জুলুক

জুলুক (অন্য বানান:ঝুলুক আৰু জালুক) ছিক্কিম ৰাজ্যৰ পাকিয়ং জিলাৰ ৰংলি মহকুমাৰ অন্তৰ্গত নিম্ন হিমালয়ৰ এটা সৰু পাহাৰীয়া গাঁও। গাঁওখন প্ৰায় ১০,১০০ ফুট উচ্চতাত অৱস্থিত আৰু ঐতিহাসিক ৰেচম পথৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ যাতায়াত কেন্দ্ৰ আছিল। বৰ্তমান জুলুক পূব হিমালয় আৰু কাঞ্চনজংঘা পৰ্বতমালাৰ দৃশ্যৰ বাবে এটা জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত।^১

নাম

জুলুক নামটো বিভিন্ন উৎসত জুলুক, ঝুলুক আৰু জালুক আদি বানানত পোৱা যায়। ছিক্কিম পৰ্যটন বিভাগেও জুলুকৰ বিকল্প নাম হিচাপে বিভিন্ন বানান উল্লেখ কৰিছে।^২

ইতিহাস

]]

জুলুক ঐতিহাসিক ৰেচম পথৰ সৈতে জড়িত। অতীতত তিব্বত আৰু ভাৰতৰ মাজত চলাচল কৰা বণিকসকলে এই পাহাৰীয়া পথ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। জুলুক সেই পথৰ এটা যাত্ৰাবিৰতি বা অস্থায়ী আশ্ৰয়স্থল হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল।^৩

ঐতিহাসিক পথটো কালিম্পঙৰ পৰা পেডং, আৰিতাৰ, জুলুক আৰু জেলেপ লা হৈ তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলৰ চুম্বি উপত্যকালৈ গৈছিল। এই পথটোৱে ভাৰত আৰু তিব্বতৰ মাজৰ বাণিজ্যিক যোগাযোগত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।

১৯৫৯ চনত তিব্বতত সংঘটিত ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনৰ পিছত এই পুৰণি বাণিজ্যিক পথৰ ব্যৱহাৰ যথেষ্ট হ্ৰাস পায়। পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰত-চীন সীমান্তৰ সামৰিক গুৰুত্ব বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত অঞ্চলটোত ভাৰতীয় সেনাৰ উপস্থিতিও বৃদ্ধি পায়।

ভূগোল

জুলুক নিম্ন হিমালয়ৰ এটা পাহাৰীয়া অঞ্চলত অৱস্থিত। গাঁওখন প্ৰায় ১০,১০০ ফুট উচ্চতাত অৱস্থিত।^৪

জুলুকৰ ভৌগোলিক অৱস্থান প্ৰায় ২৭.২৫১° উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৮৮.৭৭৭° পূব দ্ৰাঘিমাংশ। ইয়াৰ চাৰিওফালে পাহাৰ, গভীৰ উপত্যকা আৰু ঘন বনাঞ্চল আছে।

জুলুকৰ অন্যতম বিশেষ বৈশিষ্ট্য হৈছে পাহাৰৰ ঢালত নিৰ্মিত বহুস্তৰীয় একা-বেঁকা পথ। এই পথসমূহৰ বহুতো কেঁকুৰিয়ে এক অনন্য দৃশ্য সৃষ্টি কৰে আৰু ইয়াৰ পৰা পূব হিমালয়ৰ বিস্তৃত পৰ্বতমালা দেখা যায়।^৫

জলবায়ু

উচ্চ পাহাৰীয়া অৱস্থানৰ বাবে জুলুকৰ জলবায়ু শীতল। শীতকালত অঞ্চলটোত বৰফ পৰিব পাৰে আৰু গ্ৰীষ্মকালতো তাপমাত্ৰা তুলনামূলকভাৱে কম থাকে।

ছিক্কিমৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহত বৰষুণৰ পৰিমাণ যথেষ্ট বেছি আৰু মে'ৰ পৰা অক্টোবৰলৈ বৰষুণৰ প্ৰভাৱ অধিক দেখা যায়। শীতকালত উচ্চ অঞ্চলসমূহত বৰফপাত হয়।^৬

