নেৱাৰ শিল্পকলা

নেৱাৰ শিল্পকলা^১ নেৱাৰ সম্প্ৰদায়ৰ মানুহে যুগ যুগ ধৰি ব্যৱহাৰ কৰি অহা শিল্পকলা। এই চিত্ৰ শিল্পকলাৰ ভিতৰত আছে:

• পৌভা^২
• দেৱাল চিত্ৰ (murals)
• মন্দিৰৰ দেৱালত চিত্ৰ অংকন
• পাণ্ডুলিপিৰ চিত্ৰকল্প
• তাম আৰু পিতলৰ ভাস্কৰ্য
• শিলৰ ভাস্কৰ্য
• কাঠৰ ভাস্কৰ্য

নেপালৰ শিল্প আৰু স্থাপত্যৰ বেছিভাগৰেই সৃষ্টিকৰ্তা নেৱাৰসকল।.^৩ পৰম্পৰাগত নেৱাৰ শিল্প মূলতঃ ধৰ্মীয় শিল্প। নেৱাৰৰ ভক্তিমূলক পৌভা চিত্ৰকলা, ভাস্কৰ্য আৰু ধাতুৰ কাৰুকাৰ্য ইয়াৰ সুন্দৰ সৌন্দৰ্যৰ বাবে বিশ্ববিখ্যাত।^৪ এতিয়ালৈকে আৱিষ্কাৰ হোৱা আটাইতকৈ প্ৰাচীন তাৰিখযুক্ত পৌভা হৈছে বসুধৰা মণ্ডল যিটো ১৩৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত অংকন কৰা হৈছিল (নেপাল সংবাট ৪৮৫)।^৫ নেপাল হিমালয়ৰ পূৰ্বৰ মুস্তাংগ ৰাজ্যৰ পঞ্চদশ শতিকাৰ দুটা মঠৰ দেৱালত থকা মিউৰেলত কাঠমাণ্ডু উপত্যকাৰ বাহিৰৰ নেৱাৰৰ কৰ্মৰাজিৰ চিত্ৰ পোৱা যায়।^৬ শিলৰ ভাস্কৰ্য, কাঠৰ খোদিত, ৰিপ’ছ শিল্প আৰু গলিত লা ঢালাই প্ৰক্ৰিয়াৰদ্বাৰা নিৰ্মিত বৌদ্ধ আৰু হিন্দু দেৱতাৰ ধাতুৰ মূৰ্তি^৭ নেৱাৰৰ শিল্পকৰ্মৰ নমুনা।^৮ ভক্তপুৰৰ ময়ূৰ খিৰিকী আৰু কাঠমাণ্ডুৰ দেশাই মাদু ঝ্যা কাঠৰ খোদিত কামৰ বাবে পৰিচিত।

অট্টালিকা আদিত খোদিত নেৱাৰ খিৰিকী, মন্দিৰৰ ওপৰত ছাদৰ গঠন আৰু মন্দিৰ আৰু মন্দিৰৰ ঘৰৰ টিম্পানামৰ দৰে নিৰ্মাণ উপাদানে পৰম্পৰাগত সৃষ্টিশীলতা প্ৰদৰ্শন কৰে। সপ্তম শতিকাৰ পৰাই দৰ্শকে তিব্বত আৰু চীনৰ শিল্পত নিজৰ প্ৰভাৱ এৰি যোৱা নেৱাৰ শিল্পী আৰু শিল্পীসকলৰ দক্ষতা লক্ষ্য কৰি আহিছে।^৯ নেৱাৰসকলে ভূটানৰ গলিত লাৰ শিল্প কৌশল প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু তেওঁলোকক তাত থকা মঠসমূহৰ দেৱালত মিউৰেল আঁকিবলৈ প্ৰয়োগ কৰা হয়।^১০১১ উৎসৱ-পাৰ্বন আৰু মৃত্যু-অনুষ্ঠানৰ সময়ত বনোৱা মণ্ডলৰ বালিশিল্প আঁকি দিয়াটো নেৱাৰ শিল্পৰ আন এক বিশেষত্ব।

পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় শিল্পত উচ্চ পৰ্যায়ৰ দক্ষতা প্ৰদৰ্শন কৰাৰ উপৰিও নেপালত পশ্চিমীয়া শিল্প শৈলীৰ প্ৰৱৰ্তনৰ ক্ষেত্ৰত নেৱাৰ শিল্পীসকলে আগৰণুৱা হৈ আহিছে। ৰাজ মান সিং চিত্ৰকাৰে (১৭৯৭-১৮৬৫) দেশত জলৰঙী চিত্ৰকলা আৰম্ভ কৰাৰ কৃতিত্ব লাভ কৰে। ভাজু মন চিত্ৰকাৰ (১৮১৭–১৮৭৪), তেজবাহাদুৰ চিত্ৰকাৰ (১৮৯৮-১৯৭১) আৰু চন্দ্ৰ মান সিং মাস্কেই আন আন অগ্ৰণী শিল্পী আছিল যিয়ে পোহৰ আৰু দৃষ্টিভংগীৰ ধাৰণা সন্নিবিষ্ট কৰি আধুনিক শৈলীৰ চিত্ৰকলাৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল।^১২

পৌভা বা থাংকা পৰম্পৰাগতভাৱে চিত্ৰকৰসকলে অংকন কৰিছিল।^১৩১৪