নিমি

নিমি হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীত উল্লেখ থকা সূৰ্যবংশ(সৌৰ বংশ)ৰ এজন ৰজা।^১ তেওঁক বিদেহ ৰাজ্যৰ প্ৰথম ৰজা আৰু মিথিলাৰ জনক বংশৰ পূৰ্বপুৰুষ বুলি গণ্য কৰা হয়।^২ নিমি মনুৰ নাতি, আৰু ইক্ষ্বাকুৰ পুত্ৰ।^৩ বায়ু পুৰাণৰ মতে ৰজা নিমিয়ে গৌতম আশ্ৰমৰ ওচৰত জয়ন্তপুৰ নামেৰে এখন নগৰ স্থাপন কৰিছিল।^৪

হিন্দুধৰ্মত

নিমিৰ যজ্ঞ

এবাৰ নিমিয়ে যজ্ঞ কৰি ঋষি বশিষ্ঠক প্ৰধান পুৰোহিত হৈ অনুষ্ঠানটো পৰিচালনা কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। কিন্তু ঋষিয়ে ইতিমধ্যে ইন্দ্ৰৰ নিমন্ত্ৰণক্ৰমে তেওঁৰ যজ্ঞ পৰিচালনা কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল আৰু তেওঁ নিমিক ক’লে যে ইন্দ্ৰৰ যজ্ঞ পৰিচালনা কৰাৰ পাছত তেওঁ তেওঁৰ আমন্ত্ৰণ ৰক্ষা কৰিব। নিমিয়ে কোনো উত্তৰ নিদিয়াকৈ গুচি গ’ল। বশিষ্ঠ ঋষিয়ে ভাবিছিল যে, ৰজা নিমিয়ে তেওঁৰ বাবে অপেক্ষা কৰিবলৈ সন্মতি দিছে।^৫৬

ঋষিয়ে ইন্দ্ৰৰ যজ্ঞ পৰিচালনা কৰি নিমিৰ যজ্ঞৰ পুৰোহিত হ’বলৈ লৰালৰিকৈ গ’ল আৰু গৌতমে ইতিমধ্যে যজ্ঞ পৰিচালনা কৰি থকা বুলি গম পালে। ঋষি বশিষ্ঠ ক্ৰোধিত হৈ ৰজা নিমিক অভিশাপ দিলে যে, ৰজা শুই থকা অৱস্থাত "তেওঁ শাৰীৰিক ৰূপত জীয়াই থাকিব নোৱাৰিব।" গতিকে, নিমি ৰজাই নিজৰ শৰীৰ তাতে এৰি ইন্দ্ৰৰ লগত স্বৰ্গলৈ গৈ ৰৈ গ’ল, আৰু তাতেই ৯,০০০,০০০ বছৰ থাকিল। যজ্ঞ সফলতাৰে চলোৱাৰ পাছত পুৰোহিতসকলে দেৱতাসকলক ৰজা নিমিক তেওঁৰ শাৰীৰিক ৰূপলৈ ঘূৰাই দিবলৈ কয়। কিন্তু তেওঁ নিজৰ পাৰ্থিৱ ৰূপলৈ ঘূৰি আহিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে। নিমিৰ বিৱৰণী ৰামে লক্ষ্মণক ৰামায়ণৰ উত্তৰাকাণ্ডত বৰ্ণনা কৰিছে।^৭

এই খণ্ডটোৰ বিষয়ে বিষ্ণু পুৰাণতো বিতংভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছে।^৮