জুলুক ভ্ৰমণৰ বাবে শীতকালত ঠাণ্ডা আৰু বৰফৰ পৰিৱেশ, আনহাতে বসন্ত আৰু গ্ৰীষ্মকালত সেউজীয়া পাহাৰ আৰু ৰড'ডেণ্ড্ৰনৰ ফুলৰ দৃশ্য বিশেষ আকৰ্ষণীয়।

উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী

জুলুক পাংগোলাখা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ পাৰিপাৰ্শ্বিক অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত। ইয়াৰ চাৰিওফালে ঘন পাহাৰীয়া বনাঞ্চল আছে।^৭

অঞ্চলটো পূব হিমালয়ৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ অংশ। বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ পাহাৰীয়া চৰাই আৰু স্তন্যপায়ী প্ৰাণী এই অঞ্চলত দেখা যায়। ছিক্কিমৰ বনাঞ্চলত ৰঙা পাণ্ডা, বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ ফেজেণ্ট, হিমালয়ী চৰাই আৰু বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ পোৱা যায়।^৮

বসন্ত আৰু গ্ৰীষ্মকালত জুলুক আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ পাহাৰসমূহত ৰড'ডেণ্ড্ৰনৰ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ ফুল ফুলে। এই সময়ছোৱাত পাহাৰীয়া অঞ্চলটো বিভিন্ন ৰঙৰ ফুলেৰে সজীৱ হৈ পৰে।^৯

জনসংখ্যা

জুলুক এটা সৰু পাহাৰীয়া বসতি। ছিক্কিম পৰ্যটন বিভাগৰ তথ্য অনুসৰি বৰ্তমান গাঁওখনত প্ৰায় ৭০০ লোক বাস কৰে।^১০

ঐতিহাসিকভাৱে জুলুকৰ জনবসতিৰ বিকাশ বাণিজ্যিক পথৰ সৈতে জড়িত আছিল। ৰেচম পথ ব্যৱহাৰ কৰা বণিক আৰু বাহকসকলে ইয়াত যাত্ৰাবিৰতি কৰিছিল। পিছলৈ পথটোৰ বাণিজ্যিক গুৰুত্ব হ্ৰাস পোৱাৰ পিছত স্থানীয় লোকসকলে কৃষি, পথ নিৰ্মাণ, সেনাবাহিনীৰ সহায়ক কাম আৰু পৰ্যটনৰ সৈতে জড়িত জীৱিকা গ্ৰহণ কৰে।

সামৰিক গুৰুত্ব

জুলুক ভাৰত-চীন সীমান্তৰ ওচৰৰ এটা কৌশলগত পাহাৰীয়া অঞ্চলত অৱস্থিত। ইয়াত ভাৰতীয় সেনাৰ উপস্থিতি আছে আৰু অঞ্চলটো সীমান্তলৈ সেনা চলাচলৰ ক্ষেত্ৰত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান হিচাপে ব্যৱহৃত হয়।^১১

সীমান্তৰ কৌশলগত গুৰুত্বৰ বাবে জুলুক আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ কিছুমান অঞ্চলত যাতায়াত আৰু পৰ্যটনৰ ওপৰত বিশেষ নিয়ম প্ৰযোজ্য হয়।

পৰ্যটন

জুলুক বৰ্তমান ছিক্কিমৰ এটা উদীয়মান আৰু তুলনামূলকভাৱে অফবিট পৰ্যটনস্থলী। ইয়াৰ মুখ্য আকৰ্ষণ হৈছে পূব হিমালয়ৰ পৰ্বতমালা, পাহাৰীয়া পথ, বনাঞ্চল আৰু কাঞ্চনজংঘাৰ দৃশ্য।^১২

জুলুকত স্থানীয় লোকসকলৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হোমষ্টে ব্যৱস্থা গঢ় লৈ উঠিছে। ছিক্কিম পৰ্যটন বিভাগৰ তথ্য অনুসৰি জুলুক ঐতিহাসিক ৰেচম পথ পৰ্যটন পৰিক্ৰমাৰ প্ৰথম দিশৰ অন্যতম স্থান য'ত পৰ্যটকৰ বাবে হোমষ্টে সুবিধা বিকশিত হৈছে।^১৩

