কোৱামে নক্ৰুমা

কোৱামে নক্ৰুমা (ইংৰাজী: Kwame Nkrumah; জন্ম: ২১ ছেপ্তেম্বৰ ১৯০৯ – মৃত্যু: ২৭ এপ্ৰিল ১৯৭২) আছিল ঘানাৰ প্ৰথমজন প্ৰধানমন্ত্ৰী (১৯৫৭–১৯৬০) আৰু প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতি (১৯৬০–১৯৬৬)। তেওঁ আফ্ৰিকাৰ উপনিবেশবাদ-উত্তৰ যুগৰ অন্যতম প্ৰভাৱশালী নেতা আছিল।^১ তেওঁৰ নেতৃত্বতে ঘানা বৃটিছ উপনিবেশ "গোল্ড কষ্ট"ৰ পৰা স্বাধীনতা লাভ কৰা প্ৰথম আফ্ৰিকান দেশ হৈছিল।

শৈশৱ আৰু শিক্ষা

কোৱামে নক্ৰুমাৰ জন্ম গোল্ড কষ্টৰ এনক্ৰোফুল নামৰ এখন গাঁৱত হৈছিল। তেওঁ আৰম্ভণিতে Achimota Schoolত অধ্যয়ন কৰিছিল। পাছত আমেৰিকাৰ Lincoln University আৰু University of Pennsylvaniaত উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি দাৰ্শনিক, ৰাজনৈতিক বিজ্ঞান আৰু সমাজ বিজ্ঞান অধ্যয়ন কৰিছিল।^২ তেতিয়াই তেওঁ মাৰ্কছবাদ, আফ্ৰিকান ৰাষ্ট্ৰীয়তা আৰু পেন-আফ্ৰিকানিজমৰ চিন্তাধাৰাৰ সৈতে পৰিচিত হয়।

ৰাজনৈতিক অভিযান

ঘানালৈ ঘূৰি আহি তেওঁ Convention People's Party (CPP) স্থাপন কৰে। তেওঁ বৃহৎ জনআন্দোলন আৰু বিৰোধৰ জৰিয়তে বৃটিছ উপনিবেশৰ বিৰুদ্ধে সংগ্ৰাম চলায়।^৩ ১৯৫৭ চনত ঘানাই স্বাধীনতা লাভ কৰে আৰু তেওঁ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে শপত গ্ৰহণ কৰে।

ৰাষ্ট্ৰপতি পদ

১৯৬০ চনত ঘানা এক গণৰাজ্য ৰূপে পৰিগণিত হয় আৰু নক্ৰুমা ৰাষ্ট্ৰপতি হয়। তেওঁ সমাজবাদী আৰু পেন-আফ্ৰিকান আদৰ্শত আধাৰিত ৰাজনীতি আগবঢ়ায়। তেওঁ ঘানাৰ ৰাষ্ট্ৰীয়কৰণ, শিক্ষা, স্বাস্থ্য আৰু উদ্যোগ খণ্ডত বহু সংস্কাৰ আনে।^৪

পেন-আফ্ৰিকান দৰ্শন

নক্ৰুমাই সমগ্ৰ আফ্ৰিকাৰ একতাৰ কথা কৈছিল। তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল – “Africa must unite.” তেওঁ Organization of African Unity (OAU) প্ৰতিষ্ঠাৰ অন্যতম মুখ্য প্ৰতিনিধি আছিল।^৫

উৎখাত আৰু নিৰ্বাসন

১৯৬৬ চনত এটা সামৰিক কূপত তেওঁ উৎখাত হয়। তাৰ পাছত তেওঁ গিনি আৰু পাছত ৰোমানিয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। বুখাৰেষ্টত ১৯৭২ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।^৬

সাহিত্যকৰ্ম

তেওঁ বহুতো গ্ৰন্থ লিখিছিল, তাৰে ভিতৰত কেইখনমান উল্লেখযোগ্য গ্ৰন্থ হ'ল:

• Africa Must Unite (1963)
• Consciencism (1964)
• Neocolonialism: The Last Stage of Imperialism (1965)^৭

মৃত্যু আৰু স্মৃতি

তেওঁৰ দেহাবসানৰ পাছত তেওঁক আক্ৰা চহৰত কোৱামে নক্ৰুমা মেম'ৰিয়েল পাৰ্কত দাহ কৰা হয়। আজিও তেওঁক আফ্ৰিকাৰ স্বাধীনতা আৰু একতাৰ অন্যতম পথপ্ৰদৰ্শক হিচাপে সোঁৱৰি লোৱা হয়।^৮