মাৎসু বাসো

মাৎসু বাসো (松尾 芭蕉; ১৬৪৪ – ২৮ নবেম্বৰ, ১৬৯৪) আছিল এডো যুগৰ আটাইতকৈ প্ৰসিদ্ধ জাপানী কবি। জন্মত তেওঁৰ নাম আছিল মাৎসু কিনছাকু (松尾 金作), আৰু পাছত মাৎসু চুয়েমন মুনেফুচা (松尾 忠右衛門 宗房) হিচাপে জনাজাত হৈছিল।^১

জীৱিত অৱস্থাত বাসো মূলতঃ হাইকাই নো ৰেংগা নামৰ সহযোগিতামূলক কাব্যৰ বাবে জনাজাত আছিল। যদিও আজিকালি তেওঁক হাইকু (পূৰ্বে হক্কু নামেৰে পৰিচিত) ৰ মহাৰথী হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁৰ বিখ্যাত ভ্ৰমণ প্ৰবন্ধ নোজাৰাশি কিকো (১৬৮৪) আৰু অকু নো হোছমিচি তেওঁৰ সাহিত্যৰ প্ৰধান অংশ ৰূপে বিবেচিত।^২

বাসোৰ কবিতা সমগ্ৰ বিশ্বতে আদৰিত, বিশেষকৈ জাপানত বহু স্থানত তেওঁৰ কবিতা খোদিত স্মৃতিস্তম্ভত সংৰক্ষিত। যদিও পশ্চিম বিশ্বত তেওঁ হাইকু কবিতা বাবে জনাজাত, বাসো নিজৰ দৃষ্টিত হাইকাই ৰেংগাত অংশগ্ৰহণ আৰু নৃতত্ত্বীয় সংযোগই তেওঁৰ সৃষ্টিৰ সাৰ গঢ়িছিল। তেওঁৰ মতে: "মোৰ অনুগামীসকলে মোৰ দৰে হক্কু লিখিব পাৰে, কিন্তু মই কোন সেয়া দেখুৱাইছো হাইকাই ৰেংগাৰ সংযোগবোৰত।" ^৩

সৰুৰে পৰাই তেওঁ কবিতাৰ প্ৰতি আগ্ৰহী আছিল আৰু এড'ৰ (আধুনিক টকিঅ') বৌদ্ধিক সমাজৰ সৈতে জড়িত হৈ দেশজুৰি খ্যাতি অৰ্জন কৰিছিল। শিক্ষক হিচাপে জীৱিকা নিৰ্বাহ কৰা বাসো পাছত সমাজ আৰু নগৰজীৱন ত্যাগ কৰি দেশৰ পশ্চিম, পূব আৰু উত্তৰাঞ্চললৈ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ কবিতাবোৰ প্ৰকৃতিৰ সৌন্দৰ্য আৰু ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ সংক্ষিপ্ত অথচ গভীৰ প্ৰকাশ।

জীৱনী

মাৎসু বাসোৰ জন্ম ১৬৪৪ চনত টকুগাৱা শ্বোগুনেটৰ অধীন ইগা প্ৰদেশৰ উয়েনো চহৰৰ ওচৰত এজন নিম্নস্তৰীয় সমুৰাই পৰিয়ালত হৈছিল। জন্মৰ সময়ত তেওঁৰ নাম আছিল মাৎসু কিনছাকু (松尾 金作)। কৈশোৰতে তেওঁ স্থানীয় এটা ৰাজপুত্ৰৰ সৈতে হাইকাই কবিতা ৰচনাত অভ্যাস গঢ়ি তোলে।^৪

যুৱ অৱস্থাত তেওঁ এডো (বৰ্তমানৰ টকিঅ') চহৰলৈ যাত্ৰা কৰি বৌদ্ধিক কাব্যচৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দুসমূহত জড়িত হয়। তাত তেওঁ "তোচেই" (桃青) নামৰ ছদ্মনাম গ্ৰহণ কৰে আৰু সাহিত্য শিক্ষক হিচাপে জীৱিকা আৰম্ভ কৰে। যদিও, তৎপৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ নগৰজীৱন ত্যাগ কৰি সাধনাৰ উদ্দেশ্যে দেশৰ পশ্চিম, পূব, আৰু উত্তৰ অঞ্চল ফুৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।

তেওঁৰ প্ৰথম উল্লেখযোগ্য ভ্ৰমণলিপি আছিল নোজাৰাশি কিকো (১৬৮৪), যি কিয়োটো আৰু নাৰা অভিমুখে যাত্ৰাৰ ওপৰত লিখা।^৫ ১৬৮৯ চনত তেওঁৰ সৰ্বাধিক বিখ্যাত ৰচনা অকু নো হোছমিচি লিখা হয়। ১৬৯৪ চনৰ ২৮ নবেম্বৰত তেওঁৰ মৃত্যু হয় ওছাকা চহৰত।^৬

প্ৰভাৱ আৰু সাহিত্য সমালোচনা

এডো যুগৰ হাইকাই কবিতাৰ জগতত মাৎসু বাসোক এক দিশ-নিৰ্দেশক হিচাপে বিবেচনা কৰা হয়। তেওঁ "হক্কু" নামেৰে জনাজাত হাইকু শৈলীৰ বিকাশৰ অন্যতম আধাৰ, যদিও তেওঁ নিজে "হাইকাই নো ৰেংগা" — সহযোগিতামূলক কবিতা সংযোগ —কেই অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছিল। তেওঁৰ উক্তিঃ "মোৰ অনুগামীসকলে হক্কু লিখিব পাৰে, কিন্তু মই ক'ত আছোঁ সেইটো দেখুৱায় হাইকাইৰ সংযোগত।" ^৭

