নাৰী শিল্প আন্দোলন

নাৰী শিল্প আন্দোলন (ইংৰাজী ভাষা: Women's Art Movement; (ৱিমেনছ আৰ্ট মুভমেণ্ট); চমুকৈ WAM ('ডব্লিউএএম')) আছিল এটা অষ্ট্ৰেলিয়ান নাৰীবাদী কলা আন্দোলন। ই ১৯৭৪ চনত ছিডনী আৰু মেলবৰ্ণত আৰু ১৯৭৬ চনত এডিলৰাইডত 'ৱিমেনছ আৰ্ট গ্ৰুপ' (WAG) হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল।

পটভূমি

অন্যান্য দেশসমূহতো ইতিমধ্যে এনেধৰণৰ আন্দোলন গঢ়ি উঠিছিল, য’ত মহিলা শিল্পীসকলে সমাজত মহিলা হিচাপে তেওঁলোকৰ স্থিতি আৰু এজন শিল্পী হিচাপে তেওঁলোকৰ অৱস্থানক এক নাৰীবাদী কাঠামোৰ জৰিয়তে পৰ্যবেক্ষণ কৰিছিল।^১ ১৯৭৫ চনত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ নাৰীবাদী কলা সমালোচক লুচী লিপাৰ্ডৰ ভ্ৰমণে অষ্ট্ৰেলিয়াত এই নতুন আন্দোলনটো সৃষ্টিৰ বাবে তাৎক্ষণিক প্ৰেৰণা যোগাইছিল। তেওঁ মেলবৰ্ণ আৰু এডিলৰাইডৰ কেৱল মহিলাসকলৰ গোটসমূহক 'ৱেষ্ট-ইষ্ট বেগ' (WEB) নামৰ আমেৰিকান মহিলা শিল্পীৰ এটা নেটৱৰ্কে নিৰ্মাণ কৰা মহিলা শিল্পীসকলৰ কামৰ ফটো-শ্লাইড আৰ্কাইভ বা 'শ্লাইড ৰেজিষ্টাৰ' সৃষ্টিৰ বিষয়ে কৈছিল। এই ধাৰণাটোৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল কলা বীথিকাসমূহত তেওঁলোকৰ প্ৰদৰ্শনীৰ অভাৱৰ মোকাবিলা কৰা।^২

সমষ্টিগতভাৱে পৰিচালিত এই গোটসমূহে সচেতনতা বৃদ্ধিৰ বাবে ষ্টুডিঅ’ আৰু প্ৰদৰ্শনী কৰ্মশালাৰ সুবিধা কৰি দিছিল, যাৰ লক্ষ্য আছিল দৃশ্য কলাত ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱ বিশ্লেষণ কৰা। তেওঁলোকৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমকক্ষসকলৰ দৰেই এই গোটসমূহেও মহিলা মুক্তি আন্দোলনৰ পৰা গঢ়ি উঠা বিচাৰ-হীন সচেতনতা বৃদ্ধিৰ (CR) পদ্ধতিসমূহ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ১৯৮০ চনৰ মাজভাগলৈকে ডব্লিউএএম অষ্ট্ৰেলিয়া আৰু সমগ্ৰ বিশ্বতে এক অতি সন্মানীয় কলা আন্দোলন হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।^২

মেলবৰ্ণ

কিফি ৰাব্বো, লিন কুক আৰু জেনিন বাৰ্কৰ দ্বাৰা যুটীয়াভাৱে কিউৰেট কৰা ১৯৭৪ চনৰ প্ৰদৰ্শনী এ ৰুম অফ ওৱানছ অ’ন: থ্ৰী ৱিমেন আৰ্টিষ্টছ-এ মেলবৰ্ণ ডব্লিউএএম (WAM) আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰিছিল। পিছৰ বছৰত, ৰাব্বোৱে বাৰ্কক অষ্ট্ৰেলিয়ান ৱিমেন আৰ্টিষ্টছ ১৮৪০–১৯৪০ নামৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ভ্ৰাম্যমাণ প্ৰদৰ্শনীখন কিউৰেট কৰিবলৈ দায়িত্ব দিছিল।^৩৪ এই গেলেৰীত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাৰীবাদী কলা সমালোচক লুচী লিপাৰ্ডে কেৱল মহিলা দৰ্শকৰ আগত এটা ভাষণ দিছিল। ইয়াৰ পিছতে এই গেলেৰীতে মেলবৰ্ণৰ 'ৱিমেনছ আৰ্ট ফ’ৰাম' আৰু 'ৱিমেনছ আৰ্ট ৰেজিষ্টাৰ' স্থাপন কৰা হয়।^৫৬৭

ছিডনী

১৯৭৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ইয়াৰ প্ৰথম বৈঠকৰ জৰিয়তে আৰম্ভ হোৱা^৮ আৰু লিণ্ডা নখলিনৰ প্ৰবন্ধ "হোৱাই হেভ দেয়াৰ বিন নো গ্ৰেট ৱিমেন আৰ্টিষ্টছ?"ৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ১৯৭৫ চনত ছিডনী ডব্লিউএএম প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।^২ ইয়াৰ লক্ষ্য আছিল বিভিন্ন কাৰ্যসূচী আৰু প্ৰদৰ্শনীৰ জৰিয়তে কলা জগতৰ বৈষম্য আৰু লিংগবাদৰ সমাধান কৰা।^৯

