স্কাজ

স্কাজ (ইংৰাজী ভাষা: Skaz; ৰুছ ভাষা: сказ) হ’ল ৰাছিয়ান মৌখিক আখ্যানৰ এটা ৰূপ। এই শব্দটো স্কাজাট (ক’বলৈ) শব্দৰপৰা আহিছে আৰু ই ৰাস্কাজ (চুটি গল্প) তথা স্কাজকা (সাধুকথা) আদি শব্দৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।^১ কোনো এক নিৰ্দিষ্ট চৰিত্ৰৰ ব্যক্তিত্ব ফুটাই তুলিবলৈ এই শৈলীত উপভাষা আৰু দোৱান ব্যৱহাৰ কৰা হয়।^২ অৱশ্যে, এই বিশেষ ধৰণৰ কথা-বতৰাবোৰ মূল আখ্যানৰ সৈতে একীভূত কৰি ৰখা হয় আৰু ইয়াক কোনো উদ্ধৃতি চিহ্নৰ ভিতৰত উপস্থাপন কৰা নহয়।^৩ স্কাজ কেৱল এক সাহিত্যিক কৌশল নহয়, ইয়াক ৰাছিয়ান একক অভিনয়ৰ হাস্যৰসাত্মক নাটক (monologue comedy)ৰ উপাদান হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।^৪

১৯১০ চনৰ শেষৰফালে ৰাছিয়ান কলাভিত্তিক আনুষ্ঠানিকতাবাদী বোৰিছ আইখেনবামৰদ্বাৰা প্ৰথমবাৰৰ বাবে স্কাজৰ বিৱৰণ দিয়া হৈছিল। সেই সময়ত প্ৰকাশিত কেইবাটাও প্ৰবন্ধত আইখেনবামে এই পৰিঘটনাটোক একপ্ৰকাৰৰ তাৎক্ষণিক বা স্বতঃস্ফূৰ্ত ভাষণ বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।^৫ তেওঁ ১৯১৯ চনৰ এক প্ৰবন্ধত নিকোলাই গোগোলৰ চুটি গল্প দ্য অভাৰকোটৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষভাৱে এই ধাৰণাটো প্ৰয়োগ কৰিছিল।^১ আইখেনবামে স্কাজক ৰাছিয়ান সংস্কৃতিৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হিচাপে দেখিছিল আৰু বিশ্বাস কৰিছিল যে মৌখিক পৰম্পৰাৰ সৈতে গভীৰ সংযোগ নোহোৱাকৈ কোনো ৰাষ্ট্ৰীয় সাহিত্য গঢ়ি উঠিব নোৱাৰে।^৪ ১৯২০ চনৰ যিসকল সাহিত্য সমালোচকে এই তত্ত্বক বিশদভাৱে ব্যাখ্যা কৰিছিল, তেওঁলোকৰ ভিতৰত আছিল ইউৰি টিনিয়ানভ, ভিক্টৰ ভিনগ্ৰাডভ আৰু মিখাইল বাখতিন।^৫ পিছৰজনে শৈলী নিৰ্মাণত স্কাজৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত জোৰ দিছিল আৰু অবজেক্টিফাইড ডিচকোৰ্ছ হিচাপে সৰল স্কাজ আৰু য’ত লেখকৰ ব্যংগাত্মক উদ্দেশ্য স্পষ্ট হৈ থাকে তেনে দ্বৈত-স্বৰৰ স্কাজৰ মাজত পাৰ্থক্য দেখুৱাইছিল।^৬

উনবিংশ শতিকাত গোগোলৰ উপৰি নিকোলাই লেস্কোভ আৰু পাভেল মেলনিকোভৰদ্বাৰা এই শৈলীৰ প্ৰচুৰ ব্যৱহাৰ হৈছিল। বিংশ শতিকাৰ লেখকসকলৰ ভিতৰত মিখাইল বুলগাকোভ, এলেক্সি ৰেমিজভ, মিখাইল জোচচেনকো, আন্দ্ৰে প্লেটোনোভ আৰু আইজাক বাবেল অন্যতম।^১ আন দেশৰ সাহিত্যৰ উপাদানসমূহ বৰ্ণনা কৰিবলৈও এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়; শেহতীয়াকৈ ব্ৰিটিছ লেখক আৰু সাহিত্য সমালোচক ডেভিদ লজে ইয়াক জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছে।^৭ ইউনিভাৰ্চিটি কলেজ লণ্ডনৰ ইংৰাজী বিষয়ৰ অধ্যাপক জন মুলানে জে. ডি. চেলিংগাৰৰ দ্য কেচিন ইন দ্য ৰাইত স্কাজৰ উদাহৰণ বিচাৰি পাইছে।^৮

লগতে চাওক

• পাভেল বাজোভৰদ্বাৰা সংকলিত দ্য মেলাচাইট বক্স
• গাৱেণ্ডা, পোলেণ্ডৰ মৌখিক পৰম্পৰা
• চাগা (Saga)

অধিক পঢ়ক

• Hicks, Jeremy Guy. (2000). Mikhail Zoshchenko and the Poetics of Skaz. Astra. ISBN 0-946134-61-8
• Victor Terras. (1985). Handbook of Russian Literature. Yale University Press. ISBN 0-300-03155-6
• Danielle Jones. (2015). Skaz: Masters of Russian Storytelling. Translit Publishing. ISBN 978-0-9812695-42