অসমীয়া বিশ্বকোষঅসম আৰু অসমীয়া ভাষাৰ জ্ঞানকোষ
বিজ্ঞান

ভেকুৱাম

ভেকুৱাম বুলিলে অন্তৰিক্ষকভাবে দ্ৰব্যশূন্য অৰ্থ বুজোৱা হয়। এই শব্দটো লেটিন ভাষাৰ vacuus (নপুংসকলিঙ্গ vacuum) শব্দৰ পৰা আহৰণ কৰা, যাৰ অৰ্থ "খালী" বা "শূন্য" বা "ৰিক্ত।" এনেধৰণৰ ভেকুৱামৰ এটা প্ৰায় প্ৰাপ্তিসাধ্য ৰূপ হৈছে এনে অঞ্চল য'ত গেছৰ চাপ বায়ুমণ্ডলীয় চাপতকৈ অনেক কম।

হালনাগাদ: ৭ জুন ২০২৫ ৫৪০ শব্দ · ৩ মিনিট সংগৃহীত ৭২
সংশোধনৰ পৰামৰ্শ

ভেকুৱাম বুলিলে অন্তৰিক্ষকভাবে দ্ৰব্যশূন্য অৰ্থ বুজোৱা হয়। এই শব্দটো লেটিন ভাষাৰ vacuus (নপুংসকলিঙ্গ vacuum) শব্দৰ পৰা আহৰণ কৰা, যাৰ অৰ্থ "খালী" বা "শূন্য" বা "ৰিক্ত।" এনেধৰণৰ ভেকুৱামৰ এটা প্ৰায় প্ৰাপ্তিসাধ্য ৰূপ হৈছে এনে অঞ্চল য'ত গেছৰ চাপ বায়ুমণ্ডলীয় চাপতকৈ অনেক কম।১ পদাৰ্থবিজ্ঞানীসকলে সচৰাচৰ নিখুঁত ভেকুৱামৰ কথোপকথনত ফলাফল বুজায়, যাক একে হিচাপে "ভেকুৱাম" বা মুক্ত স্থান বুলি কোৱা হয়; আৰু প্ৰকৃত অথচ অসম্পূৰ্ণ ভেকুৱাম বুজাবলৈ আংশিক ভেকুৱাম শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যি প্ৰায়ে কোনো প্ৰয়োগশালা বা বাহ্যিক মহাকাশত পোৱা যায়। ইঞ্জিনিয়াৰিং আৰু প্ৰয়োগিক পদাৰ্থ বিজ্ঞানত, ভেকুৱাম বুলিলে এনে যিকোনো স্থান বুজোৱা হয় য'ত চাপ বায়ুমণ্ডলীয় চাপতকৈ যথেষ্ট কম।২ লেটিন ভাষা শব্দ in vacuo ব্যৱহৃত হয় যেতিয়া কোনো বস্তু ভেকুৱামেৰে আৱৃত।

আংশিক ভেকুৱামৰ গুণগত মান বুলিলে তাক কিমানটা নিখুঁত ভেকুৱামৰ নিকটত লৈ যোৱা হৈছে, তাক বুজোৱা হয়। আন সকলো প্ৰযুক্তি একে ধৰা হ’লে, তলত থকা গেছৰ চাপ মানেই উচ্চ গুণগত ভেকুৱাম। উদাহৰণস্বৰূপে, এখন ভেকুৱাম ক্লিনাৰে প্ৰায় ২০% বায়ু চাপ হ্ৰাস কৰিবলৈ যথেষ্ট চুচনি শক্তি সৃষ্টি কৰে।৩ কিন্তু ইয়াতকৈ উচ্চ গুণগত ভেকুৱামো সম্ভৱ। অতি-উচ্চ গুণগত ভেকুৱাম চেম্বাৰ, যিবোৰ ৰসায়ন, পদাৰ্থবিজ্ঞান আৰু ইঞ্জিনিয়াৰিঙত ব্যৱহৃত হয়, সিহঁতে বায়ুমণ্ডলীয় চাপৰ এটা ট্ৰিলিয়নত (10−12) কম চাপত (১০০ nPa) কাৰ্য কৰে, আৰু ইয়াত প্ৰতি ঘন চেণ্টিমিটাৰত প্ৰায় ১০০ গেছ কণিকা থাকে। বাহ্যিক মহাকাশৰ ভেকুৱাম ইয়াতকৈও উচ্চ গুণগত, য’ত আন্তৰ্জাতিক গ্যালাক্টিক স্থানত প্ৰতি ঘন মিটাৰত মাথোঁ কেইটামান হাইড্ৰজেন পৰমাণু থাকে।৪

