স্বয়ম

স্বয়ম (SWAYAM; সম্পূৰ্ণ নাম: Study Webs of Active-learning for Young Aspiring Minds) হৈছে ভাৰত চৰকাৰৰ শিক্ষা মন্ত্ৰালয়ৰ উদ্যোগত পৰিচালিত এটা অনলাইন শিক্ষা মঞ্চ। ইয়াৰ জৰিয়তে নৱম শ্ৰেণীৰ পৰা স্নাতকোত্তৰ পৰ্যায়লৈ বিভিন্ন বিষয়ৰ মুক্ত অনলাইন পাঠ্যক্ৰম (MOOC) আগবঢ়োৱা হয়। পাঠ্যক্ৰমসমূহ দেশৰ বিভিন্ন উচ্চশিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান আৰু বিশেষজ্ঞ শিক্ষকসকলে প্ৰস্তুত কৰে।^১

ইতিহাস

স্বয়ম ভাৰত চৰকাৰৰ দ্বাৰা বিকশিত এক দেশীয় অনলাইন শিক্ষা মঞ্চ হিচাপে গঢ় লৈ উঠে। ইয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে ২০১৭ চনৰ ৯ জুলাইত ভাৰতৰ তদানীন্তন ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে মুকলি কৰে।^২

ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে ভৌগোলিক বা আৰ্থিক সীমাবদ্ধতাৰ পৰা আঁতৰি শিক্ষাৰ্থীসকলক মানসম্পন্ন শিক্ষাসামগ্ৰী আৰু অনলাইন পাঠ্যক্ৰমৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা। পাঠ্যক্ৰমসমূহ বিনামূলীয়াকৈ অধ্যয়ন কৰিব পাৰি; অৱশ্যে প্ৰমাণপত্ৰ লাভৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট শুল্কসহ পৰ্যবেক্ষিত পৰীক্ষাত অংশগ্ৰহণ কৰিব লাগে।^৩

পাঠ্যক্ৰম

স্বয়মত বিদ্যালয়, স্নাতক, স্নাতকোত্তৰ, কাৰিকৰী শিক্ষা, ব্যৱস্থাপনা, শিক্ষক প্ৰশিক্ষণ আৰু অন্যান্য ক্ষেত্ৰৰ পাঠ্যক্ৰম উপলব্ধ। ইয়াৰ পাঠ্যক্ৰমসমূহ সাধাৰণতে চাৰিটা অংশত সংগঠিত কৰা হয়—

ভিডিঅ' বক্তৃতা;

ডাউনলোড বা ছপা কৰিব পৰা পাঠ্য সামগ্ৰী;

স্ব-মূল্যায়ন পৰীক্ষা আৰু কুইজ;

সন্দেহ সমাধান আৰু আলোচনাৰ বাবে অনলাইন আলোচনা মঞ্চ।^৪

স্বয়মৰ পাঠ্যক্ৰমত যোগদানৰ বাবে সাধাৰণতে কোনো নিৰ্দিষ্ট বয়স বা শিক্ষাগত যোগ্যতা নিৰ্ধাৰিত নহয়। অৱশ্যে কোনো নিৰ্দিষ্ট পাঠ্যক্ৰমৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় পূৰ্বজ্ঞানৰ কথা পাঠ্যক্ৰম প্ৰদানকাৰীয়ে উল্লেখ কৰিব পাৰে।^৫

ৰাষ্ট্ৰীয় সমন্বয়ক

পাঠ্যক্ৰমৰ মানদণ্ড আৰু বিষয়ভিত্তিক পৰিচালনাৰ বাবে স্বয়মৰ বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত ৰাষ্ট্ৰীয় সমন্বয়ক নিযুক্ত কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে—

