বিভাৱতী বসু

বিভাৱতী বসু (জন্ম, প্ৰায় ১৮৯৬ – মৃত্যু, ১৯৫৪) ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনৰ এগৰাকী গান্ধীবাদী সমাজকৰ্মী আৰু বিপ্লৱী আছিল। ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদী নেতা আৰু বেৰিষ্টাৰ শৰত চন্দ্ৰ বসুৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈ স্বামী আৰু ভায়েক সুভাষ চন্দ্ৰ বসু উভয়ৰে জাতীয়তাবাদী কাৰ্যকলাপ আৰু ৰাজনৈতিক কামত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।

প্ৰাথমিক জীৱন আৰু বিবাহ

১৮৯৬ চনত কলিকতা (বৰ্তমান কলকাতা)ত উত্তৰ কলিকতাৰ এটা সুপৰিচিত পৰিয়ালৰ অক্ষয় কুমাৰ দে বিশ্বাস আৰু সুবালা দেৰ ঘৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল বিবাৱতী দেৰ।^১ ১৯০৯ চনত তেৰ বছৰ বয়সত বিবাৱতীয়ে তেতিয়াৰ উদীয়মান বেৰিষ্টাৰ আৰু পিছলৈ ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ আৰু স্বাধীনতা আন্দোলনৰ বিশিষ্ট ব্যক্তি শৰৎ চন্দ্ৰ বসুৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ^২ যদিও তেওঁৰ কোনো আনুষ্ঠানিক শিক্ষা নাছিল, তথাপি তেওঁ বাংলা পঢ়িব আৰু লিখিব পাৰিছিল আৰু পিছলৈ শৰতৰ লগত ইংৰাজী শিকিছিল। ^২ তেওঁলোকে একেলগে কলিকতাৰ ১ উডবাৰ্ন পাৰ্কত থকা বসু পৰিয়ালৰ ঘৰটো নিৰ্মাণ কৰে,^৩ যিটো স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ সৈতে জড়িত ৰাজনৈতিক আলোচনা আৰু কাৰ্যকলাপৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰত পৰিণত হয়।

স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সময়ত ভূমিকা

বিভাবতী বসুৱে বৃহৎ যৌথ পৰিয়ালৰ ঘৰখন পৰিচালনা কৰিছিল, আৰু শৰৎ চন্দ্ৰ আৰু সুভাষ চন্দ্ৰ বসুক তেওঁলোকৰ কঠিন ৰাজনৈতিক জীৱনৰ সময়ছোৱাত স্থিতিশীলতা আৰু সহায় আগবঢ়াইছিল। ১৯৩০ চনত কাৰাগাৰত বন্দী হোৱা আৰু দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত (১৯৪১–১৯৪৫) গৃহবন্দী কৰাকে ধৰি ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষই শৰৎ বসুক বাৰে বাৰে গ্ৰেপ্তাৰ কৰি আটক কৰি ৰাখিছিল।^২ স্বামীৰ দীৰ্ঘদিনীয়া অনুপস্থিতিৰ সময়ছোৱাত পৰিয়ালৰ সম্পদ পৰিচালনা আৰু সন্তানক ডাঙৰ-দীঘল কৰাত সাহস আৰু শক্তিৰ বাবে তেওঁ পৰিচিত আছিল।^৪

তেওঁৰ ভায়েক সুভাষ চন্দ্ৰ বসুৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল।^৫ ১৯৪১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত নেতাজী পলায়নৰ পূৰ্বে গৃহবন্দী হৈ থকা উডবাৰ্ন পাৰ্কৰ পৰিয়ালৰ ঘৰখনেই আছিল, বিৱাবাতীৰ পুত্ৰ ছিছিৰ কুমাৰ বসুকে ধৰি পৰিয়ালৰ সদস্যৰ সহায়ত ঘৰৰ ভিতৰৰপৰাই পৰিকল্পনা কৰা এই অনুষ্ঠান।^৬

পৰিয়াল

বিভাবতী আৰু শৰৎ চন্দ্ৰ বসুৰ আঠটা সন্তান আছিল আৰু প্ৰাপ্তবয়স্ক হোৱালৈকে জীয়াই আছিল:

• অশোকে নাথ বসু (১৯১৫–১৯৯৪) - ৰাসায়নিক অভিযন্তা
• অমিয়া নাথ বসু (১৯১৫–১৯৯৬) - বেৰিষ্টাৰ, সংসদৰ সদস্য। ^২
• ছিছিৰ কুমাৰ বসু (১৯২০–২০০০) - শিশু চিকিৎসক, বিধানসভাৰ সদস্য, নেতাজী গৱেষণা ব্যুৰোৰ প্ৰতিষ্থাপক সঞ্চালক ^২
• সুব্ৰত বসু (১৯৩২–২০১৬) - বৈদ্যুতিক অভিযন্তা, সংসদৰ সদস্য ^৭
• মীৰা ৰয় (জন্ম ১৯১১/১২)^২
• গীতা বিশ্বাস (জন্ম বসু)^২
• ৰোমা ৰে চৌধুৰী (জন্ম বসু)^২
• চিত্ৰ ঘোষ (১৯৩০–২০২১) - ৰাজনীতি বিজ্ঞানী, অধ্যাপক ^৮
• শান্তি বসু (সৰুতে মৃত্যু)^২

পিছৰ জীৱন আৰু উত্তৰাধিকাৰ

ভাৰতৰ স্বাধীনতা আৰু ১৯৫০ চনত শৰত চন্দ্ৰ বসুৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ পোনপটীয়াকৈ ৰাজনীতিৰ লগত জড়িত হৈ পৰে। তেওঁ ইউনাইটেড লেফ্ট ফ্ৰণ্টৰ প্ৰাৰ্থী হিচাপে খালী হোৱা দক্ষিণ কলিকতা বিধানসভাৰ আসনখনত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিছিল আৰু জয়ী হৈছিল। ১৯৫৭ চনত তেওঁৰ পুত্ৰ ছিছিৰ কুমাৰ বসুৱে পৰিয়ালৰ ঘৰত স্থাপন কৰা নেতাজী গৱেষণা ব্যুৰোৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু কাৰ্যকলাপকো তেওঁ সমৰ্থন কৰিছিল। ^২ দীৰ্ঘদিনীয়া অসুস্থতাৰ অন্তত ১৯৫৪ চনৰ ২৬ জুনত কলকাতাৰ পৰিয়ালৰ ঘৰত বসুৰ মৃত্যু হয়।

শৰৎ চন্দ্ৰ বসু আৰু সুভাষ চন্দ্ৰ বসুৱে বিভাবতীলৈ লিখা চিঠিসমূহ কেইবাটাও প্ৰকাশনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ^৯ ২০০৯ চনত তেওঁৰ কন্যা চিত্ৰ ঘোষে মাকৰ জীৱনৰ ওপৰত আধাৰিত এখন গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰে, যাৰ নাম 'মোৰ হৃদয়ৰ মাতৃ: বিভাবতী বসুৰ কাহিনী' ( Mother of My Heart: the Story of Bivabati Bose)। ^১