জাৰ্মান ফেশ্বন ইনষ্টিটিউট

জাৰ্মান ফেশ্বন ইনষ্টিটিউট (The German Fashion Institute / Deutsches Modeamt) ১৯৩৩ চনৰ ৭ জুনত নাজী চৰকাৰে দেশৰ সাজ-পোছাক আৰু ফেশ্বন উদ্যোগক কেন্দ্ৰীয়ভাৱে পৰিচালনা আৰু আদৰ্শগত নিৰ্দেশনা দিবলৈ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। সেই বছৰৰে গ্ৰীষ্মকালৰ শেষৰফালে ইয়াৰ চৰকাৰী "আম্ট" মৰ্যাদা হেৰুৱায় আৰু ইয়াক Deutsches Mode-Institut, DMI হিচাপে পুনৰ গঠিত কৰা হয়— ইয়াক বৰ্তমানৰ ডিএমআইৰ (DMI) সৈতে একাকাৰ কৰিব নালাগে, যাৰ শিপা ১৯২৮ চনৰ এটা পুৰুষৰ ফেশ্বন প্ৰতিষ্ঠানৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে। ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাৰপৰা ১৯৪৫ চনত দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ শেষলৈকে, জাৰ্মান ফেশ্বন ইনষ্টিটিউট নাজী সাংস্কৃতিক আৰু অৰ্থনৈতিক নীতিৰ অংশ আছিল, যাৰ লক্ষ্য আছিল এক "স্বতন্ত্ৰ জাৰ্মান ফেশ্বন"ৰ প্ৰসাৰ কৰা, বিদেশী (বিশেষকৈ ফৰাচী) প্ৰভাৱ বৰ্জন কৰা আৰু ইহুদীসকলৰ অংশগ্ৰহণ নাইকিয়া কৰা।

প্ৰতিষ্ঠা

নাজীসকলে ক্ষমতা দখল কৰাৰ পাছত ১৯৩৩ চনৰ ৭ জুনত এই কাৰ্যালয়টো আনুষ্ঠানিকভাৱে গঠন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বিষয়াসকলৰ ভিতৰত আছিল অধ্যক্ষ থিয়ডৰ অলেনহাইনজ, চিগমুণ্ড ফন উইচ, হান্স হৰ্ষ্ট আৰু অবৈতনিক অধ্যক্ষা মাগদা গোৱেবলছ।^১২ ইয়াৰ সাংস্কৃতিক-ৰাজনৈতিক লক্ষ্যসমূহৰ ভিতৰত আছিল:^৩

• নিৰ্বাচিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ধাৰাসমূহৰ সৈতে সংগতি ৰাখি জাৰ্মান নাৰীৰ চৰিত্ৰ প্ৰতিফলিত কৰা এক সুকীয়া "জাৰ্মান ফেশ্বন"ৰ প্ৰসাৰ কৰা।
• সকলো ডিজাইনত কেৱল জাৰ্মান বস্ত্ৰ আৰু সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰাটো নিশ্চিত কৰা।
• ঘৰুৱা সামগ্ৰীৰ চাহিদা বৃদ্ধিৰ বাবে ফেশ্বন শ্ব’, প্ৰদৰ্শনী আৰু ৰাজহুৱা অভিযানৰ আয়োজন কৰা।
• ডিজাইন নকল কৰাৰ বিৰুদ্ধে নিৰ্দেশনাৰ জৰিয়তে বৌদ্ধিক সম্পত্তিৰ সুৰক্ষা প্ৰদান কৰা।

যদিও এই কামবোৰ প্ৰথম অৱস্থাত সাংস্কৃতিক প্ৰকৃতিৰ আছিল, ফেশ্বন ইনষ্টিটিউটৰ অৰ্থনৈতিক নীতিৰ দিশটোৱেহে কেন্দ্ৰীয় গুৰুত্ব লাভ কৰিছিল। এইটো কেৱল ইয়াৰ কৌশলগত উদ্দেশ্যতে নহয়, বৰঞ্চ ইয়াৰ কৰ্মচাৰী আৰু প্ৰতিষ্ঠানিক অভিমুখিতা টো স্পষ্ট আছিল: ইয়াৰ প্ৰথম অধ্যক্ষ থিয়ডৰ অলেনহাইনজে ১৯২২ চনতে তেওঁৰ গ্ৰন্থ Das Recht der Erfindung im Patentrecht (পেটেণ্ট আইনত আৱিষ্কাৰৰ অধিকাৰ)-ৰ জৰিয়তে নাম অৰ্জন কৰিছিল আৰু সেয়েহে তেওঁক জাৰ্মানীৰ ঔদ্যোগিক সম্পত্তি সুৰক্ষাৰ বিশেষজ্ঞ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল।

