জলতৰংগ

জলতৰং (হিন্দী: जलतरंग) হৈছে এটা সুৰীয়া তালৰ যন্ত্ৰ যি ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। ইয়াত পানীৰে ভৰা চিৰামিক বা ধাতুৰ বাটিৰ এটা ছেট থাকে। বাটিবোৰৰ প্ৰান্তত দুহাতত এটা এটাকৈ কাঠৰ লাঠিৰে আঘাত কৰি বজোৱা হয়।

ইতিহাস

জলতৰংগৰ আটাইতকৈ পুৰণি উল্লেখ বাৎস্যায়নৰ কামসূত্ৰত পোৱা যায়, য’ত পানীৰে ভৰা কাঁচৰ গিলাচত বজোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।^১ জলতৰগং মধ্যযুগীয় সংগীত পৰিজাত গ্ৰন্থতো উল্লেখ আছে, যিয়ে এই যন্ত্ৰক ঘন-বাদ্য (আঘাত কৰি ধ্বনি উৎপন্ন কৰা ইডিঅ’ফনিক যন্ত্ৰ, যাক কনকাছন ইডিঅ’ফোন বুলিও কোৱা হয়) হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰিছিল। সংগীতসাৰ গ্ৰন্থত ২২টা বাটিক এটা সম্পূৰ্ণ জলতৰং আৰু ১৫টা বাটিক মধ্যম মানৰ বুলি গণ্য কৰা হৈছে। বাটিবোৰ, বিভিন্ন আকাৰৰ, পিতল বা চীনামাটিৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। জলতৰংগক মধ্যযুগত জল-যন্ত্ৰ বুলিও কোৱা হৈছিল, আৰু কৃষ্ণ ভক্তিৰ কবিসকল (যাক অষ্টছাপ কবি বুলিও কোৱা হয়)ৰ দ্বাৰা এই যন্ত্ৰৰ উল্লেখ কৰা হৈছে।^২ জলতৰংগৰ অৰ্থ হৈছে "পানীৰ তৰংগ", আৰু ই পানীৰ সহায়ত সৃষ্ট বা পৰিবৰ্তিত ধ্বনিৰ গতিৰ ইংগিত দিয়ে। এই পৰম্পৰাগত যন্ত্ৰ ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতত ব্যৱহৃত হয়।

বিশদ

বাটিত পানী ভৰোৱা হয়, আৰু পানীৰ পৰিমাণ সামঞ্জস্য কৰি সুৰ সলনি কৰা হয়। বজোৱা সুৰৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি বাটিৰ সংখ্যা। বাটিবোৰ সাধাৰণতে বাদকৰ সন্মুখত অৰ্ধবৃত্তাকাৰে সজোৱা হয়, যাতে তেওঁ সকলোবোৰ সহজে লাভ কৰিব পাৰে। বাদকে বাটিৰ প্ৰান্তত কাঠৰ লাঠিৰে মৃদুভাৱে আঘাত কৰি ধ্বনি উৎপন্ন কৰে।