কালকেয়

কালকেয় বা কালখঞ্জ হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীত কাশ্যপ আৰু কলাৰ সন্তান, যিসকলক এটা দানৱৰ এটা পন্থা বুজায়। ষাঠি হাজাৰ কালকেয়ৰ অস্তিত্বৰ কথা কোৱা হয় আৰু তেওঁলোকে অসুৰ তথা শাসক বৃত্ৰৰ পতাকাৰ তলত যুদ্ধ কৰা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।[1]

হিন্দু ধৰ্ম

মহাভাৰত

মহাভাৰতৰ তীৰ্থযাত্ৰা পৰ্বত দেৱতাসকলে অগস্ত্য ঋষিক কালকেয়সকলে বাস কৰা সাগৰখন পান কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল, যাতে তেওঁলোকে যুদ্ধত পৰাস্ত কৰিব পাৰে।^১ ঋষিয়ে এই অসাধাৰণ কৰ্ম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত দেৱতাসকলে নিজৰ শত্ৰুক আক্ৰমণ কৰে, আৰু যুদ্ধত তেওঁলোকক পৰাস্ত কৰিবলৈ সক্ষম হয়। এই ঘটনাৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকসকলে পাতালাত আশ্ৰয় লয়।^২

বন পৰ্বত নিবাটকৱচৰ সৈতে মিত্ৰতা কৰি কালকেয়সকলে দেৱলোকক আক্ৰমণ কৰি দেৱসকলৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিছিল। শত্ৰুক পৰাজিত কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ইয়াৰ প্ৰতিশোধ হিচাপে ইন্দ্ৰই পুত্ৰ অৰ্জুনক নিজৰ ৰথী মাতলিৰ সৈতে নিবাটকৱচ ধ্বংস কৰাৰ দায়িত্ব দিলে। এই কাম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত দেৱলোকলৈ উভতি আহোঁতে অৰ্জুনে এখন ভয়ংকৰ নগৰৰ সম্মুখীন হ’ল। মাতলিয়ে তেওঁক ক’লে যে এই নগৰখনৰ নাম হিৰণ্যপুৰা, সোণৰ নগৰ, আৰু ব্ৰহ্মাৰ বৰদানৰ ফলস্বৰূপে সৃষ্টি হৈছে। পুলোমা আৰু কলা নামৰ দুগৰাকী অসুৰ নাৰীয়ে এই বৰ বিচাৰিছিল, যিসকলে ইচ্ছা কৰিছিল যে তেওঁলোকৰ পুত্ৰ পৌলোমা আৰু কালকেয়াসকল দেৱ, নাগ আৰু ৰাক্ষসৰ বিৰুদ্ধে অজেয় হওক। অৱশ্যে তেওঁলোকে মানুহৰ বিৰুদ্ধে কোনো সুৰক্ষা বিচৰা নাছিল। মাতলিয়ে অৰ্জুনক তেওঁলোকক ধ্বংস কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছিল, কিয়নো তেওঁলোক ইন্দ্ৰৰ শত্ৰুও আছিল। অৰ্জুনে হিৰণ্যপুৰক আক্ৰমণ কৰে আৰু ভিতৰৰ দানৱসকলে দক্ষ যোদ্ধা আৰু অসংখ্য ৰথীৰে গৌৰৱশালী আৰু শক্তিশালীৰূপে প্ৰতিপক্ষৰ পথ আগচি ধৰিলে। অৰ্জুনে তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে শিৱৰ অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল, যাৰ ফলত বিভিন্ন দানৱীয়, বহুমূৰীয়া জন্তুৰ জন্ম হৈছিল যিয়ে অৱশেষত নগৰখনৰ পুৰুষ বাসিন্দাসকলক গ্ৰাস কৰিছিল আৰু জীৱিতসকলক ৰাজকুমাৰৰ কাঁড়ৰ বৰষুণত নিহত হৈছিল।^৩

বৌদ্ধ ধৰ্ম

পালি ভাষাত তেওঁলোকক কালকঞ্জক বুলি কোৱা হয়। "ভয়ংকৰ মুখৰ" বুলি উল্লেখ কৰা এই সত্ত্বাবোৰক অসুৰৰ এটা শ্ৰেণী বুলি গণ্য কৰা হয়। মহাসময় সুত্তৰ প্ৰচাৰত তেওঁলোক উপস্থিত আছিল আৰু তেওঁলোকক ভয়ংকৰ আকৃতিৰ বুলি কোৱা হয় (D.ii.259; also DA.iii.789.820)।

অসুৰ ৰাজ্যৰ সেই সত্তাবোৰৰ ভিতৰত তেওঁলোক অতি নিম্নতম।

কালকেঞ্জকসকলৰ মাজত বোধিসত্ত্বৰ জন্ম কেতিয়াও নহয় (J.i.44; BuA.224)। কেতিয়াবা (যেনে, J.v.187; PvA.272), যেতিয়া অসুৰৰ কথা কোৱা হয়, তেতিয়া টীকাসমূহে শব্দটোক কালকাঞ্জকসকলক বুজাইছে বুলি ব্যাখ্যা কৰে।

এই অৱস্থাত জন্ম লোৱা সত্ত্বাবোৰে অত্যধিক পিয়াহত ভোগে, যিটো গংগাত নিমজ্জিত হৈও পিয়াহ দূৰ কৰিব নোৱাৰে। (তেওঁলোকৰ এজনৰ কাহিনীৰ বাবে VibhA.5 চাওক)। কালকঞ্জকসকলে আকৃতি, লিংগ-জীৱন, খাদ্য আৰু আয়ুসৰ দৈৰ্ঘ্যত প্ৰেতসকলৰ সৈতে মিল খায় আৰু তেওঁলোকে তেওঁলোকৰ সৈতে আন্তঃবিবাহ কৰে (কভু.৩৬০)।