ইন্দুমতী বাবুজী পতংকৰ

ইন্দুমতী পতংকৰ (ইন্দুটাই) (১৯২৫ – ২০১৭) ভাৰতৰ গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ মহাৰাষ্ট্ৰৰ কাছেগাঁৱৰ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু প্ৰবীণ কৰ্মী আছিল। ইন্দুতাইৰ পিতৃ দিংকৰাও নিকাম ১৯৩০ চনৰপৰা স্বাধীনতা আন্দোলনত জড়িত হৈ সত্যাগ্ৰহৰ বাবে কাৰাগাৰত বন্দী হৈ থকাৰ সময়ত কমিউনিষ্ট হৈ ভাতৃ ভি.ডি. চিতালে। ১০–১২ বছৰ বয়সত ইন্দুটায়ে "ভল্গাৰপৰা গংগালৈ" ৰ দৰে কিতাপ পঢ়িবলৈ আৰম্ভ কৰে, গাঁৱত কংগ্ৰেছৰ পুৱাৰ শোভাযাত্ৰাত অংশগ্ৰহণ কৰি, তালুকা কাৰাডৰ ইণ্ডোলিত থকা নিজৰ ঘৰত বসবাস কৰা স্বাধীনতা আন্দোলনৰ নেতাসকলৰ পৰিয়ালক সহায় কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ৰাষ্ট্ৰীয় সেৱা দলত যোগদান কৰে।

ব্যক্তিগত জীৱন

১৯৪২ চনত ১৬ বছৰ বয়সত ইন্দুতাই পিতৃ-মাতৃৰ ঘৰ এৰি ১৯৪২ চনত ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে স্বাধীনতা আন্দোলনত যোগদান কৰি নাৰীক সংগঠিত কৰি ৰাষ্ট্ৰীয় সেৱা দলৰ বাৰ্তা প্ৰচাৰ কৰে। ১৯৪৩ চনৰ ভিতৰত প্ৰতি চৰকাৰ আন্দোলনৰ ভূ-গৰ্ভ আন্দোলনত ক্ৰমান্বয়ে অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, যোদ্ধা বিমানক অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ (পিষ্টল আৰু ৰিভলভাৰ) যোগান ধৰে।

১৯৪৬ চনৰ ১ জানুৱাৰীত প্ৰতি চৰকাৰৰ লগত কাম কৰি থাকোঁতে প্ৰেমত পৰা বিপ্লৱী বাবুজী পতংকৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। দুয়োজনেই আছিল ১৯৪০ চনত সতৰা জিলাত ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ অংশ প্ৰতি সৰকাৰ বা সমান্তৰাল চৰকাৰী আন্দোলনৰ বিশিষ্ট কৰ্মী। প্ৰতি চৰকাৰৰ মূল আছিল প্ৰায় এশজন ভূ-গৰ্ভস্থ কৰ্মী, যিসকলে ঘৰ এৰি গাঁৱে গাঁৱে পূৰ্ণকালীন কাম কৰিছিল, বন্দুক বা অন্যান্য অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ লৈ গৈছিল, প্ৰয়োজন হ'লে আৰক্ষীৰ সন্মুখীন হ'বলৈ সাজু আছিল, আৰু "গঠনমূলক" লগতে সামৰিক আৰু প্ৰশাসনিক কামো কৰিছিল। তেওঁলোকক গোটত সংগঠিত কৰা হৈছিল যিয়ে বেছিভাগ কামৰ বাবে ফলপ্ৰসূ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। জিলা পৰ্যায়ত সকলো গোটৰ প্ৰতিনিধিয়ে সময়ে সময়ে বৈঠকত মিলিত হয়। গাঁও পৰ্যায়ত এই কৰ্মীসকলে স্বেচ্ছাসেৱী দল আৰু কম পৰিমাণে গাঁৱৰপৰা নিৰ্বাচিত বা নিৰ্বাচিত পঞ্চ সমিতিকে ধৰি বিভিন্ন গাঁথনি স্থাপন কৰিছিল। ১৯৪৪ আৰু ১৯৪৫ চনৰ শেষৰফালে আন্দোলন আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে এই গাঁৱৰ গাঁথনিৰ বিকাশ ঘটিছিল।

