কলহণ

কলহণ বা কলহন (প্ৰায় দ্বাদশ শতিকা) কাশ্মীৰৰ ইতিহাসৰ বিৱৰণী ৰাজতৰংগিনী (অৰ্থাৎ ৰজাৰ নদী) গ্ৰন্থৰ লেখক। ১১৪৮ চনৰপৰা ১১৪৯ চনৰ ভিতৰত তেওঁ সংস্কৃত ভাষাত এই গ্ৰন্থখন লিখিছিল।^১২ তেওঁৰ জীৱন সম্পৰ্কীয় সকলো তথ্য তেওঁৰ নিজৰ লেখাৰপৰাই অনুমান কৰিব লাগিব, যাৰ এজন প্ৰধান পণ্ডিত হৈছে মাৰ্ক অৰেল ষ্টেইন। ৰবিন ডানকিনে যুক্তি দিছে যে, কলহনৰ বাহিৰে "তেৰশ শতিকাৰ আগতে কালক্ৰমৰ বা স্থানৰ সম্পূৰ্ণ জ্ঞান থকা [থলুৱা ভাৰতীয়] সাহিত্যিক সৃষ্টি নাই।" ^৩

জীৱনী

কলহনৰ জন্ম হৈছিল হিন্দু ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত কাশ্মিৰী মন্ত্ৰী চানপাকৰ ঘৰত, যিজনে সম্ভৱতঃ লোহাৰা বংশৰ ৰজা হৰ্ষৰ সেৱা কৰিছিল।^৪ সম্ভৱ তেওঁৰ জন্মস্থান পৰিহাসপুৰ আৰু তেওঁৰ জন্ম দ্বাদশ শতিকাৰ অতি আৰম্ভণিতে হৈছিল। তেওঁৰ ৰাজতৰংগিণীৰ আঠখন গ্ৰন্থৰ প্ৰতিখন গ্ৰন্থৰ প্ৰস্তাৱনা পদৰ আগত হিন্দু দেৱতা শিৱৰ স্তুতি কৰা হৈছে। সেই সময়ত কাশ্মীৰৰ বহু হিন্দুৰ সৈতে মিল থকাকৈ তেওঁ বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰতিও সহানুভূতিশীল আছিল আৰু বৌদ্ধসকলে হিন্দুসকলৰ প্ৰতি এই অনুভূতিৰ প্ৰতিদান দিয়াৰ প্ৰৱণতা আছিল।^৫ তুলনামূলকভাৱে আধুনিক যুগতো বুদ্ধৰ জন্মদিন কাশ্মিৰী ব্ৰাহ্মণসকলৰ বাবে এক উল্লেখযোগ্য অনুষ্ঠান আৰু কলহনৰ সময়ৰ বহু আগতেই বুদ্ধক হিন্দুসকলে বিষ্ণুৰ অৱতাৰ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল।^৬

বিলহানৰ বিক্ৰমাংকদেৱচৰিত, ৰামায়ণ আৰু মহাভাৰতৰ দৰে পূৰ্বৰ মহাকাব্যৰ সৈতে কলহন পৰিচিত আছিল, যিবোৰ সকলো তেওঁ নিজৰ লেখাত উল্লেখ কৰিছে।^৭ কিন্তু তেওঁৰ নিজৰ লেখাত, ষ্টেইনে বৰ্ণনা কৰামতে, “অতি অতিৰিক্ত প্ৰশংসা আৰু চাতুৰী, যি প্ৰথা আৰু সাহিত্যিক পৰম্পৰা অনুসৰি ভাৰতীয় লেখকসকলে নিজৰ পৃষ্ঠপোষকসকলক প্ৰদান কৰিবলৈ বাধ্য অনুভৱ কৰে’’- সেইটো তেওঁ ব্যৱহাৰ কৰা নাছিল। ইয়াৰপৰাই ষ্টেইনৰ সিদ্ধান্ত পোৱা যায় যে কলহনে ৰাজতৰংগিনী লিখাৰ সময়ত শাসকীয় ৰজা জয়সিংহক প্ৰভাৱপুষ্ট বৃত্তৰ অংশ নাছিল।^৮