ছাবল্টাৰ্ণ ষ্টাডিজ

নিম্নবৰ্গীয় প্ৰসংগ, ছাবল্টাৰ্ণ ষ্টাডিজ বা ছাবল্টাৰ্ণ ষ্টাডিজ কালেকটিভ হৈছে উত্তৰ এছিয়াৰ পণ্ডিতসকলৰ এটা গোটৰ দ্বাৰা উন্মেষ ঘটোৱা এটা বিষয় যি নিম্নবৰ্গৰ লোকৰ দ্বাৰা ইতিহাস পুনৰ লিখনৰ সৈতে জড়িত। এই গোটটো উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক আৰু উত্তৰ-সাম্ৰাজ্যবাদী সমাজৰ প্ৰতি আগ্ৰহী।^১ ছাবল্টাৰ্ণ ষ্টাডিজ শব্দটো কেতিয়াবা আনসকলৰ ক্ষেত্ৰতো অধিক ব্যাপকভাৱে প্ৰয়োগ কৰা হয় যিসকলৰ বহুতো মতামতৰ মিল আছে আৰু ইয়াক প্ৰায়ে "উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক অধ্যয়নৰ আদৰ্শ" আৰু এই ক্ষেত্ৰখনৰ অন্যতম প্ৰভাৱশালী আন্দোলন হিচাপে গণ্য কৰা হয়।^২ তেওঁলোকৰ অত্যাৱশ্যকীয়তাবাদ বিৰোধী দৃষ্টিভংগী^৩ তলৰ পৰা ইতিহাসৰ দৃষ্টিভংগী, অভিজাত শ্ৰেণীতকৈ সমাজৰ ভিত্তি স্তৰৰ জনসাধাৰণৰ মাজত কি ঘটে তাৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।

সংজ্ঞা

এই প্ৰসংগত "ছাবল্টাৰ্ণ" শব্দটো ইটালীৰ মাৰ্ক্সবাদী এণ্টনিঅ' গ্ৰামস্কিৰ (১৮৯১–১৯৩৭) ৰচনাৰ ইংগিত।^৪ গ্ৰামস্কিৰ পিছত ৰণজিৎ গুহই প্ৰথম ব্যৱহাৰৰ পৰা এই শব্দটোৰ অৰ্থগত পৰিসৰ বিকশিত হৈছে কেৱল ঔদ্যোগিক পুঁজিবাদী ব্যৱস্থাৰ সৈতে একত্ৰিত নোহোৱা কৃষকসকলক বুজাবলৈ। ই এতিয়া জাতি, শ্ৰেণী, লিংগ, যৌন অভিমুখিতা, বৰ্ণ বা ধৰ্মৰ বাবেই হওক, নিম্ন পদবী বা বৰ্গৰ যিকোনো ব্যক্তি বা গোটক বুজায়।

এৰিক ষ্ট’কছ আৰু ৰণজিৎ গুহাৰ পাণ্ডিত্যৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈ ১৯৮০ চনত ভাৰত আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ ইতিহাসৰ এক নতুন আখ্যান ৰচনা কৰাৰ প্ৰয়াসত এই গোটটোৰ উত্থান ঘটিছিল। ছাচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা গোটটোৱে তাৰ পিছত মূলতঃ গুহাৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ জৰিয়তে আগবাঢ়ি কৰি গৈছিল।^৫ গ্ৰামস্কিৰ লেখাৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত এই আখ্যান কৌশলটো তেওঁলোকৰ "গুৰু" ৰণজিৎ গুহাৰ লেখাত আটাইতকৈ স্পষ্টভাৱে ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল। এইসমূহৰ ভিতৰত তেওঁৰ "ঘোষণাপত্ৰ" আৰু লগতে তেওঁৰ ক্লাছিক মনোগ্ৰাফ দ্য এলিমেণ্টৰী এস্পেক্টছ অৱ পেচেণ্ট ইনচাৰজেন্সী উল্লেখযোগ্য। যদিও তেওঁলোক, এক অৰ্থত, বাওঁপন্থী, তথাপিও তেওঁলোকে ভাৰতীয় ইতিহাসৰ পৰম্পৰাগত মাৰ্ক্সবাদী আখ্যানটোক অতি সমালোচনা কৰে, য’ত অৰ্ধসামন্তবাদী ভাৰতক ব্ৰিটিছৰ উপনিবেশিকৰণ, ৰাজনীতিকৰণ কৰাৰ উপৰি স্বাধীনতাক কাঢ়ি লোৱা হৈছিল। বিশেষকৈ তেওঁলোকে এই আখ্যানৰ কেন্দ্ৰবিন্দু অভিজাত শ্ৰেণীৰ ৰাজনৈতিক চেতনাক লৈ সমালোচনা কৰে, যিয়ে পাছলৈ জনসাধাৰণক ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধ আৰু বিদ্ৰোহৰ বাবে অনুপ্ৰাণিত কৰে।

বৰঞ্চ তেওঁলোকে ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ এজেণ্ট হিচাপে অ-অভিজাত শ্ৰেণীক, উপ-অধ্যক্ষসকলক গুৰুত্ব দিয়ে। কেৱল বিক্ষোভ আৰু বিদ্ৰোহৰ দৰে অতি দৃশ্যমান কাৰ্য্যৰ বিপৰীতে উদীয়মান ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক আন্দোলনৰ বক্তৃতা আৰু অলংকাৰৰ প্ৰতি তেওঁলোকৰ বিশেষ আগ্ৰহ আছে।

ছাবল্টাৰ্ণ ষ্টাডিজৰ গ্ৰন্থতালিকা

^৬