ইয়াৰ উপৰি, আই.জি. ফাৰবেন নামৰ এটা আগশাৰীৰ ঔদ্যোগিক গোটক উপদেষ্টা পৰিষদত প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হৈছিল – যিটো ফেশ্বন নীতি আৰু অৰ্থনৈতিক কৌশলগত স্বাৰ্থৰ মাজত থকা ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্কৰ আন এক প্ৰমাণ আছিল।^৪

সংঘাত আৰু ডিএমআইলৈ পৰিৱৰ্তন

১৯৩৩ চনৰ জুলাই মাহত অনুষ্ঠিত প্ৰথমখন কাপোৰৰ প্ৰদৰ্শনীয়ে তীব্ৰ বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল: বৰ্জনৰ আহ্বান সত্ত্বেও প্ৰদৰ্শনীখনত ইহুদী কোম্পানীসমূহ জড়িত আছিল, যাৰ ফলত স্পষ্টকৈ মাগদা গোৱেবলছে অবৈতনিক অধ্যক্ষাৰ পদৰপৰা পদত্যাগ কৰিছিল; ^৫ এক বিকল্প ধাৰণা অনুসৰি, তেওঁৰ স্বামী জোচেফ গোৱেবলছে মাগদাৰ এটা মন্তব্যত অসন্তুষ্টি প্ৰকাশ কৰাৰ বাবেহে তেওঁ পদত্যাগ কৰিছিল। মাগদাই কৈছিল যে জাৰ্মানীৰপৰা কম মাৰ্জিত ‘গ্ৰেচেন টাইপ’ বিদায় লোৱাৰ পথত আছিল; যিহেতু এই মন্তব্যটো তৃতীয় ৰাইখত মহিলাৰ ছবি সম্পৰ্কে চৰকাৰী দলীয় নীতি আৰু দৃশ্যমান প্ৰচাৰৰ বিপৰীত আছিল।^৬

১৯৩৩ চনৰ গ্ৰীষ্মকালৰ শেষৰফালে ৰাইখ চৰকাৰে ফেশ্বন কাৰ্যালয়ৰ ‘কাৰ্যালয়’ বা ‘আম্ট’ মৰ্যাদা বাতিল কৰে; ছেপ্টেম্বৰ ১৯৩৩ চনত ইয়াক পুনৰ নামকৰণ কৰা হয় আৰু জাৰ্মান ফেশ্বন ইনষ্টিটিউট হিচাপে পুনৰুজ্জীৱিত কৰা হয়।

বিকাশ আৰু বিলুপ্তি

১৯৩৩ চনত ফেশ্বন ডিজাইনাৰ তথা বস্ত্ৰ উদ্যোগী এমি স্ককে জাৰ্মান ফেশ্বন কাৰ্যালয়ত আবেদন কৰিছিল যদিও তেওঁ বিফল হয়।^৭ ১৯৩৪ চনত দ্বিতীয়খন বৃহৎ ফেশ্বন শ্ব’ অনুষ্ঠিত হয় আৰু যোৱা বছৰৰ দৰেই ইয়াতো "জাৰ্মান ফেশ্বন"ৰ প্ৰতি থকা ৰাজনৈতিক চাপ সত্ত্বেও ইহুদী ফেশ্বন কোম্পানীসমূহে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৩৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত হাৰবাৰ্ট টেংগেলমেনে অধ্যক্ষ হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে আৰু একেসময়তে ৰাইখ ইণ্ডাষ্ট্ৰী গ্ৰুপ আৰু আডেফা (Adefa) আৰ্যকৰণ উদ্যোগৰ অধীনত থকা সাজ-পোছাক আৰু বস্ত্ৰ উদ্যোগৰ অৰ্থনৈতিক গোটসমূহৰ নেতৃত্ব দিছিল। টেংগেলমেনৰ অধীনত প্ৰতিষ্ঠানটো স্থানান্তৰিত কৰা হয় আৰু ইয়াক ৰাজনৈতিক প্ৰচাৰধৰ্মী ডিএমআই (DMI) আৰু ব্যাৱহাৰিক তথা বাণিজ্যিক কাম-কাজৰ বাবে মোড-ডিনষ্ট জিএমবিএইছ (Mode-Dienst GmbH) হিচাপে দুভাগ কৰা হয়। পৰিচালনা সমিতিত হেলা ষ্ট্ৰেল, উইলহেল্ম হেলমেন আৰু অটো জাং (আডেফাৰ বৰ্ড সদস্য) আছিল। ১৯৩৬ চনৰ বসন্তকালৰপৰা ১৯৩৭ চনৰ শেষলৈকে হেলা ষ্ট্ৰেল প্ৰচাৰ মন্ত্ৰ্যালয়ৰ সমৰ্থনত নতুন পৰিচালন সঞ্চালক হয়, কিন্তু তথ্য আৰু জনসংযোগ পদ্ধতিৰ সমালোচনাৰ বাবে ১৯৩৭ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰত তেওঁ ডিএমআই ত্যাগ কৰে। ১৯৩৮ চনৰ ১ এপ্ৰিলত হান্স ক্ৰুনে টেংগেলমেনৰ ঠাইত সভাপতি হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে আৰু টেংগেলমেন তেওঁৰ প্ৰথম উপ-সভাপতি হয়। ১৯৪০ চনৰপৰা মাৰিয়া মে’ই শৈল্পিক উৎপাদন বিভাগৰ নেতৃত্ব দিয়ে আৰু অন্ততঃ ১৯৪৪ চনৰ ডিচেম্বৰলৈকে এই পদত বাহাল থাকে। ১৯৪১ চনৰ আৰম্ভণিতে প্ৰতিষ্ঠানখন বন্ধ কৰাৰ আলোচনা আৰম্ভ হয়; ১৯৪১ চনৰ ১৫ অক্টোবৰত ডিএমআইক ‘কেন্দ্ৰীয় ফেশ্বন ব্যৱস্থাপনা’ হিচাপে বিলুপ্ত কৰা হয় আৰু উৎপাদন বিভাগটো বস্ত্ৰ উদ্যোগৰ অৰ্থনৈতিক গোটলৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়; ১৯৪৩ চনৰ ৩ ডিচেম্বৰত ইয়াৰ নাম সলাই টেক্সটাইল-মানুফেক্টুৰ ই.ভি. (Textil-Manufaktur e.V.) কৰা হয়। ইউনিভাৰ্চিটি অফ হিউষ্টনৰ ইতিহাসবিদ আইৰিন গুৱেণ্থৰৰ মতে, জাৰ্মান ফেশ্বন ইনষ্টিটিউট বিফল হৈছিল কাৰণ ই কেতিয়াও বিভিন্ন পক্ষসমূহক একত্ৰিত কৰিব নোৱাৰিলে বা "জাৰ্মান ফেশ্বন"ৰ অস্পষ্ট সংজ্ঞা, সাংস্কৃতিক দৃষ্টিভংগীতকৈ আৰ্থিক অগ্ৰাধিকাৰ, অভ্যন্তৰীণ ক্ষমতাৰ সংগ্ৰাম আৰু উদ্যোগ তথা সংগঠনৰ মাজত থকা প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ বাবে এক স্বতন্ত্ৰ তথা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে স্বীকৃত জাৰ্মান ফেশ্বন শৈলী গঢ়ি তুলিব নোৱাৰিলে।^৮