মেৰী মেকমেহন ইয়াৰ এগৰাকী প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য আছিল।^২ ভিভিয়ান বিনছ, বাৰবাৰা হল, ফ্ৰান্সেচ ফিনিক্স, বেভাৰ্লি গাৰ্লিক, জুড এডামছ আৰু টনী ৰবাৰ্টছন ছিডনীত 'ৱিমেনছ আৰ্ট মুভমেণ্ট'ৰ বিকাশৰ অগ্ৰণী আছিল।^১০

এডিলৰাইড

এডিলৰাইডত ১৯৭৬ বা ১৯৭৭ চনত 'ৱিমেনছ আৰ্ট গ্ৰুপ' স্থাপন কৰা হৈছিল। আৰম্ভণিতে ১৯৭৬ চনত ইয়াৰ লক্ষ্য আছিল মেলবৰ্ণ ডব্লিউএএমৰ দৰে এটা শ্লাইড ৰেজিষ্টাৰ স্থাপন কৰা।^২ মহিলা শিল্পীসকলক সহায় আৰু প্ৰসাৰ কৰাৰ লগতে কলা আৰু সমাজত লিংগবাদৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ উদ্দেশ্যে এন নিউমাৰ্চে (যি ১৯৭৪ চনত এডিলৰাইড প্ৰগ্ৰেছিভ আৰ্ট মুভমেণ্টৰো এগৰাকী প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য আছিল) এই গোটটো সহ-প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। প্ৰথমখন বৈঠকত বিভিন্ন বয়সৰ ৫০ গৰাকী মহিলাই অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৭৭ চনৰ আগষ্ট মাহটোত এই গোটটোৱে 'দ্য ৱিমেনছ শ্ব’' নামৰ এক অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰিছিল, যিটো পৰিসৰ আৰু অংশগ্ৰহণ উভয় দিশতে এক ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ অনুষ্ঠান আছিল। এক্সপেৰিমেণ্টেল আৰ্ট ফাউণ্ডেচনৰ উদ্যোগত আয়োজিত এই অনুষ্ঠানত থিয়েটাৰ, সংগীত, চলচ্চিত্ৰ, ফটোগ্ৰাফী, কবিতা আৰু সাহিত্য, মাধ্যম, এখন সন্মিলন আৰু এক দৃশ্য কলা প্ৰদৰ্শনী অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।^২ ইয়াত ৩৫০ তকৈও অধিক শিল্পকৰ্ম প্ৰদৰ্শিত হৈছিল,^১১ যিটো জুলী ইউয়িংটন আৰু হেলেন জেমছে কিউৰেট কৰিছিল।^১২ অংশগ্ৰহণকাৰী শিল্পীসকলৰ ভিতৰত আছিল ষ্টিফানী ৰাডোক, লয়েন ফাৰ্লাৰ, বনিতা এলি, জুড এডামছ, মাৰ্গাৰেট ডড, ফ্ৰান্সেচ বুডেন, মেৰী মেকমেহন আৰু বহুতো।^১৩

ডব্লিউএএমৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল এন মাৰ্শ, ফ্ৰান্সেচ ফিনিক্স, জেনী বোল্ট, পলী চিমছ, জেন কিউ, কেট মিলিংটন, ফিল মেকিলুপ,^১৪ আৰু জেকী ৰেডগেট সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত আছিল।^১৫

প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে এডিলৰাইড গোটটোৱে চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া আৰ্টছ গ্ৰাণ্ট এডভাইজৰী কমিটি, কমিউনিটি আৰ্টছ বৰ্ড আৰু ভিজুৱেল আৰ্টছ বৰ্ডৰ পৰা কিছু অনুদান লাভ কৰিছিল। এই অনুদানে ১৯৮০ চনত 'ৱিমেনছ আৰ্ট মুভমেণ্ট ১৯৭৮-১৯৭৯, এডিলৰাইড, চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া' নামৰ কিতাপখন প্ৰকাশ কৰাত সহায় কৰিছিল।^১১৬

তদুপৰি ইয়াত এক শক্তিশালী আদিবাসী অষ্ট্ৰেলীয় মহিলাৰ কলা উপাদান আছিল আৰু ইয়াক প্ৰতিফলিত কৰিবলৈ ইয়াৰ গঠনত সালসলনি কৰা হৈছিল। এডিলৰাইডৰ সদস্যসকলে অন্য ৰাজ্যতো তেওঁলোকৰ শিল্পকৰ্ম প্ৰদৰ্শন কৰিছিল আৰু কিছুমানে বিদেশলৈও গৈছিল।^১৪ জেন কেণ্ট^১৭ আৰু এন মাৰ্শ ১৯৮৪ চনত পৰিৱেশ্য কলা চাবলৈ কেলিফৰ্ণিয়ালৈ গৈছিল আৰু পিছলৈ তেওঁলোকৰ অনুসন্ধানৰ ওপৰত এখন কিতাপ প্ৰকাশ কৰিছিল। এই গোটটো এডিলৰাইড ফেষ্টিভেল অফ আৰ্টছ আৰু ইয়াৰ ৰাইটাৰ্ছ উইককে ধৰি বিভিন্ন কাৰ্যসূচীৰ সৈতে জড়িত আছিল আৰু জিল অৰ তথা বেটি চাৰৰ দৰে আবাসিক শিল্পীসকলক সমৰ্থন কৰিছিল।^১৪

ষ্টেট লাইব্ৰেৰী অফ চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়াই তেওঁলোকৰ সংগ্ৰহত ১৯৭৪ চনৰ পৰা ১৯৮৬ চনৰ ভিতৰত এডিলৰাইড শাখাৰ সৈতে জড়িত নথি-পত্ৰসমূহ সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিছে।^১৪