হুৱেন লেংলন

হুৱেন লেংলন হৈছে মণিপুৰৰ ভাৰতীয় যুদ্ধ কলা। মৈতৈ ভাষাত হুয়েনৰ অৰ্থ যুদ্ধ, আনহাতে লেংলন বা লেংলংৰ অৰ্থ জাল, জ্ঞান বা শিল্প হ’ব পাৰে। হুয়েন লেংলন দুটা মূল উপাদানৰে গঠিত: থাং-টা (সশস্ত্ৰ যুদ্ধ) আৰু শ্বাৰিট ছাৰ্ক (নিৰস্ত্ৰ যুদ্ধ)।^১

হুইন লেংলনৰ প্ৰধান অস্ত্ৰ হ’ল থাং (তৰোৱাল) আৰু টা (চালী)। ওচৰৰ পৰা বা দূৰৰ পৰা নিক্ষেপ কৰিলে বৰশীটো নিৰস্ত্ৰ ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। আন আন অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ ভিতৰত ঢাল আৰু কুঠাৰ আদি। নিৰস্ত্ৰ যুদ্ধত হেণ্ড ষ্ট্ৰাইক, কিক, আৰু গ্ৰেপলিং (মুকনা) আদি অন্তৰ্ভুক্ত।^১

মণিপুৰৰ লগত সাংস্কৃতিক সাদৃশ্য আৰু ম্যানমাৰৰ ভৌগোলিক সান্নিধ্যৰ বাবে হুইন লেংলন বাৰ্মিজ বাণ্ডো আৰু বনছাইৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোত সম্পৰ্ক।^১

হুইন লেংলনৰ থাং-টা দিশটো তিনিটা ধৰণেৰে অনুশীলন কৰিব পাৰি: আচাৰ-অনুষ্ঠান, প্ৰদৰ্শন আৰু যুদ্ধ।

• প্ৰথম উপায়টো তান্ত্ৰিক পদ্ধতিৰ সৈতে জড়িত আৰু ই বিশুদ্ধভাৱে আচাৰ-ব্যৱহাৰমূলক প্ৰকৃতিৰ।
• দ্বিতীয়টো পথত তৰোৱাল আৰু বৰশী নৃত্যৰ সৈতে জড়িত এক দৰ্শনীয় অভিনয়। এই ৰুটিনবোৰক প্ৰকৃত যুঁজৰ পৰিৱৰ্তে ৰঙালীত ৰূপান্তৰ কৰা হয়।
• তৃতীয় উপায়টোত প্ৰতিযোগিতামূলক থাং-টা অন্তৰ্ভুক্ত, য’ত খেলুৱৈয়ে ধাতুৰে তৈয়াৰ অস্ত্ৰৰ প্ৰতিস্থাপন হিচাপে ৰাঠ (লাঠি) আৰু ঝান (ঢাল) ব্যৱহাৰ কৰে।^১

হুয়েন লেংলন আৰু থাং-টা দুয়োটাই ভাৰতীয় যুদ্ধ কলাৰ অন্তৰ্গত আৰু মণিপুৰৰ ঐতিহ্যগত ক্ৰীড়া হিচাপে গণ্য।^২

ইতিহাস

হুয়েন লেংলনৰ প্ৰাচীন ইতিহাসত যিটো কামনা কৰিব পাৰি সেয়া হৈছে গীত আৰু কিংবদন্তিৰ পৰা। লোককথাই হুয়েন লেংলন আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত নৃত্যসমূহক থলুৱা জীৱবাদী দেৱতাৰ সৈতে সংযোগ কৰে। চুবুৰীয়া হিন্দু, বাৰ্মিজ, চীন ৰাজ্যৰ পৰা পাহাৰেৰে সুৰক্ষিত এখন উপত্যকা আছিল মণিপুৰ। পাহাৰীয়া জনগোষ্ঠীসমূহক সাতটা সম্পৰ্কীয় বংশত বিভক্ত কৰা হৈছিল, যাক য়াক, চালাই বা পানা নামেৰে জনাজাত আছিল — মংগোং, লুয়াং, খুমান, আংগোম, মৈৰাং, খাবা-নানবা আৰু সাৰং লাইছাংথেম। একক ঐক্যবদ্ধ মাইটেই সম্প্ৰদায়ত একত্ৰিত হোৱাৰ আগতে এই গোটসমূহৰ প্ৰত্যেকেই পৃথক পৃথক ৰাজ্য শাসন কৰিছিল যিবোৰ তেওঁলোকে ইজনে সিজনৰ মাজত যুঁজিছিল।^৩

