তাজ খান কাৰাণী

তাজ খান কাৰাণী (ৰাজত্ব ১৫৬৪–১৫৬৫) আছিল কাৰাণী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক,^১ কাৰ্লান মূলৰ আফগান বংশ, যিয়ে বংগ, উৰিষ্যা আৰু বিহাৰৰ কিছু অংশ শাসন কৰিছিল।

জীৱন

তাজ আছিল পাষ্টুন সম্ৰাট শ্বেৰ শ্বাহ শূৰীৰ প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰী। ইছলাম শ্বাহ শূৰীৰ মৃত্যুৰ পাছত অৰাজকতাৰ সময়ত এতিয়া তেওঁ শেষৰ শূৰ সম্ৰাট আদিল শ্বাহ শূৰীৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিছিল। আদিল শ্বাহে আগ্ৰাৰপৰা প্ৰায় ৪০ কোছৰ দূৰত্বত থকা চিব্ৰা-মাউ বা ছাত্ৰমৌত যুদ্ধত পৰাস্ত কৰিবলৈ হিমুক প্ৰেৰণ কৰে। কিন্তু তাজে আদিলৰ কোষাগাৰ, শতাধিক হাতীৰ সৈন্য (হালকা) জব্দ কৰি পলায়ন কৰিবলৈ সক্ষম হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁ গংগাৰ পাৰত আৰু খোৱাছপুৰ তান্দাত কেইবাখনো জিলা দখল কৰি থকা নিজৰ ভাতৃদ্বয় “ইমাদ, চুলাইমান খান আৰু খোৱাজা ই’লিয়াছ’’ৰ সৈতে যোগ দিবলৈ পলায়ন কৰে। ইয়াৰ পিছত কাৰাণী আৰু আদিল শ্বাহৰ দুয়োটা সেনাবাহিনী গংগাৰ বিপৰীত পাৰত লগ হ’ল যদিও কিছুদিন কোনো সংঘৰ্ষ নহ’ল, অৱশেষত হিমুৰ বাহিনীয়ে জয়লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত^২ তাজ খান বংগলৈ পলায়ন কৰে য'ত তেওঁ প্ৰতিদ্বন্দ্বীসকলৰ মাজত হোৱা আন্তঃযুদ্ধৰ শোষণ কৰি শক্তিশালী হৈ পৰে।^৩ পৰৱৰ্তী পদক্ষেপত একে সময়ত তাজে দ্বিতীয় মোগল সম্ৰাট হুমায়ুনে দিল্লী পুনৰ দখল কৰাৰ পাছত ভাতৃৰ সৈতে বংগলৈ পলায়ন কৰে। বংগত তেওঁ আন্তঃযুদ্ধৰ সুবিধা গ্ৰহণ কৰি তৃতীয় গিয়াছুদ্দিন বাহাদুৰ শ্বাহক হত্যা কৰে আৰু দক্ষিণ-পূব বিহাৰ আৰু পশ্চিম বংগৰ এটা বিশাল অঞ্চল দখল কৰাৰ লগতে বংগত কাৰাণী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।^৪

অৱশ্যে জয়লাভৰ একে বছৰতে তাজৰ মৃত্যু হয়। তেওঁৰ পিছত তাজৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ চুলেইমান খান কাৰাণীয়ে ৰাজপাটত বহে।