ব্ৰহ্মমুহূৰ্ত

ব্ৰহ্মমুহূৰ্ত (ब्रह्ममुहूर्त, অৰ্থাৎ 'ব্ৰহ্মাৰ সময়') বিশেষ ৪৮ মিনিটৰ সময়ছোৱা, যি সময় সূৰ্য উদয়ৰ এঘণ্টা ৩৬ মিনিট আগতে আৰম্ভ হয়, আৰু সূৰ্য উদয়ৰ ৪৮ মিনিট আগতে শেষ হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে ই ৰাতিৰ উপশেষ পৰ্যায় বা মুহূৰ্ত, আৰু ইয়াক যোগাসনৰ সকলো অনুশীলনৰ বাবে শুভ সময় বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু ধ্যান, পূজা বা আন যিকোনো ধৰ্মীয় অনুশীলনৰ বাবেও আটাইতকৈ উপযুক্ত সময় বুলি গণ্য কৰা হয়। ৰাতিপুৱাই কৰা আধ্যাত্মিক কাৰ্যকলাপে দিনটোৰ আন যিকোনো অংশতকৈ অধিক প্ৰভাৱ পেলায় বুলি কোৱা হয়।^১

ব্ৰহ্মমুহূৰ্ত ৰাতিৰ ১৪টা কলা মুহূৰ্ত। এটা মুহূৰ্ত ৪৮ মিনিটৰ সময়সীমা, গোটেই ৰাতিটো ১৫টা মুহূৰ্তৰে গঠিত। ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু বছৰৰ সময় অনুসৰি প্ৰতিদিনে সূৰ্য উদয়ৰ সময় ভিন্ন হয় আৰু ইয়াৰ লগে লগে ব্ৰহ্মমুহূৰ্তৰ সময়ৰো তাৰতম্য ঘটে। উদাহৰণস্বৰূপে, যদি সূৰ্য উদয় পুৱা ৬:০০ বজাত হয়, তেন্তে ব্ৰহ্মমুহূৰ্ত পুৱা ৪:২৪ বজাৰ পৰা আৰম্ভ হয় আৰু পুৱা ৫:১২ বজাত শেষ হয়।^২৩

যোগত

আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসা বিজ্ঞানত কোৱা হৈছে যে, মানুহৰ দৈহিক শৰীৰত তিনিটা দোষ পোৱা যায়, যাক বাত (বায়ু আৰু ইথাৰ), পিত্ত (অগ্নি আৰু পানী) আৰু কফ (পৃথিৱী আৰু পানী) বোলা হয়। এই তিনি দোষৰ বৃদ্ধি বা হ্ৰাস সময়ৰ চক্ৰৰ লগত জড়িত। সূৰ্য উদয়ৰপৰা পুৱা ১০:০০ বজালৈকে কফৰ সময়; পুৱা ১০ বজাৰ পৰা দুপৰীয়া ২:০০ বজালৈ পিত্তৰ সময়; আৰু দুপৰীয়া ২:০০ বজাৰ পৰা দুপৰীয়া ৬:০০ বজালৈ (সূৰ্যাস্ত) বাতৰ সময়।

সন্ধিয়াও একেধৰণেৰে অনুসৰণ কৰা হয়, পুৱা ২:০০ বজাৰ পৰা পুৱা ৬:০০ বজালৈকে (সূৰ্য উদয়) সময় বাতৰ সময়। এই পৰ্যায়ত ব্ৰহ্মমুহূৰ্ত ঘটে আৰু যোগৰ গুৰুসকলে কয় যে ধ্যান কৰাৰ সৰ্বোত্তম সময় হ’ল প্ৰভাতৰ ডেৰ ঘণ্টা আগতে, কাৰণ মনটো সহজাতভাৱে সেই সময়ত নিশ্চল হৈ থাকে, যাৰ ফলত গভীৰ ধ্যান অৱস্থা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।^৪৫৬ যোগ গুৰু তিৰুমলাই কৃষ্ণমাচাৰ্যই কৈছে “ঈশ্বৰৰ কথা চিন্তা কৰক। যদি ঈশ্বৰ নহয় তেন্তে সূৰ্য, যদি সূৰ্য নহয় তেন্তে আপোনাৰ পিতৃ-মাতৃ। ’’^৭ অনন্ত বিষ্ণুৰ দৰেই প্ৰথম যোগী শিৱৰ নিৰ্দেশনাত কৃষ্ণমাচাৰ্যই নিজকে বৈষ্ণৱ ধৰ্ম বা বিষ্ণুৰ পূজাৰ সৈতে জড়িত বুলি পৰিচয় কৰাই দিছিল।^৮ তেতিয়াহে এজন আধুনিক যোগীয়ে সূৰ্যৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা প্ৰদৰ্শন কৰিব।

কলিযুগত যোগৰদ্বাৰা এতিয়াও ঐশ্বৰিকতা লাভ কৰিব পাৰি, কিন্তু যুগৰ লগত জড়িত উত্তেজিত মনৰ বাবে আসনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে যোগাসন কৰিব লাগিব।^৮ সেয়েহে কৃষ্ণমাচাৰ্যৰপৰা বংশৰ সন্ধান পোৱা আধুনিক যোগীসকলে ৰাতিপুৱা সূৰ্যনমস্কাৰ বা সূৰ্যৰ প্ৰণাম কৰাটো সাধাৰণ কথা। আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসাত ‘বাত’ৰ লগত জড়িত মনৰ অৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা আচাৰ-ব্যৱহাৰত সূৰ্যনমস্কাৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। এই মনৰ অৱস্থাবোৰৰ কথা পতঞ্জলিৰ যোগ-সূত্ৰত উল্লেখ আছে।^৯ এই গুণবোৰ ঐশ্বৰিকতাৰ ওচৰ চপা, কিয়নো এইবোৰ মনৰ নিস্তব্ধতাৰ সৈতে জড়িত, যিয়ে আত্মাক উজ্জ্বল কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। ব্ৰহ্মমুহূৰ্তত মনৰ সহজাতভাৱে নিস্তব্ধ অৱস্থাৰ বাবেই ধ্যান অৱস্থা অধিক সহজে লাভ কৰিব পৰা যায়।^৮