বাবুজী আৰু ইন্দুমতী পতংকৰে কাছেগাঁও শিক্ষা সমিতি আৰু কাছেগাঁৱৰ প্ৰথম হাইস্কুল আজাদ বিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰে। কাছেগাঁও শিক্ষা সমিতি প্ৰতিষ্ঠা কৰাত বাবুজীক সহায় কৰি ইয়াৰ প্ৰথম মহিলা ছাত্ৰীসকলৰ ভিতৰত অন্যতম, আৰু পিছলৈ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ শিক্ষয়িত্ৰী হয়। শিক্ষয়িত্ৰী হিচাপে কাম কৰি শাহুৱেকক লগত লৈ পুৱা-গধূলি পথাৰলৈ গৈ পৰিয়ালটো পোহপাল দিছিল। অৱসৰ লোৱালৈকে শিক্ষয়িত্ৰী হিচাপে কাম কৰি থাকিল, লগতে আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ কৰিলে।

সক্ৰিয়তা

ইন্দুতাই আৰু বাবুজীৰ লগতে সমগ্ৰ দেশৰ বহু লোকে সমাজবাদী দলত যোগদান কৰে। ১৯৪৯ চনৰ আশে-পাশে মতাদৰ্শগত আৰু ৰাজনৈতিক মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁলোক অৰুণা আশ্ৰুফ আলীৰ নেতৃত্বত ছ’চিয়েলিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী-লেনিনবাদী)ৰ অংশ হৈ পৰে। পিছলৈ ১৯৫২ চনত তেওঁলোক কমিউনিষ্ট হৈ পৰে।

সেই সময়ত ৰাজ্য নিয়ন্ত্ৰণ কৰাসকলৰ সহযোগত অসামাজিক উপাদানে বাবুজীক হত্যা কৰিছিল। যুৱতী বিধৱা হিচাপে ইন্দুতাই এককভাৱে নিজৰ পৰিয়াল বিশেষকৈ ১৯৪৯ চনৰ ৫ ছেপ্টেম্বৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা পুত্ৰ ভাৰতক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁৰ পূৰ্বৰ গৃহ চহৰ ইন্দোলি যেনেকৈ কমিউনিষ্ট কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল, সেইদৰে কাছেগাও এতিয়া পুৰণি সতৰা জিলাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰিল। মহিলা সংগঠন, কৃষি শ্ৰমিক আন্দোলনকে ধৰি শ্ৰমিক আন্দোলন, সমাজসেৱাৰ লগত সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত আছিল। আন কেইবাগৰাকীও গ্ৰাম্য মহিলাৰ সৈতে তেওঁ হিংসাৰ বিৰুদ্ধে আৰু তেওঁলোকৰ অস্তিত্ব আৰু জীৱিকাৰ বাবে যুঁজ দিয়া ষ্ট্ৰী মুক্তি সংঘৰ্ষ চলৱালৰ এগৰাকী গুৰুত্বপূৰ্ণ নেত্ৰী। এই কামৰ জৰিয়তে তেওঁ পৰিত্যক্ত নাৰীৰ সংগ্ৰামৰ নেতৃত্ব দিছিল। ৰেচন কাৰ্ড, জীৱিকা আৰু তেওঁলোকৰ অধিকাৰ স্বীকৃতিৰ বাবে এই আন্দোলন ১৯৮৮ চনৰপৰা সতৰা, সাংগলী আৰু কলহাপুৰ জিলাত চলি আহিছে।^১

যেতিয়া তেওঁৰ পুত্ৰ ভাৰত পতংকৰ আন্দোলনৰ পূৰ্ণকালীন কৰ্মী হৈছিল, তেতিয়া তেওঁৰ পত্নী গেইল ওমভেদৰ সৈতে তেওঁক নৈতিক আৰু আৰ্থিকভাৱে সহায় কৰিছিল, শ্ৰমিক মুক্তি দলৰ প্ৰতিটো কাম-কাজতে মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল। ^{২ ৩}

বাহ্যিক সংযোগ

• www.manushi-india.org/issues/issue_cover20.htm
• www.soppecom.org/pdf/mainstreaming%20rights%20of
• www.slideshare.net/urbancowboy/shoshit-shetkari-
• www.indiavotes.com/ac/details/30/14358/93
• seekingbegumpura.wordpress.com/2013/03/10/womens