ভেকুৱামৰ বিষয়ে দৰ্শনীয় আলোচনা প্ৰাচীন গ্ৰীচৰ সময়ৰ পৰাই চলি আহিছে, কিন্তু ১৭শ শতিকালৈকে ইয়াক প্ৰয়োগিকভাৱে অধ্যয়ন কৰা হোৱা নাছিল। ক্লেমেন্স টিম্পলাৰে (১৬০৫) সৰু নলীত ভেকুৱাম সৃষ্টি কৰাৰ প্ৰয়োগিক সম্ভাৱনাৰ বিষয়ে দাৰ্শনিক বিশ্লেষণ কৰিছিল।৫ ইভানজেলিষ্ট টৰিচেলিয়ে ১৬৪৩ চনত প্ৰথমটো প্ৰয়োগিক ভেকুৱাম উৎপন্ন কৰিছিল, আৰু তেওঁৰ বায়ুচাপৰ তত্ত্বৰ আধাৰত বহুতো নতুন প্ৰয়োগিক পদ্ধতি বিকাশ লাভ কৰে।৬

বিংশ শতিকাত ইনকাণ্ডেছেণ্ট বাল্ব আৰু ভেকুৱাম টিউব উদ্ভাৱনৰ লগে লগে ভেকুৱাম এটা মূল্যবান উদ্যোগিক সঁজুলিৰূপে বিবেচিত হয়। তাৰ পিছত বহুল সংখ্যক ভেকুৱাম প্ৰযুক্তি উপলব্ধ হৈছে। মানৱ মহাকাশ ভ্ৰমণৰ বিকাশৰ লগে লগে ভেকুৱামৰ মানৱ স্বাস্থ্য আৰু অন্যান্য জীৱৰ ওপৰত প্ৰভাৱৰ ক্ষেত্ৰত গভীৰ আগ্ৰহ বৃদ্ধি পাইছে।

ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান

ভেকুৱাম শব্দটো লেটিন ভাষাৰ পৰা আহিছে ' এটা খালী স্থান, শূন্য ', শূন্যৰ নিৰপেক্ষৰ বিশেষ্য ব্যৱহাৰ, যাৰ অৰ্থ "খালী", vacare ৰ সৈতে জড়িত, অৰ্থাৎ "খালী হোৱা।"

ইংৰাজী ভাষাৰ কেইটামান শব্দৰ ভিতৰত এটা হৈছে ভেকুৱাম য'ত u স্বৰবৰ্ণৰ দুটা একেৰাহে দৃষ্টান্ত থাকে।৭

ব্যৱহাৰ

লাইট বাল্বত আংশিক শূন্যতা থাকে, সাধাৰণতে আৰ্গনেৰে বেকফিল কৰা হয়, যিয়ে টাংষ্টেন ফিলামেণ্টক সুৰক্ষা দিয়ে।
লাইট বাল্বত আংশিক শূন্যতা থাকে, সাধাৰণতে আৰ্গনেৰে বেকফিল কৰা হয়, যিয়ে টাংষ্টেন ফিলামেণ্টক সুৰক্ষা দিয়ে।ছবি: KMJ · CC BY-SA 3.0

বিভিন্ন প্ৰক্ৰিয়া আৰু যন্ত্ৰত ভেকুৱাম উপযোগী। ইয়াৰ প্ৰথম ব্যাপক ব্যৱহাৰ হৈছিল ফিলামেণ্টক ৰাসায়নিক অৱক্ষয়ৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ইনকাণ্ডেচেণ্ট লাইট বাল্বত। ভেকুৱামৰ দ্বাৰা উৎপন্ন হোৱা ৰাসায়নিক জড়তা ইলেক্ট্ৰন বিম ৱেল্ডিং, ঠাণ্ডা ৱেল্ডিং, ভেকুৱাম পেকিং আৰু ভেকুৱাম ফ্ৰাইৰ বাবেও উপযোগী। পাৰমাণৱিকভাৱে পৰিষ্কাৰ ছাবষ্ট্ৰেটৰ অধ্যয়নত আল্ট্ৰা-হাই ভেকুৱাম ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিয়নো অতি ভাল ভেকুৱামেহে পাৰমাণৱিক স্কেলৰ পৰিষ্কাৰ পৃষ্ঠভাগ যথেষ্ট দীঘলীয়া সময়ৰ বাবে (মিনিটৰ পৰা দিনৰ ক্ৰমত) সংৰক্ষণ কৰে। উচ্চৰ পৰা অতি উচ্চ শূন্যতাই বায়ুৰ বাধা আঁতৰাই পেলায়, যাৰ ফলত কণিকাৰ ৰশ্মিয়ে দূষণ নোহোৱাকৈ সামগ্ৰী জমা বা আঁতৰাব পাৰে। এইটোৱেই হৈছে ৰাসায়নিক বাষ্প নিক্ষেপ, ভৌতিক বাষ্প নিক্ষেপ আৰু শুকান এচিঙৰ আঁৰৰ নীতি যিবোৰ অৰ্ধপৰিবাহী আৰু আলোকীয় আৱৰণ নিৰ্মাণৰ বাবে আৰু পৃষ্ঠ বিজ্ঞানৰ বাবে অপৰিহাৰ্য। সংবহন হ্ৰাসে থাৰ্মছ বটলৰ তাপ নিৰোধক প্ৰদান কৰে। ডিপ ভেকুৱামে তৰল পদাৰ্থৰ উতলাংক হ্ৰাস কৰে আৰু কম উষ্ণতাৰ আউটগেছিংক প্ৰসাৰিত কৰে যিটো ফ্ৰীজ ড্ৰাইং, আঠা প্ৰস্তুত কৰা, ডিষ্টিলেচন, ধাতুবিদ্যা আৰু প্ৰক্ৰিয়া পাৰ্জিঙত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ভেকুৱামৰ বৈদ্যুতিক ধৰ্মই কেথ'ড-ৰে টিউবকে ধৰি ইলেক্ট্ৰন মাইক্ৰস্কোপ আৰু ভেকুৱাম টিউব সম্ভৱ কৰি তোলে। বৈদ্যুতিক চুইচগিয়াৰত ভেকুৱাম ইণ্টাৰপ্ৰটাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কিছুমান বিশেষ গ্ৰেডৰ তীখা বা উচ্চ বিশুদ্ধতাসম্পন্ন সামগ্ৰী উৎপাদনৰ বাবে ভেকুৱাম আৰ্ক প্ৰক্ৰিয়া ঔদ্যোগিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ। বায়ু ঘৰ্ষণ দূৰ কৰাটো ফ্লাইহুইল শক্তি সংৰক্ষণ আৰু আল্ট্ৰাচেণ্ট্ৰিফিউজৰ বাবে উপযোগী।

