ৰাণীমহল

ৰাণীঘাট প্ৰাসাদ বা ৰাণী মহল হৈছে নেপালৰ পাল্প জিলাৰ কালি গণ্ডক নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এক ঐতিহাসিক ৰাণা প্ৰাসাদ। ১৮৯৩ চনত জেনেৰেল খডগা শমশ্বেৰ জং বাহাদূৰ ৰাণাই এই ৰাজপ্ৰাসাদটো নিৰ্মাণ কৰিছিল। ^১

ইতিহাস

১৮৮৫ চনত খদগা শমশ্বেৰ ৰাণাই বীৰ শমশ্বেৰ জং বাহাদূৰ ৰানাক প্ৰধানমন্ত্ৰী আৰু নিজে নেপালৰ মুখ্য সেনাধ্যক্ষ হ’বলৈ বিচাৰি দিবলৈ ৰানাউদ্দিন শ্বমশ্বেৰ ৰানাক হত্যা কৰে।^২ তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰধানমন্ত্ৰী পদৰ বাবে দৌৰত নামিছিল। ১৮৮৭ চনত খদগা ছামশ্বেৰে বীৰ শমশ্বেৰ জং বাহাদূৰ ৰানাক প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ পদৰপৰা অপসাৰণ কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰ ব্যৰ্থ অভ্যুত্থানৰ চেষ্টা চলাইছিল। ইয়াৰ বাবে তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি ৰাজকীয় উপাধি আৰু মুখ্য সেনাধ্যক্ষৰ পদ ত্যাগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰা হয়। তেওঁক পশ্চিম নেপালৰ গুলমি জিলাৰ থাডালৈ নিৰ্বাসিত কৰা হয়। ১৮৮৮ চনত তেওঁক পশ্চিম নেপালৰ গৱৰ্ণৰ জেনেৰেল আৰু কমাণ্ডাৰ ইন চিফ (টাইনাথি) হিচাপে নিযুক্তি দি সীমিত ক্ষমতা পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় আৰু তেওঁক পলপা-গৌডালৈ যোৱাৰ অনুমতি দিয়া হয়।^৩

পলপা-গৌডাত ১৮৯২ চনত খদগা ছামশ্বেৰৰ কনিষ্ঠ পত্নী তেজ কুমাৰী দেৱীৰ মৃত্যু হয়। তেওঁৰ দুখ আৰু ৰাণীৰ মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ শেষ ইচ্ছাৰ স্মৃতিত খাডগাই এটা ৰাজপ্ৰাসাদ নিৰ্মাণৰ সিদ্ধান্ত লয়। ৰাণী মহলৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হ'ল ৰাণী প্ৰাসাদ। ^৪ ৰাজপ্ৰাসাদটোৰ ডিজাইন এজন ব্ৰিটিছ স্থপতিে কৰিছিল, আৰু নিৰ্মাণৰ বাবে ভাৰতৰপৰা শ্ৰমিক আনিছিল। পাল্পাত চাৰিটা সেনা দল আৰু স্থানীয় গাঁৱৰ লোকসকলকো সংগঠিত কৰা হৈছিল নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ চুবুৰীয়া গাঁৱৰ লোকসকলকো বলপূৰ্বক শ্ৰমৰ বলি কৰা হৈছিল। ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু ৰাজপ্ৰাসাদ ভৱনৰ ভেটিলৈ যোৱা পথৰ শিলবোৰ ভাঙিবলৈ আগ্ৰি নামৰ এটা বিশেষ জাতি সম্প্ৰদায়ক নিয়োগ কৰা হৈছিল। নিৰ্মাণৰ কাম সম্পূৰ্ণ হ'বলৈ চাৰি বছৰ সময় লাগিছিল। ^৫ তেওঁলোকে ঘাটবোৰৰ নাম ৰাণী ঘাট আৰু ওচৰৰ অৰণ্যক ৰাণী বান (ৰাণীৰ অৰণ্য) নামেৰে নামকৰণ কৰে। ^৬ ১৯০২ চনত খদগা সমশ্বেৰ ৰাণাই ৰাণী মহল এৰি পৰিয়ালসহ ভাৰতলৈ পলায়ন কৰে।

বৰ্তমানৰ অৱস্থা, পুনৰ্গঠন আৰু পুনৰুদ্ধাৰ

খদগা চমশ্বেৰে ৰাজপ্ৰাসাদ পৰিত্যাগ কৰি ভাৰতলৈ পলায়ন কৰাৰ লগে লগে ৰাণী মহল কোনো উপযুক্ত মালিক বা তত্ত্বাৱধায়ক নোহোৱাকৈয়ে ৰৈ গ’ল। ২০ শতিকাৰ শেষৰফালে ৰাণী মহল ধ্বংসাৱশেষলৈ পৰিণত হোৱাৰ উপক্ৰম হৈছিল। ৰাজপ্ৰাসাদৰ দুৰ্বল অৱস্থা স্থানীয় ৰাইজে উপলব্ধি কৰি নেপাল চৰকাৰৰ চিন্তাৰ বিষয় হৈ পৰিছিল। ২০১৭ চনত নেপাল চৰকাৰে বাজেট আবণ্টন দি ৰাজপ্ৰাসাদটো পুনৰ মূল অৱস্থালৈ ঘূৰাই আনে। এই ভৱনটোত এটা সংগ্ৰহালয়ো স্থাপন কৰা হৈছিল।^৭ অঞ্চলটোৰ পৰ্যটন বৃদ্ধিৰ বাবে ব্ৰাংদী নদীৰ পাৰত নতুনকৈ এটা পথো নিৰ্মাণ কৰা হয়।^৪৮

প্ৰৱেশাধিকাৰ

তানচেনৰপৰা মটৰচালিত পথেৰে ৰাণী মহললৈ যাবলৈ প্ৰায় আধা ঘণ্টা সময় লাগে। লগতে কৈলাস নগৰৰপৰা তানচেনৰপৰা প্ৰায় ১৩ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত বাটাছে দাণ্ডাৰ ওচৰেদি খোজকাঢ়ি ৰাণীমহললৈ যাব পাৰি।^৯

উত্তৰাধিকাৰ

ৰাণী মহলক নেপালৰ তাজমহল বুলি কোৱা হয় কাৰণ দুয়োটা অট্টালিকা প্ৰেমিকৰ স্মৃতিত নিৰ্মাণ কৰা আৰু নদীৰ পাৰত অৱস্থিত।^১০১১