কাজি

কাজি (Қазы; Казы) কাজাখাস্তানৰ আক্কুলি জিলাৰ এটা নিমখীয়া হ্ৰদ।^১

অৱস্থান

হ্ৰদটোৰ অৱস্থান কাজি গাঁৱৰপৰা প্ৰায় ১.৫ কিমি দক্ষিণত, মালিবেৰপৰা ২৫ কিমি উত্তৰ–পশ্চিমত আৰু ৰাছিয়া–কাজাখাস্তান সীমান্তৰপৰা প্ৰায় ৭০ কিমি পশ্চিমত। জিলাৰ মুখ্য কচেৰী আক্কুলি দক্ষিণ–পশ্চিমত ৩০ কিমি দূৰত।^২৩

ভূগোল

কাজি হ্ৰদটো ইৰটিছ অৱবাহিকাৰ অংশ। ই কুলুন্দা সমতলৰ টেকটনিক খাদত অৱস্থিত। বৰ্লি হ্ৰদ উত্তৰ–পশ্চিমত ১১ কিমি, কিজিলটুছ পূব–দক্ষিণ–পূৱৰ দিশত ৬ কিমি আৰু চেইটেন উত্তৰত ২২ কিমি দূৰত অৱস্থিত।^২

হ্ৰদটোৰ আকৃতি কণীৰ আকাৰৰ। ওচৰৰ আন হ্ৰদবোৰৰ তুলনাত ই অধিক গভীৰ আৰু পানীৰ ৰং নীলা–সেউজীয়া। পূব আৰু উত্তৰ–পশ্চিমৰ পাৰ সমতল আৰু জলাশয়যুক্ত; দক্ষিণৰ পাৰ শিলৰ।^৩২১৪

উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীজগত

হ্ৰদটোক ষ্টেপ উদ্ভিদে আগুৰি আছে। পানীৰ নিমখমাত্ৰা বেছি। ই পশুধনৰ বাবে উপযোগী নহয়।^৪

গঠন আৰু উৎপত্তি

কাজি হ্ৰদটো কুলুন্দা সমতলৰ প্ৰাচীন টেকটনিক খাদ আৰু হিমযুগীয় সেডিমেণ্টেশ্বনৰ ফলত গঠিত হোৱা এটা নিমখীয়া জলাশয়। ভূ-গঠনবিদৰ মতে, ই খৰাং–প্ৰবণ অঞ্চলত অৱশ্থিত সলনি-প্ৰকৃতিৰ টেকটনিক খাদসমূহৰ এটাত সৃষ্টি হোৱা লেক-অৱশিষ্ট (relict lake)ৰ অংশ।^৫ সেউজীয়া–নীলা পানী, উচ্চ নিমখমাত্ৰা আৰু কম গভীৰতা হ্ৰদটোক কুলুন্দা অঞ্চলৰ অন্যান্য নিমখীয়া জলাশয়সমূহৰ সৈতে মিলাই ৰাখে।

জলবিদ্যা

হ্ৰদটোৰ প্ৰধান জলোৎস নোকোৱা (endorheic) বধৰ ধৰণৰ। বৃষ্টিপাত আৰু বৰফ-গলনৰ পানী হ্ৰদটোৰ মুখ্য উৎস, আৰু গ্ৰীষ্মকালত বাষ্পীভৱনৰ হাৰ অধিক হোৱাৰ ফলত নিমখসঞ্চয় বেছি হয়। হ্ৰদখনৰ পানীত কেলচিয়াম, মেগনে'ছিয়াম আৰু সালফেটৰ মাত্ৰা উচ্চ। ২০১৯ চনৰ পানী-ৰসায়ন গৱেষণাত দেখুওৱা মতে কাজি হ্ৰদৰ টাইপ “chloride–sulfate brine lake” ৰূপে শ্ৰেণীবদ্ধ।^৬

অধ্যয়ন আৰু বৈজ্ঞানিক গুৰুত্ব

কাজি হ্ৰদটো কুলুন্দা সমতলৰ নিমখীয়া লেকবোৰৰ হাইড্ৰ'জিক পৰিৱৰ্তন অধ্যয়নৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ। ইউৰেশিয়ান ভূ-বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠানৰ মতে, অঞ্চলটোৰ নিমখলেকসমূহৰ পানী-তৰঙ্গ, বাষ্পীভৱন অনুপাত আৰু জল-ৰাসায়নিক সাইকল জলবায়ু পৰিৱৰ্তন সূচক ৰূপে ব্যৱহাৰ হয়।^৭

স্থানীয় ব্যৱহাৰ

হ্ৰদটোৰ উচ্চ নিমখমাত্ৰাৰ কাৰণে ই সাধাৰণ কৃষিশ্ৰেণীৰ পানীসূত্ৰ বা প্ৰাণীচৰণৰ বাবে উপযোগী নহয়। যদিও, ওচৰৰ কিছুমান গাঁৱৰ লোকসকলে গ্ৰীষ্মকালত হ্ৰদৰ নিমখ–পানীৰ চিকিৎসামূলক গুণৰ উল্লেখ কৰে আৰু স্থানীয় চিকিৎসা-পদ্ধতিত ই ছালৰ ৰোগ উপশমত লাভকাৰী বুলি ধাৰণা আছে।^৮

পৰিৱেশীয় অৱশ্থা

হ্ৰদটোৰ চাৰিওফালে আধা-ৰিক্ত (semi-arid) জলবায়ু, কম উদ্ভিদবৃদ্ধি আৰু উচ্চ বাষ্পীভৱন অঞ্চলৰ বৈশিষ্ট্য। বৃহৎ অৱবাহিকাৰ অভাৱৰ ফলত হ্ৰদটোৰ বছৰি আয়তন সলনি হয়, বিশেষকৈ খৰাং-বছৰত হ্ৰদখন উল্লেখযোগ্যভাৱে সংকুচিত হয়। অঞ্চলটিত জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱ বেছি দেখা যায় আৰু ২০১০–২০২৩ সময়ছোৱাত গ্ৰীষ্মৰ তাপমাত্ৰা আৰু বাষ্পীভৱনৰ হাৰ দুয়ো বৃদ্ধি পোৱা প্ৰমাণিত।^৯

বাহ্যিক সংযোগ

• পাভলোডাৰ ৰাজ্যৰ নিমখীয়া হ্ৰদসমূহৰ জল–ৰসায়ন সংশ্লিষ্ট গৱেষণা