মুজিব কোট

মুজিব কোট পুৰুষৰ বাবে নিৰ্মিত কোট, ইয়াক আৰ্ম কাট অফ (হাতবিহীন), উচ্চ ডিঙিৰ কোট হিচাপে ডিজাইন কৰা হয়, যাৰ তলৰ অংশত দুটা পকেট আৰু পাঁচ বা ছটা বুটাম থাকে। এইটো আগতে পিপলছ ৰিপাব্লিক অৱ বাংলাদেশৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতি শ্বেখ মুজিবুৰ ৰহমানে পিন্ধা চিগনেচাৰ গাৰ্মেণ্ট আছিল।^১২

ইতিহাস

১৯৪৭ চনৰপৰা ১৯৬৪ চনলৈ ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী জৱাহৰলাল নেহৰুৱে পিন্ধি থকা নেহৰু জেকেটৰ ৰূপান্তৰ মুজিব কোট। বহুতে দাবী কৰে যে মুজিব কোট নামেৰে পৰিচিত শ্বেখ মুজিবুৰে পিন্ধা কোটটোত ছটা বুটাম আছিল যিবোৰ ১৯৬৬ চনৰ ছয় পইণ্টৰ চনদৰ সৈতে মিল খাইছিল। কিন্তু ৰহমান আৰু আৱামী লীগৰ জ্যেষ্ঠ নেতাসকলৰ ঘনিষ্ঠ সূত্ৰই দাবী কৰে যে মুজিব কোট আৰু ছয় পইণ্ট চাৰ্টাৰৰ মাজত কোনো সম্পৰ্ক নাই।^৩ শ্বেখ মুজিবে যেতিয়া পিন্ধিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল এই কোটটো সুপ্ৰতিষ্ঠিত নহয় যদিও ১৯৪৯ চনত আৱামী লীগ প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ সময়ত তেওঁ এই কোট পিন্ধিছিল বুলি অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছে। আগৰতলা ষড়যন্ত্ৰ গোচৰত ৰহমানৰ অধিবক্তা আৰু অতি ঘনিষ্ঠ ৰাজনৈতিক সহায়ক কমল হোছেইনে কয় যে ৰহমানে ১৯৬৮ চনৰপৰা এই সুকীয়া ডিজাইনৰ কোটটো পিন্ধিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।^৪৫

উত্তৰাধিকাৰ

বাংলাদেশৰ চিনাকি পোছাক মুজিব কোট শ্বেখ মুজিবুৰ ৰহমানৰ সৈতে শক্তিশালীভাৱে জড়িত। আৱামী লীগৰ সমৰ্থকসকলে ইয়াক প্ৰায়ে দলৰ পৰম্পৰাৰ সৈতে আনুগত্য বা চিনাক্তকৰণৰ চিন হিচাপে পিন্ধে।^৬৭৮সমালোচকসকলে অৱশ্যে কেতিয়াবা ইয়াক সাংস্কৃতিক বস্তু হিচাপে কম আৰু দলীয় ৰাজনীতিৰ সৈতে বান্ধ খাই থকা মতাদৰ্শগত ইউনিফৰ্ম হিচাপে বেছিকৈ লয়। কিছুমান পৰ্যবেক্ষকে লক্ষ্য কৰে যে ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিতে ই ৰাজনৈতিক ব্যক্তিসকলৰ মাজত ব্যাপকভাৱে বিয়পি পৰিছিল, ব্যক্তিগত পছন্দৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰান্তিককৰণৰ সুবিধাজনক প্ৰতীক হিচাপে কাম কৰিছিল।^৯

সাহিত্যতো কোটটোক সমালোচনাত্মকভাৱে চিত্ৰিত কৰা হৈছে। দ্য ব্লেক কোট (২০১৩)ত ঔপন্যাসিক নিয়ামত ইমামে ইয়াক এক ঐক্যবদ্ধ কাপোৰ আৰু ৰাজনৈতিক সাজ-পোছাক দুয়োটা হিচাপে চিত্ৰিত কৰিছে, লক্ষ্য কৰিছে যে "কোটটোৱে সকলো মানুহক একে দেখাব পৰা শক্তি আছিল – স্বাধীনতাৰ সন্ধানত শক্তিশালী আৰু নিৰ্ভীক।"^১০