এই অগভীৰ পানীৰ কুঁৱাৰ পাম্পটোৱে পাম্প চেম্বাৰৰ ভিতৰত বায়ুমণ্ডলীয় বায়ুৰ চাপ হ্ৰাস কৰে। বায়ুমণ্ডলীয় চাপ কুঁৱাটোৰ ভিতৰলৈ তললৈ বিস্তৃত হয়, আৰু হ্ৰাস পোৱা চাপৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰিবলৈ পাইপৰ ওপৰলৈ পানী পাম্পৰ ভিতৰলৈ বাধ্য কৰে। পানীৰ স্তম্ভৰ ওজনে বায়ুমণ্ডলীয় চাপৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰাৰ বাবে মাটিৰ ওপৰৰ পাম্প কক্ষবোৰ প্ৰায় ৯ মিটাৰ গভীৰতালৈকেহে ফলপ্ৰসূ হয়।
এই অগভীৰ পানীৰ কুঁৱাৰ পাম্পটোৱে পাম্প চেম্বাৰৰ ভিতৰত বায়ুমণ্ডলীয় বায়ুৰ চাপ হ্ৰাস কৰে। বায়ুমণ্ডলীয় চাপ কুঁৱাটোৰ ভিতৰলৈ তললৈ বিস্তৃত হয়, আৰু হ্ৰাস পোৱা চাপৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰিবলৈ পাইপৰ ওপৰলৈ পানী পাম্পৰ ভিতৰলৈ বাধ্য কৰে। পানীৰ স্তম্ভৰ ওজনে বায়ুমণ্ডলীয় চাপৰ ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰাৰ বাবে মাটিৰ ওপৰৰ পাম্প কক্ষবোৰ প্ৰায় ৯ মিটাৰ গভীৰতালৈকেহে ফলপ্ৰসূ হয়।ছবি: Public domain

তথ্যসূত্ৰ

  1. ↑ Chambers, Austin. (2004). Modern Vacuum Physics. CRC Press. ISBN 978-0-8493-2438-3
  2. ↑ Harris, Nigel S. (1989). Modern Vacuum Practice. McGraw-Hill. পৃ. 3. ISBN 978-0-07-707099-1
  3. ↑ Campbell, Jeff. (2005). Speed cleaning. Rodale. পৃ. 97. ISBN 978-1-59486-274-8 লক্ষ্য কৰক যে পানীৰ ১ ইঞ্চি ≈ ০.০০২৫ এটিএম।
  4. ↑ Tadokoro, M. (1968). A Study of the Local Group by Use of the Virial Theorem. Publications of the Astronomical Society of Japan. পৃ. 230
  5. ↑ Jörg Hüttner & Martin Walter (Ed.). (2022). Clemens Timpler: Physicae seu philosophiae naturalis systema methodicum. Pars prima; complectens physicam generalem.. Hildesheim / Zürich / New York: Georg Olms Verlag. পৃ. 28–37. ISBN 978-3-487-16076-4
  6. ↑ How to Make an Experimental Geissler Tube, Popular Science monthly, February 1919, Unnumbered page. Bonnier Corporation
  7. ↑ What words in the English language contain two u's in a row?. Oxford Dictionaries Online

সম্পৰ্কিত শ্ৰেণী

বিজ্ঞান

উৎস আৰু অনুজ্ঞাপত্ৰ

উৎস: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া। এই প্ৰবন্ধটো অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ “ভেকুৱাম” প্ৰবন্ধৰ সংশোধন ৫১৫৭৩১ (৭ জুন ২০২৫)ৰ পৰা আনি অসমীয়া বিশ্বকোষৰ গাঁথনিলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে। মূল লেখকসকলৰ তালিকা সম্পাদনা-ইতিহাসত উপলব্ধ। পাঠ্য CC BY-SA 4.0।