰ ভাৰতৰ আইনী বুৰঞ্জীত মৰ্যাদাৰে মৃত্যুৰ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মাইলৰ খুঁটি। এই গোচৰৰ জৰিয়তে উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এজন ৰোগীৰ সুস্থ হোৱাৰ সম্ভাৱনা নাথাকিলে তেওঁক যন্ত্ৰণাদায়ক কৃত্ৰিম জীৱনৰ পৰা মুক্তি দিয়াৰ দিশত এক মানৱীয় পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰে।^১

পটভূমি

হৰিশ ৰাণা এজন যুৱক আছিল যিয়ে ২০১৩ চনত এটা বহুতল ভৱনৰ পৰা পৰি মগজুত গভীৰ আঘাত পাইছিল।^২ এই দুৰ্ঘটনাৰ পিছৰে পৰা তেওঁ প্ৰায় ১৩ বছৰ ধৰি 'পাৰচিষ্টেণ্ট ভেজিটেটিভ ষ্টেট' (Persistent Vegetative State) বা সম্পূৰ্ণ সচেতনতাহীন অৱস্থাত আছিল।^৩ তেওঁৰ শৰীৰটো কেৱল ৰিফ্লেক্স ক্ৰিয়া আৰু কৃত্ৰিম পুষ্টিৰ সহায়ত জীয়াই আছিল।

আইনী ইতিহাস আৰু প্ৰসংগ

আদালতে এই গোচৰটো বিবেচনা কৰোঁতে তলৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ আইনী নিদৰ্শনসমূহৰ সহায় লয়:

1. অৰুণা ৰামচন্দ্ৰ শ্বানবাগ বনাম ভাৰত চৰকাৰ (২০১১): এই গোচৰতে উচ্চতম ন্যায়ালয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে ভাৰতত 'পেচিভ ইউথেনেছিয়া'ৰ বাবে কঠোৰ নীতি-নিৰ্দেশনা জাৰি কৰিছিল।^৪
2. কমন কজ বনাম ভাৰত চৰকাৰ (২০১৮): পাঁচজনীয়া বিচাৰপীঠে ৰায় দিছিল যে সংবিধানৰ ২১ নং অনুচ্ছেদে প্ৰদান কৰা 'জীৱনৰ অধিকাৰ'ৰ ভিতৰত 'মৰ্যাদাৰে মৃত্যুৰ অধিকাৰো' এক অবিচ্ছেদ্য অংগ।^৫

২০২৬ চনৰ ৰায়দান

বিশেষজ্ঞ মেডিকেল বোৰ্ডৰ প্ৰতিবেদনৰ ভিত্তিত আদালতে ২০২৬ চনৰ ১১ মাৰ্চত হৰিশ ৰাণাৰ ক্ষেত্ৰত পেচিভ ইউথেনেছিয়া প্ৰয়োগৰ অনুমতি দিয়ে।^৬ আদালতৰ মতে, যেতিয়া এজন ব্যক্তিৰ সুস্থ হোৱাৰ কোনো ক্লিনিকেল সম্ভাৱনা নাথাকে, তেতিয়া তেওঁক জোৰকৈ কৃত্ৰিম সহায়ত জীয়াই ৰখাটো তেওঁৰ মৰ্যাদাৰ অধিকাৰৰ উলংঘন।^৭

গুৰুত্ব

এই গোচৰটোৱে ভাৰতত 'লিভিং উইল' (Living Will) বা এজন ব্যক্তিয়ে আগতীয়াকৈ নিজৰ মৃত্যুৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰাৰ আইনী প্ৰক্ৰিয়াটোক অধিক সৰল কৰাত সহায় কৰে। ই চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ নৈতিকতা (Medical Ethics) আৰু আইনী সুৰক্ষাৰ মাজত এক ভাৰসাম্য স্থাপন কৰে।