তেওঁৰ কবিতাবোৰত সৰলতা, পৰ্যবেক্ষণশীলতা, আৰু নিসৰ্গৰ লগত আত্মিক সংযোগ প্ৰকাশ পায়। ঋতুচক্ৰ, দৈনন্দিন অভিজ্ঞতা, আৰু বৌদ্ধিক চিন্তাধাৰাই তেওঁৰ সৃষ্টিত মুখ্য ভূমিকা পালন কৰে।^৮

বাসোৰ সাহিত্য পশ্চিম জগততো গভীৰ প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছে। ইমেজিজম আন্দোলন আৰু বীট প্ৰজন্মৰ কবিসকলে তেওঁৰ সৰল অথচ ব্যঞ্জনাসম্পন্ন শৈলীৰ পৰা অনুপ্ৰেৰণাৰ সন্ধান কৰিছে। ৰবি বাসো আৰু ষ্টেফেন বাসো-জুংহানছ আদি পশ্চিমা শিল্পীসকলে তেওঁৰ নামৰ পৰা প্ৰেৰণা লৈ নিজৰ নামকৰণ কৰিছে, যি তেওঁৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰভাৱৰ প্ৰমাণ।^৯

জাপানৰ বহু ঐতিহাসিক স্থানত আজি তেওঁ লিখা কবিতা খোদিত স্মাৰক হিচাপে সংৰক্ষিত আছে।

সাহিত্য সম্ভাৰ

• খাই ওই (১৬৭২)
• ইডো ছাংগিন (江戸三吟) (১৬৭৮)
• ইনাকা নো কুৱাৱাছে (田舎之句合) (১৬৮০)
• ট'চেই মন্টেই ডকুগিন নিজু কাচেন (桃青門弟独吟廿歌仙) (১৬৮০)
• টকিৱায়া নো কুৱাৱাছে (常盤屋句合) (১৬৮০)
• মিনাশিগুৰি (虚栗) (১৬৮৩)
• নোজাৰাছি কিকো (১৬৮৪)
• ফুয়ু নো হি (শীতকালীন দিন) (১৬৮৪)*
• হাৰু নো হি (বসন্তৰ দিন) (১৬৮৬)*
• কাৱাজু আৱাছে (১৬৮৬)
• কাচিমা কিকো (কাচিমা মন্দিৰ ভ্ৰমণ) (১৬৮৭)
• Oi no Kobumi, বা Utatsu Kikō (১৬৮৮)
• সৰশিনা কিকো (সৰশিনা গাঁও ভ্ৰমণ) (১৬৮৮)
• আৰানো (১৬৮৯)*
• হিছাগো (১৬৯০)*
• ছাৰুমিনো (猿蓑; "বান্দৰৰ ৰেইনকোট") (১৬৯১)*
• সাগা নিকি (সাগা ডায়েৰী) (১৬৯১)
• Bashō no Utsususu Kotoba (কল গছ ৰোপণ কৰাৰ ওপৰত) (১৬৯১)
• Heikan no Setsu (বিচ্ছিন্নতাৰ ওপৰত) (১৬৯২)
• Fukagawa Shū (ফুকাগাৱা সংকলন)
• সুমিদাৱাৰা (কয়লাৰ বস্তা) (১৬৯৪)*
• বেটছুজাছিকি (বিচ্ছিন্ন কোঠা) (১৬৯৪)
• অকু নো হোছমিচি (অভ্যন্তৰীণ দিশলৈ সংকীৰ্ণ পথ) (১৬৯৪)^১০
• জোকু ছাৰুমিনো (বান্দৰৰ ৰেইনকোট, অব্যাহত) (১৬৯৮)*

শিৰোনামটো বাশ্বো (বাশ্বো শ্বিচিবু শ্বু)ৰ সাতটা প্ৰধান সংকলনৰ ভিতৰত এটা বুলি বুজায়।^১১

ইংৰাজী অনুবাদ

• Matsuo, Bashō. (2005). Bashō's Journey: Selected Literary Prose by Matsuo Bashō. State University of New York Press. ISBN 978-0-7914-6414-4
• Matsuo, Bashō. (1966). The Narrow Road to the Deep North and Other Travel Sketches. Penguin. ISBN 978-0-14-044185-7
• Matsuo, Bashō. (2000). Narrow Road to the Interior and Other Writings. Shambhala. ISBN 978-1-57062-716-3
• Matsuo, Bashō. (1999). The Essential Bashō. Shambhala. ISBN 978-1-57062-282-3
• Matsuo, Bashō. (2004). Bashō's Haiku: Selected Poems of Matsuo Bashō. State University of New York Press. ISBN 978-0-7914-6166-2
• Matsuo, Bashō. (1997). The Narrow Road to Oku. Kodansha International. ISBN 978-4-7700-2028-4
• Matsuo, Bashō. (1973). Monkey's Raincoat. Grossman Publishers. SBN 670-48651-5. ISBN 0670486515
• Matsuo, Bashō. (2008). Basho: The Complete Haiku. Kodansha International. ISBN 978-4-7700-3063-4
• Matsuo, Bashō. (1981). The Monkey's Straw Raincoat and Other Poetry of the Basho School. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-06460-4
• Matsuo, Bashō. (1985). On Love and Barley: Haiku of Basho. Penguin Classics. ISBN 978-0-14-044459-9
• Matsuo, Bashō. (2015). Winter Solitude. Calambac Verlag. ISBN 978-3-943117-85-1
• Matsuo, Bashō. (2015). Don't Imitate Me. Calambac Publishing House. ISBN 978-3-943117-86-8