থাম্বি ভিউ পইণ্ট

থাম্বি ভিউ পইণ্ট জুলুকৰ পৰা প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। ইয়াৰ পৰা কাঞ্চনজংঘাকে ধৰি পূব হিমালয়ৰ বিস্তৃত পৰ্বতমালাৰ দৃশ্য দেখা যায়।^১৪

একা-বেঁকা পাহাৰীয়া পথ

জুলুকৰ পাহাৰৰ ঢালত থকা বহুতো কেঁকুৰিযুক্ত পথ ইয়াৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পৰ্যটন আকৰ্ষণ। ভাৰত চৰকাৰৰ পৰ্যটন মন্ত্ৰালয়ৰ তথ্য অনুসৰি জুলুকৰ ৩২টা তীক্ষ্ণ কেঁকুৰিৰ পাহাৰীয়া পথৰ দৃশ্য বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য।^১৫

কাঞ্চনজংঘাৰ দৃশ্য

জুলুকৰ উচ্চ পাহাৰীয়া অৱস্থানৰ পৰা পূব হিমালয়ৰ পৰ্বতমালা আৰু কাঞ্চনজংঘাৰ দৃশ্য দেখা যায়। পুৱাৰ সময়ত সূৰ্যৰ পোহৰত পৰ্বতৰ শিখৰসমূহৰ ৰং সলনি হোৱা দৃশ্য পৰ্যটকৰ বাবে বিশেষ আকৰ্ষণীয়।

যাতায়াত

বিমান

পাকিয়ং বিমানবন্দৰ জুলুকৰ ওচৰৰ বিমানবন্দৰসমূহৰ অন্যতম। বিমানবন্দৰৰ পৰা জুলুকলৈ স্থলপথে যাত্ৰা কৰিব লাগে। বাগডোগ্ৰা বিমানবন্দৰ পশ্চিমবংগতো জুলুকলৈ যোৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বিমানবন্দৰ।

ৰে'ল

নতুন জলপাইগুড়ি ৰে'ল ষ্টেচন আৰু শিলিগুড়ি জংচন জুলুকৰ বাবে নিকটৱৰ্তী গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰে'ল ষ্টেচন। এই ষ্টেচনসমূহৰ পৰা স্থলপথে জুলুকলৈ যাব পাৰি।

পথ

জুলুক ৰংলি আৰু মেনলাৰ সৈতে ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৭১৭বি পথৰ জৰিয়তে সংযুক্ত।^১৬

গেংটকৰ পৰা জুলুকলৈ প্ৰায় ৯০ কিলোমিটাৰ পথ। কালিম্পং, নতুন জলপাইগুড়ি, বাগডোগ্ৰা আৰু দাৰ্জিলিঙৰ পৰাও পথযোগে জুলুকলৈ যাব পাৰি।

পৰ্যটন অনুমতি

জুলুক এটা নিয়ন্ত্ৰিত সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে পৰ্যটকৰ বাবে বিশেষ অনুমতিৰ প্ৰয়োজন হয়। ছিক্কিম পৰ্যটন বিভাগৰ বৰ্তমানৰ তথ্য অনুসৰি ভাৰতীয় নাগৰিকে জুলুক ভ্ৰমণৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট পৰিচয়-পত্ৰ আৰু ফটোৰ সৈতে অনুমতিৰ বাবে আবেদন কৰিব লাগে।^১৭

বৰ্তমানৰ চৰকাৰী নিৰ্দেশনা অনুসৰি বিদেশী নাগৰিকক জুলুকলৈ যোৱাৰ অনুমতি দিয়া নহয়। দুচকীয়া বাহনেৰে জুলুকলৈ যোৱাৰ ক্ষেত্ৰতো পৃথক অনুমতি আৰু বাহনৰ নথিপত্ৰৰ প্ৰয়োজন হয়।^১৮

লগতে চাওক

• ছিক্কিম
• কাঞ্চনজংঘা