বৰ্তমানৰ জাৰ্মান ফেশ্বন ইনষ্টিটিউটৰ সৈতে পাৰ্থক্য

কোলোনত অৱস্থিত বৰ্তমানৰ জাৰ্মান ফেশ্বন ইনষ্টিটিউট (ডিএমআই), যিটো জাৰ্মান ইনষ্টিটিউট ফৰ মেনছ ফেশ্বনৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছিল, সেইটো নাজী প্ৰতিষ্ঠানটোৰ উত্তৰাধিকাৰী নহয়। ই এখন বাণিজ্যিক সংস্থা হিচাপে কাম কৰে যিয়ে ৰাজনীতি, ব্যৱসায় আৰু ৰাজহুৱা ক্ষেত্ৰত জাৰ্মান বস্ত্ৰ আৰু ফেশ্বন উদ্যোগৰ স্বাৰ্থক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।

সাহিত্য

• আইৰিন গুৱেন্থৰ: নাজী 'চিক'। ফেশ্বনিং উইমেন ইন দ্য থাৰ্ড ৰাইখ। বাৰ্গ, অক্সফৰ্ড/নিউ ইয়ৰ্ক ২০০৪, ISBN 1-85973-400-6।
• এলিয়েনা গুগেনবাৰ্জাৰ: দাস চিষ্টেম ৰিফৰ্মক্লেইড। ডি কাৰ্লছৰুহাৰ মোডেশ্বপাৰিন এমি স্কক এণ্ড ডি আৰনিউৰুং ডাৰ ফ্ৰাউয়েনক্লেইডুং উম ১৯০০। এলএমইউ মিউনিখ ২০২৩।
• ৱেগনাৰ, গ্ৰেটেল। "দাস ডিউটচ মোড-ইনষ্টিটিউট ১৯৩৩–১৯৪১।" ৱাফেন- উণ্ড কষ্ট্যুমকুণ্ডে। জাইটচক্ৰিফ্ট ডাৰ গেচেলচাফ্ট ফুৰ হিষ্টৰিচে ৱাফেন- উণ্ড কষ্ট্যুমকুণ্ডে, সংখ্যা ১/২ (১৯৯৭): ৮৪–৯৮।
• এমি স্ককৰ চিঠি আৰু লিখনী, ১৯ নৱেম্বৰ ১৯৩৩। জেনেৰেললেণ্ডিচআৰ্কাইভ কাৰ্লছৰুহে, বেষ্টাণ্ড ২৩৫/৬১৮১।