• AICTE — স্ব-গতিৰ আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পাঠ্যক্ৰম;
• NPTEL — অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষা;
• UGC — অ-কাৰিকৰী স্নাতকোত্তৰ শিক্ষা;
• CEC — স্নাতক পৰ্যায়ৰ শিক্ষা;
• NCERT — বিদ্যালয় শিক্ষা;
• NIOS — বিদ্যালয় শিক্ষা;
• IGNOU — বিদ্যালয়ৰ বাহিৰৰ শিক্ষাৰ্থীৰ বাবে শিক্ষা;
• IIM Bangalore — ব্যৱস্থাপনা শিক্ষা;
• NITTTR — শিক্ষক প্ৰশিক্ষণ;
• Institutes of National Importance — অ-কাৰিকৰী পাঠ্যক্ৰম।^৬

প্ৰমাণপত্ৰ আৰু পৰীক্ষা

স্বয়মৰ অধিকাংশ পাঠ্যক্ৰমত নামভৰ্তি আৰু শিক্ষাসামগ্ৰী ব্যৱহাৰ বিনামূলীয়া। প্ৰমাণপত্ৰ লাভ কৰিব বিচৰা শিক্ষাৰ্থীয়ে সংশ্লিষ্ট পাঠ্যক্ৰমৰ নিয়ম অনুসৰি চূড়ান্ত পৰ্যবেক্ষিত পৰীক্ষাত পঞ্জীয়ন কৰিব লাগে। এই পৰীক্ষাৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট মাচুল প্ৰযোজ্য হয় আৰু পৰীক্ষা নিৰ্ধাৰিত কেন্দ্ৰত অনুষ্ঠিত হয়।^৭

ক্ৰেডিট স্থানান্তৰ

স্বয়মৰ জৰিয়তে সম্পূৰ্ণ কৰা কিছুমান পাঠ্যক্ৰমৰ ক্ৰেডিট শিক্ষাৰ্থীৰ শৈক্ষিক অভিলেখলৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ বাবে UGC আৰু AICTE-এ নিয়ম আৰু কাঠামো প্ৰস্তুত কৰিছে। ক্ৰেডিট স্থানান্তৰ কোনো শিক্ষানুষ্ঠানে গ্ৰহণ কৰিব নে নকৰে সেয়া সংশ্লিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয় বা শিক্ষানুষ্ঠানৰ নিয়মৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।^৮

ভাৰত চৰকাৰৰ ২০২৩–২৪ বৰ্ষৰ বাৰ্ষিক প্ৰতিবেদন অনুসৰি, স্বয়মৰ পাঠ্যক্ৰমৰ বাবে UGC আৰু AICTE-ৰ কাঠামোৰ অধীনত সৰ্বাধিক ৪০ শতাংশলৈকে ক্ৰেডিট স্থানান্তৰৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।^৯

পৰিসৰ

স্বয়মৰ জৰিয়তে নৱম শ্ৰেণীৰ পৰা স্নাতকোত্তৰ পৰ্যায়লৈ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়োৱা হয়। ইয়াৰ পাঠ্যক্ৰমসমূহ ভাৰতৰ বিভিন্ন শিক্ষক, অধ্যাপক আৰু শিক্ষানুষ্ঠানৰ সহযোগত প্ৰস্তুত কৰা হয়।^১০

২০২৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত স্বয়মৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সমন্বয়ক পৃষ্ঠাত ২০৫টা অংশীদাৰ প্ৰতিষ্ঠান, ১৬,৯৪১টা সম্পূৰ্ণ কৰা পাঠ্যক্ৰম, প্ৰায় ৫.৯৯ কোটি শিক্ষাৰ্থীৰ নামভৰ্তি আৰু ৬২.৮ লাখ সফল প্ৰমাণপত্ৰৰ তথ্য প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। এই পৰিসংখ্যা সময়ৰ সৈতে পৰিৱৰ্তিত হ'ব পাৰে।^১১

ৱেবছাইট

স্বয়মৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট হৈছে swayam.gov.in।

বাহ্যিক সংযোগ

• স্বয়ম — চৰকাৰী ৱেবছাইট
• SWAYAM সম্পৰ্কে
• SWAYAM FAQ