বাগৰু প্ৰিণ্ট

বাগৰু প্ৰিণ্ট হ’ল ভাৰতৰ ৰাজস্থানৰ জয়পুৰৰ সমীপৱৰ্তী বাগৰু চহৰৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা হস্তনিৰ্মিত ব্লক প্ৰিণ্টিঙৰ এক পৰম্পৰাগত ৰূপ। এই শিল্পটো ৰং কৰা আৰু ব্লক প্ৰিণ্টিং কৰাত পাকৈত হিচাপে পৰিচিত চিপ্পা সম্প্ৰদায়ৰ দ্বাৰা চৰ্চা কৰা হয়। ই ৪০০ বছৰতকৈও অধিক সময় ধৰি ৰাজস্থানৰ বস্ত্ৰ ইতিহাসৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হৈ আহিছে।^১

ইতিহাস

বাগৰু প্ৰিণ্টিঙৰ পৰম্পৰা বাগৰু অঞ্চল আৰু ইয়াৰ স্থানীয় সম্প্ৰদায় চিপ্পাসকলৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত। এই কলাৰূপটো স্থানীয় সংস্কৃতিত দকৈ শিপাই আছে আৰু শিল্পীসকলৰ প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্মই ইয়াক চৰ্চা কৰি আহিছে। এই কাৰিকৰসকলে কপাহী কাপোৰত জটিল নক্সা ছপা কৰিবলৈ হাতেৰে খোদিত কৰা কাঠৰ ব্লক ব্যৱহাৰ কৰে, যিটো কৌশল শতিকা ধৰি চলি আহিছে।^২

"চিপ্পা" শব্দটোৱে ৰং কৰা আৰু ব্লক প্ৰিণ্টিং — এই উভয় কাৰ্যৰ সৈতে জড়িত শিল্পীসকলক বুজায়, যিবোৰ বাগৰু প্ৰিণ্টিং প্ৰক্ৰিয়াৰ অপৰিহাৰ্য উপাদান।^৩

কৌশল আৰু বৈশিষ্ট্যসমূহ

বাগৰু প্ৰিণ্টৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য হ’ল প্ৰাকৃতিক ৰঙৰ ব্যৱহাৰ, যিবোৰ উদ্ভিদ আৰু খনিজ পদাৰ্থৰ পৰা আহৰণ কৰা হয়। এই ৰঙবোৰৰ ভিতৰত আছে নীল (নীলা ৰঙৰ বাবে), মেডাৰ শিপা (ৰঙা ৰঙৰ বাবে), আৰু লোৰ গুড়ি (কলা ৰঙৰ বাবে)। পৰম্পৰাগত প্ৰিণ্টিং কৌশলত "ডাবু" পদ্ধতি প্ৰয়োগ কৰা হয়, যিটো বোকা-প্ৰতিৰোধক প্ৰক্ৰিয়া। ইয়াত কাপোৰৰ ওপৰত প্ৰতিৰোধক নক্সা তৈয়াৰ কৰিবলৈ মাটি, আঠা আৰু বাজৰাৰ তুঁহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।^৪

কাঠৰ ব্লকবোৰ চিচম বা চেগুনৰ দৰে টান কাঠৰ পৰা কটা হয়, যিবোৰৰ স্থায়িত্ব আৰু জটিল নক্সা ধৰি ৰখাৰ ক্ষমতাৰ বাবে বাছনি কৰা হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত বিশেষ সঁজুলিৰে ব্লকটো খোদিত কৰা হয় আৰু ইয়াক কাপোৰত নক্সা স্থানান্তৰ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা নক্সাসম্মূহত প্ৰায়ে ফুলৰ আৰ্হি, জ্যামিতিক আকৃতি আৰু প্ৰকৃতিৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত মোটিফ দেখা পোৱা যায়।^৫

সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব

বাগৰু প্ৰিণ্টে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি লাভ কৰিছে আৰু এই শিল্পজাত সামগ্ৰীসমূহ যুক্তৰাজ্য, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, জাৰ্মানী, জাপান আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াৰ দৰে দেশলৈ ৰপ্তানি কৰা হয়। এই শিল্পটো ৰাজস্থানৰ স্থানীয় অৰ্থনীতিৰ বাবে অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰিছে, যিয়ে অগণন শিল্পী আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালক পোহপাল দি আহিছে।^৬

এই শিল্পটো ৰাজস্থানত এক গৌৰৱৰ বিষয় হিচাপেও পৰিগণিত হৈছে, যি সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ সৈতে জড়িত। প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী ইন্দিৰা গান্ধীকে ধৰি বিশিষ্ট ব্যক্তিসকলে বাগৰু প্ৰিণ্টৰ শাৰী পৰিধান কৰা বুলি জনা যায়, যিয়ে এই কলাৰ জনপ্ৰিয়তা বৃদ্ধিত অৰিহণা যোগাইছিল।^৭৮

বাগৰু প্ৰিণ্ট জিআই টেগ

২০২৪ চনত বাগৰু প্ৰিণ্টক ভৌগোলিক স্বীকৃতি (GI) টেগ প্ৰদান কৰা হয়, যিয়ে চৰকাৰীভাৱে এই শিল্পৰ অনন্য আৰু স্বকীয় প্ৰকৃতি স্বীকাৰ কৰে। এই পদবিয়ে পৰম্পৰাগত কৌশলসমূহক নকলৰ পৰা সুৰক্ষিত কৰাত সহায় কৰে আৰু বাগৰু প্ৰিণ্টেৰে নিৰ্মিত সামগ্ৰীসমূহ সঠিকভাৱে চিনাক্ত কৰি নিজৰ উৎপত্তিৰ অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰাটো নিশ্চিত কৰে।^৯১০

প্ৰত্যাহ্বানসমূহ

বাগৰু প্ৰিণ্ট উদ্যোগে কেইবাটাও প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হৈছে, যাৰ ভিতৰত আছে মেচিনত তৈয়াৰী বস্ত্ৰৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতা আৰু সাংশ্লেষিক ৰঙৰ উত্থান, যিয়ে পৰম্পৰাগত পদ্ধতিসমূহ সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰিছে। তদুপৰি, ক’ভিড-১৯ মহামাৰীয়ে বাগৰু প্ৰিণ্ট কৰা বস্ত্ৰৰ গোলকীয় চাহিদা ব্যাহত কৰি স্থানীয় শিল্পীসকলক ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিছিল। অৱশ্যে অনলাইন বিক্ৰী বৃদ্ধি কৰি আৰু প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰি এই শিল্পটো সংৰক্ষণৰ বাবে চেষ্টা চলাই থকা হৈছে।^১১