মোহনা বা নদীৰ মুখ হ’ল যি ঠাইত এখন নদী এক বৃহৎ জলভাগ যেনে আন ডাঙৰ নদী, হ্ৰদ/জলাশয়, সাগৰ/ উপসাগৰ বা মহাসাগৰত বৈ গৈ মিলি যায়।১ নদীৰ মুখ অঞ্চলত প্ৰায়ে নদীৰ সোঁতৰ গতি মন্থৰ হোৱাৰ বাবে পলস জমা হয়, যাৰ ফলত পানীৰ বহন ক্ষমতা হ্ৰাস পায়।১
নদীৰপৰা অহা পানী বিভিন্ন ধৰণেৰে সাগৰত প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে।১ নদীৰ গতি নদী পানী গ্ৰহণকাৰী জলভাগৰ তুলনাত নদীখনৰ আপেক্ষিক ঘনত্ব, পৃথিৱীৰ ঘূৰ্ণন ক্ৰিয়া আৰু গ্ৰহণকাৰী জলভাগত থকা যিকোনো পৰিৱেশৰ গতি যেনে জোৱাৰ বা চেইচৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হয়।২
যদি নদীৰ পানীৰ ঘনত্ব গ্ৰহণকাৰী পানীৰ পৃষ্ঠতকৈ বেছি হয় তেন্তে নদীৰ পানী পৃষ্ঠৰ তলত ডুব যায়। তাৰ পিছত নদীৰ পানীয়ে হয় হ্ৰদৰ ভিতৰত আণ্ডাৰফ্ল’ বা ইণ্টাৰফ্ল’ গঠন কৰে। কিন্তু সাধাৰণতে নদীৰ সতেজ পানী সাগৰলৈ বৈ যোৱাৰ দৰে যদি নদীৰ পানী গ্ৰহণকাৰী পানীতকৈ লঘু হয়, তেন্তে নদীৰ পানী গ্ৰহণকাৰী জলভাগৰ পানীৰ পৃষ্ঠত ওফন্দি উঠে।
এই সমান্তৰাল পৰিবহণৰ কাষে কাষে সোমাই অহা পানীও বিয়পি পৰে।১
ভূ-অৱয়ব
নদীৰ মুখত প্ৰবাহৰ অৱস্থাৰ পৰিৱৰ্তনৰ ফলত নদীখনে কঢ়িয়াই অনা যিকোনো পলস পেলাই দিব পাৰে। এই পলস নিক্ষেপনৰ ফলত বিভিন্ন ধৰণৰ ভূ-অৱয়বৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে, যেনে ডেল্টা বা ব-দ্বীপ, বালিচৰ, বালিমুখ আৰু বান্ধ আদি।৩ নদীৰ মুখত থকা ভূ-ৰূপে ভূ-ৰূপবিজ্ঞান আৰু পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ ব্যাপক পৰিৱৰ্তন ঘটায়। উপকূলৰ কাষত বালিৰ দণ্ড আৰু অনুৰূপ ভূ-অৱয়বে বাধা হিচাপে কাম কৰে, নদীৰ পৰা জমা হোৱা পুষ্টিকৰ পদাৰ্থৰ দ্বাৰা সমৃদ্ধ সংবেদনশীল পৰিৱেশ তন্ত্ৰক আশ্ৰয় দিয়ে।৪ কিন্তু নদীৰ বান্ধ স্থাপনৰ ফলত নদীখন বালি আৰু পুষ্টিকৰ উপাদানৰ অভাৱ ঘটিব পাৰে, যাৰ ফলত নদীৰ মুখত ঘাটিৰ সৃষ্টি হয়।৪
সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ
যিহেতু নদীৰ মুখবোৰ বৃহৎ পৰিসৰৰ পলসৰ নিক্ষেপনৰ স্থান আৰু সহজে যাত্ৰা আৰু বসতি কৰিব পৰা যায়, সেয়েহে তাত বহুতো চহৰ আৰু নগৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। যুক্তৰাজ্যৰ বহু ঠাইত নদীৰ মুখত থকা অৱস্থানৰ পৰা নাম লোৱা হৈছে, যেনে প্লাইমাউথ (অৰ্থাৎ প্লাইম নদীৰ মুখ), ছিডমাউথ (অৰ্থাৎ চিড নদীৰ মুখ), আৰু গ্ৰেট ইয়াৰমাউথ (অৰ্থাৎ ইয়াৰে নদীৰ মুখ)। চেলটিক ভাষাত সংশ্লিষ্ট শব্দসমূহ হৈছে এবাৰ বা ইনভাৰ, যাৰ পৰা এবাৰডিন, এবাৰক্ৰম্বি, আৰু এবাৰনেথিৰ লগতে ইনভাৰ্নেছ, ইনভাৰকিপ আৰু ইনভেৰাৰে আদি বহুতো স্থানৰ নাম আহিছে।
জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ফলত সাগৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে উপকূলীয় চহৰসমূহত বানপানীৰ আশংকা অধিক। নদীত পলসৰ অভাৱে এই চিন্তাক আৰু অধিক বৃদ্ধি কৰিছে।৪
তথ্যসূত্ৰ
- ↑ Charles, Hogg. (2014-06-12). The flow of rivers into lakes: Experiments and models. University of Cambridge
- ↑ Ma, Yanxia. (2009). Continental Shelf Sediment Transport and Depositional Processes on an Energetic, Active Margin: the Waiapu River Shelf, New Zealand. পৃ. 2, 19
- ↑ Rowland, J. C.; Dietrich, W. E.; Day, G. (2009). Formation and maintenance of single-thread tie channels entering floodplain lakes: Observations from three diverse river systems. Journal of Geophysical Research. পৃ. F02013
- ↑ Fagherazzi, Sergio; Edmonds, Douglas A.; Nardin, William. (September 2015). Dynamics of river mouth deposits: DYNAMICS OF RIVER MOUTH DEPOSITS. Reviews of Geophysics. পৃ. 642–672
উৎস আৰু অনুজ্ঞাপত্ৰ
উৎস: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া। এই প্ৰবন্ধটো অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ “মোহনা” প্ৰবন্ধৰ সংশোধন ৬১২৭৯৮ (১৮ জুন ২০২৬)ৰ পৰা আনি অসমীয়া বিশ্বকোষৰ গাঁথনিলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে। মূল লেখকসকলৰ তালিকা সম্পাদনা-ইতিহাসত উপলব্ধ। পাঠ্য CC BY-SA 4.0।