বৌদ্ধমতত

বৌদ্ধমতৰ কেইবাটাও পৰম্পৰাত এজন ধাৰ্মিক আৰু গঠনমূলক বিদেহন ৰজা নিমি বা নেমিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে, যিয়ে আকাশী ৰথত স্বৰ্গ আৰু নৰকলৈ যাত্ৰা কৰে। পালি কেননৰ এখন গ্ৰন্থত, আৰু দুখন পালি উত্তৰ-কেননিকেল গ্ৰন্থত এই কাহিনীৰ উল্লেখ আছে। নিমি বা নেমি নামটোৰ ব্যাখ্যা এনেদৰে কৰা হৈছে যে "তেওঁ নিজ বংশক গাড়ীৰ চকাৰ ৰিমৰ দৰে সম্পূৰ্ণ বৃত্তলৈ আনে।"^৯ কাহিনীটোত কোৱা হৈছে যে, এজন নিৰ্দিষ্ট ৰজা মোক্ষদেৱে তেওঁৰ নাপিতে যেতিয়া কয় যে ৰজাৰ প্ৰথম চুলি পকিবলৈ ধৰিছে, লগে লগে পিছৰজনক তেওঁ সকীয়াই দিব লাগে, যিটো প্ৰাচীন ভাৰতীয় সাহিত্যত পোৱা এটা সাধাৰণ স্মাৰক মৰি মটিফ,^১০ যিটো প্ৰাচীন ভাৰতীয়ৰ জীৱনৰ পৰ্যায়সমূহৰ ধাৰণাটোৰপৰাই আৰম্ভ হয়।^১১ পিছলৈ যেতিয়া ব্যক্তিৰ প্ৰথম চুলিবোৰ বগা হৈ পৰে, আৰু তেওঁৰ নাপিতজনে তেওঁক সেই কথা কয়, তেতিয়া ৰজাই সন্ন্যাসী হিচাপে বানপ্ৰস্থ অৱলম্বন কৰি আধ্যাত্মিক জীৱন-যাপন কৰিবলৈ ওলাই যায়। পূৰ্বৰ ৰজাৰ পুনৰ জন্ম হয় পিছলৈ এখন স্বৰ্গ জগতত। তেওঁ দেখে যে তেওঁৰ বংশধৰ সকলোৱে বুঢ়া হ’লে সন্ন্যাসী হোৱাৰ একে পৰম্পৰা অনুসৰণ কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ একেটা বংশৰ পৰৱৰ্তী বংশধৰ হিচাপে পুনৰ জন্ম লোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়, আৰু তেওঁৰ নাম হয় ৰজা নিমি। ইয়াৰ পিছত কাহিনীটোত কোৱা হৈছে যে, এই ৰজাই শাক্য দেৱতাৰ নিমন্ত্ৰণত স্বৰ্গ আৰু নৰক ভ্ৰমণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। কাহিনীৰ শেষত পিছলৈ নিমি নামেৰে পুনৰ জন্ম লোৱা ৰজা মোক্ষদেৱক বুদ্ধৰ পূৰ্বৰ জন্ম হিচাপে চিনাক্ত কৰা হয় আৰু নাপিত আৰু স্বৰ্গৰ ৰথীক শিষ্য আনন্দ বুলি চিনাক্ত কৰা হয়।^১২

এই কাহিনীৰ উল্লেখ আন বহুতো কেননিক আৰু উত্তৰ-কেননিক প্ৰাচীন বৌদ্ধ গ্ৰন্থত আছে।^১৩১৪ অনুবাদক চি এ এফ ৰাইছ ডেভিডছে এই কিংবদন্তিটোক ডাণ্টেৰ ইনফাৰ্নোৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল।^১৫১৩ ৰজা নিমিয়ে স্বৰ্গ আৰু নৰক ভ্ৰমণ কৰাৰ কাহিনী পৰম্পৰাগত থাই শিল্পত চিনাকি, আৰু প্ৰায়বোৰ থাই ব্যক্তিৰ বাবে ইয়াক সহজেই চিনাক্ত কৰিব পৰা যায়।^১৬ এই কাহিনীৰ লগতে বহুতো অনুৰূপ কাহিনী চক্ৰৱৰ্তী ৰজাৰ সৈতে জড়িত, ত্যাগৰ আধ্যাত্মিক জীৱনটো লৌকিক জীৱনতকৈ শ্ৰেষ্ঠ আৰু বিবাহিত জীৱনতকৈ উচ্চ নিঃসংগ জীৱন শ্ৰেষ্ঠ বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ প্ৰয়াস কৰে।^১৭১৮ তদুপৰি এছিয়ান ধৰ্ম পণ্ডিত নাওমি এপলটনে যুক্তি আগবঢ়ায় যে, বিদেহন ৰজা ত্যাগ কৰা কাহিনী আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ একাকী বুদ্ধৰ আদৰ্শৰ মাজত এক সম্পৰ্ক আছে। একক বুদ্ধসকলক প্ৰায়ে নিজৰ পৰিৱেশ বা শৰীৰত কিছুমান বিশেষ চিন থকাৰ বাবে নিজৰ সাংসাৰিক জীৱন ত্যাগ কৰা দেখা যায়, যেনে মোক্ষদেৱৰ ক্ষেত্ৰত।^১৯ শেষত পণ্ডিত পদ্মনাভ জৈনীৰ মতে বৌদ্ধ ব্ৰহ্মাণ্ডবিজ্ঞানৰ ব্যাখ্যা কেনেকৈ কৰা হৈছিল সেই কাহিনীয়েও প্ৰভাৱ পেলাইছিল।^২০

উত্তৰ-কেননিক পালি গ্ৰন্থত এই বিশ্বাস প্ৰকাশ কৰা হৈছে যে, ৰজা নিমি মানৱ জাতিৰ প্ৰথম ৰজা মহাসম্মাতাৰপৰা অহা ৰজাৰ দীঘলীয়া শাৰীৰ অন্তৰ্গত। বুদ্ধক একে বংশৰ বংশধৰ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।^২১

জৈন ধৰ্ম

জৈন গ্ৰন্থত বৌদ্ধ গ্ৰন্থৰ দৰে নমি নামৰ এজন ৰজাৰ একেধৰণৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়।^২২