হুয়েন লেংলনৰ প্ৰথম লিখিত ৰেকৰ্ড পুয়াৰ পৰা আহিছে বা লিখিত ৰেকৰ্ডসমূহ উত্তৰাধিকাৰীসকলক মেইটেই বৃত্তাকাৰ ৰেফাৰেন্সৰ পূৰ্বপুৰুষে প্ৰদান কৰিছিল, য’ত মণিপুৰ ৰজাঘৰৰ ইতিহাস প্ৰত্নতাত্ত্বিক মেইটেই লিপিত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। চিনাৰ্ল-পুয়াই সংঘাতৰ নৈতিকতাৰ বিষয়ে বিতংভাৱে উল্লেখ কৰিছে। যুদ্ধ কৰাটো আচৰণৰ কঠোৰ নিয়মৰ অধীনত আছিল আৰু সেইবোৰ উলংঘা কৰাটো লজ্জাজনক আৰু পাপ আছিল।^৪

যেতিয়া কোনো যুঁজাৰু বিমানক প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা হৈছিল, তেতিয়া যুদ্ধৰ দিনটো নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল যাতে অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ প্ৰস্তুত কৰিবলৈ সময় পোৱা যায়। বিশেষকৈ প্ৰতিপক্ষক কাঁড় মাৰিবলৈ বা বৰশী নিক্ষেপ কৰিবলৈ প্ৰথম সুযোগ দিয়াটো সাহসী বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। ডুৱেলটোৰ বাবেই মৃত্যুৰ প্ৰয়োজন নাছিল আৰু সাধাৰণতে প্ৰথম তেজ লোৱাৰ পিছত শেষ হৈছিল। অৱশ্যে বিজয়ী দলে পৰাজিতজনৰ মূৰ কাটিব বুলি আশা কৰা হৈছিল।^৪

ল’মব শ্বিনোয়েনে (১০৭৪–১১২২ খ্ৰীষ্টাব্দ) সশস্ত্ৰ বাহিনী বা লালু প্ৰৱৰ্তন কৰে, আনহাতে ৰজা পুনছিবা (১৪০৪–১৪৩২ খ্ৰীষ্টাব্দ)ই শ্বিংচেপ মীৰা হাইজাউৰ’ই নামেৰে জনাজাত এটা স্থায়ী সামৰিক বিভাগ গঠন কৰে, যিয়ে পোন্ধৰ শতিকাৰ বিজয়ী ৰজাসকলৰ বাবে বাট মুকলি কৰে।^৩

মৈনিদু পামেহিবা (১৭০৯–১৭৪৮ খ্ৰীষ্টাব্দ)ক মণিপুৰৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ৰজা বুলি গণ্য কৰা হয়। তেওঁ ৰোলআপ ব্যৱস্থাটো উন্নীত কৰি ১৬ বছৰৰ ওপৰৰ প্ৰতিজন পুৰুষে ৪০ দিনৰ ভিতৰত ১০ বছৰ ৰাজ্যত সেৱা আগবঢ়োৱাটো বাধ্যতামূলক কৰে। এইদৰে মণিপুৰৰ কোনো প্ৰকৃত থিয় সেনা নাছিল আৰু সুৰক্ষাৰ বাবে ব্যক্তিগত যোদ্ধাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।^৪

১৮৯১ চনৰ পৰা ১৯৪৭ চনলৈকে ব্ৰিটিছ উপনিবেশিকসকলে ভাৰতৰ খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠীৰ মাজত যুদ্ধ কলা, অস্ত্ৰ বহন, মৃত্যুৰ আগলৈকে ডুৱেল, অন্যান্য হিংসাত্মক ৰীতি-নীতি নিষিদ্ধ কৰিছিল। তথাপিও বিশেষকৈ দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত আধুনিকীকৰণ আৰু খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম গ্ৰহণৰ ফলত স্থানীয় সংস্কৃতিৰ বহুখিনি হত্যা কৰা হৈছিল।^৩

শেহতীয়া বছৰবোৰত সমগ্ৰ ভাৰততে হুয়েন লেংলনক খেল হিচাপে আৰু আত্মৰক্ষাৰ কৌশল হিচাপে প্ৰচাৰ কৰা হৈছে। বিদ্যালয়, জিলা, ৰাজ্য আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হয়।^৫

২০০৯ চনত হুয়েন লেংলনৰ আগশাৰীৰ ঘোষক আৰু শিক্ষক গুৰুমায়ম গৌৰকিশোৰ শৰ্মাই ভাৰত চৰকাৰৰ পৰা শিল্পৰ সংৰক্ষণ আৰু উন্নতিৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে উচ্চ পদ্মশ্ৰী বঁটা লাভ কৰে।^৬

আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰশিক্ষণ বিদ্যালয়খন হৈছে হুইন লেংলন থাং-টা একাডেমী যিয়ে সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত প্ৰদৰ্শন আগবঢ়ায়।^৩