থেৰাগাথা

থেৰাগাথা (জ্যেষ্ঠ সন্ন্যাসীসকলৰ পদ) হৈছে বৌদ্ধ গ্ৰন্থ, পালি ভাষাৰ চুটি কবিতাৰ সংকলন, যিবোৰ প্ৰাচীন বৌদ্ধ সংঘৰ সদস্যসকলৰ বুলি কোৱা হয়। ইয়াক সুত্ত পিটকৰ সৰু সৰু গ্ৰন্থৰ সংকলন খুদ্দাকা নিকায়ৰ অংশ হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে। একেধৰণৰ গ্ৰন্থ থেৰিগাথাত প্ৰাচীন বৌদ্ধ সন্ন্যাসীসকলৰ বুলি কোৱা শ্লোক সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছে।

ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞন

থেৰাগাথা পালি শব্দ, থেৰা (জ্যেষ্ঠ, পুংলিঙ্গ) আৰু গাথা (পদ্য) শব্দৰ পৰা গঠিত।

সাৰাংশ

থেৰাগাথাখন ২১টা অধ্যায়ত সংগঠিত ২৬৪টা কবিতাৰে গঠিত। অধ্যায়বোৰ কবিতাটোৰ পদৰ সংখ্যাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি লিখা হৈছে যদিও ১৬ নং অধ্যায়ৰ বাহিৰত অধ্যায়ৰ শিৰোনামবোৰ কেৱল এটা মোটামুটি পথ প্ৰদৰ্শক।^১ সংকলনটোত থকা মুঠ পদৰ সংখ্যাৰ বিভিন্ন সংখ্যা দিয়া হৈছে- ১৩৬০, ১২৯৪ বুলি দাবী কৰা মৌখিক পৰম্পৰাটো পাঠটোৰ ভিতৰত সাৰাংশত উল্লেখ কৰা হৈছে, কিন্তু পদবোৰৰ সাধাৰণ গণনা কৰিলে ১২৭৯টা সংখ্যা পোৱা যায়।^২ ইয়াৰ কাৰণ হ'ব পাৰে যে থেৰাগাথাৰ বিভিন্ন সংস্কৰণ একত্ৰিত কৰি গ্ৰন্থখনৰ বৰ্তমানৰ সংস্কৰণটো প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।^১

বেছিভাগ পদ্যই যিজন সন্ন্যাসীক এইবোৰ আৰোপ কৰা হৈছে, তেওঁ কোৱাৰ বিপৰীতে কিছুমান আন ধৰণেৰে ইয়াৰ লগত জড়িত হৈ পৰা যেন লাগে- কিছুমান পদ্য কবিতাটোৰ নামকৰণ কৰা সন্ন্যাসীজনক উদ্দেশ্যি কৰা হৈছে, আৰু আনন্দৰ সৈতে জড়িত পদ্যৰ সংকলনত আনন্দই বিভিন্ন অনুষ্ঠানত আবৃত্তি কৰা পদ্যৰ মিশ্ৰণ থাকে।^১ থেৰাগাথাৰ কেইবাটাও পদ কেননৰ অন্য ঠাইত পোৱা যায়, যিবোৰ একে সন্ন্যাসীৰ বুলি কোৱা হয়।^২

থেৰাগাথাৰ অধিকাংশ সন্ন্যাসীয়ে বুদ্ধৰ সময়ত বাস কৰিছিল যদিও অন্ততঃ তৃতীয় বৌদ্ধ পৰিষদলৈকে এই সংগ্ৰহৰ বৃদ্ধি হোৱা যেন লাগে।^১ মিলিন্দাপন্নাত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা একেধৰণৰ পদ বাদ পৰাৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে ৩০০ বছৰমান সময় ধৰি থেৰাগাথাত অধ্যায় সংযোজন হৈ থাকিল যদিও শেষত সংকলনটো বন্ধ কৰি চূড়ান্ত ৰূপত ৰখা হয়।^২১

বিভিন্ন ধৰণৰ আৰম্ভণি আৰু শেষৰ কাব্যিক মিটাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আৰু কে.আৰ. নৰ্মানে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে অলৌকিক কাহিনী আৰু দেৱতাৰ মণ্ডলীৰ অন্তৰ্ভুক্তিয়ে পিছৰ সংযোজনৰ ইংগিত দিয়ে।^১ সংকলনটোৰ কিছুমান পদ্যই তেওঁলোকৰ সময়ৰ সমসাময়িক ধৰ্মনিৰপেক্ষ কবিতাক প্ৰতিফলিত কৰা যেন লাগে, ৰোমান্টিক গীতৰ কথাৰ ঠাইত ধৰ্মীয় চিত্ৰকল্পৰ সৃষ্টি কৰা হৈছে।^২

থেৰাগাথাৰ উল্লেখযোগ্য গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত পিছলৈ শুদ্ধ হোৱা হত্যাকাৰী আংগুলিমালৰ আবৃত্তিৰে গঠিত ষোল্ল অধ্যায়ৰ অষ্টম কবিতা আৰু সোতৰ অধ্যায়ৰ তৃতীয় কবিতা, য’ত বুদ্ধৰ ভতিজাক আৰু ধাৰণকাৰী আনন্দই নিজৰ প্ৰভুৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰে। থেৰাগাথাৰ বহু শ্লোকত সন্ন্যাসীসকলে মাৰাৰ প্ৰলোভন অতিক্ৰম কৰাৰ প্ৰচেষ্টাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।

আনুষংগিক ৰচনা

ধম্মপালৰ বুলি কোৱা এটা টীকাত থেৰাগাথা আৰু থেৰিগাথা দুয়োটাকে সামৰি লোৱা হৈছে।^২ এটা ক্ষেত্ৰত এটা কবিতা থেৰাগাথাত এজন সন্ন্যাসীৰ বুলি কোৱা পদ্য আৰু থেৰিগাথাত লিখা মাকৰ বুলি কোৱা পদ্যৰে বিভক্ত হোৱা যেন লাগে।^১

সৰ্বস্তিবাদিন পৰম্পৰাৰ দ্বাৰা সংৰক্ষিত থেৰাগথাৰ সংস্কৃত সংস্কৰণৰ খণ্ডবোৰ তুৰ্কীস্তানত আৱিষ্কাৰ কৰা হয় আৰু ১৯৬১ চনত প্ৰকাশ কৰা হয়।^১