ভাৰতীয় বন আইন, ১৯২৭

ভাৰতীয় বন আইন, ১৯২৭^১ বহুলাংশে ব্ৰিটিছ ৰাজৰ অধীনত কাৰ্যকৰী হোৱা পূৰ্বৰ ভাৰতীয় বন আইনসমূহৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছিল। আটাইতকৈ বিখ্যাত আছিল ১৮৭৮ চনৰ ভাৰতীয় বন আইন। ১৮৭৮ চনৰ আইন আৰু ১৯২৭ চনৰ আইন দুয়োখনেই বনাঞ্চলৰ আৱৰণ বা উল্লেখযোগ্য বন্যপ্ৰাণী থকা অঞ্চলসমূহক একত্ৰিত আৰু সংৰক্ষিত কৰি বনজ উৎপাদনৰ সৰবৰাহ আৰু পৰিবহণ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল, আৰু কাঠ আৰু অন্যান্য বনজ উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ ওপৰত প্ৰয়োজনীয় শুল্ক আৰোপ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি কোনো অঞ্চলক সংৰক্ষিত বনাঞ্চল বা গ্ৰাম্য বনাঞ্চল বুলি ঘোষণা কৰাৰ বাবে মানি চলিবলগীয়া পদ্ধতিৰ সংজ্ঞা দিয়া হৈছে। ইয়াত বন অপৰাধ কি, সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ ভিতৰত কি কি কাৰ্য নিষিদ্ধ কৰা হৈছে, আৰু আইনখনৰ বিধান উলংঘা কৰিলে আৰোপ কৰিবলগীয়া শাস্তিৰ সংজ্ঞা দিয়া হৈছে।

ইতিহাস

ডাইট্ৰিচ ব্ৰেণ্ডিছে ১৮৬৪ চনত ভাৰতীয় বন সেৱা স্থাপন কৰে আৰু ১৮৬৫ চনৰ ভাৰতীয় বন আইন প্ৰণয়নত সহায় কৰে। ১৮৬৫ চনৰ ভাৰতীয় বন আইনখনে ভাৰতত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিকতাক সম্প্ৰসাৰিত কৰে আৰু ভাৰতৰ বনাঞ্চলৰ ওপৰত অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰে।^২ ১৮৬৫ চনৰ এই আইনখন ১৮৭৮ চনৰ বন আইনখনৰ পূৰ্বসূৰী আছিল, যি আইনে সম্প্ৰদায়সমূহৰ নিজৰ বনাঞ্চলৰ শতিকা পুৰণি পৰম্পৰাগত ব্যৱহাৰক ছেদ কৰি দিছিল আৰু ঔপনিৱেশিক চৰকাৰসমূহৰ বনাঞ্চলৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ নিশ্চিত কৰিছিল।^৩ ১৮৬৫ চনৰ আইনখনে ব্ৰিটিছ চৰকাৰক গছ-গছনিৰে আবৃত যিকোনো ভূমিক চৰকাৰী অৰণ্য বুলি ঘোষণা কৰি ইয়াক পৰিচালনাৰ নিয়ম প্ৰণয়ন কৰাৰ ক্ষমতা প্ৰদান কৰিছিল। চৰকাৰে মূলতঃ এই কাঠখিনি ৰে’লৱে শ্লীপাৰ নিৰ্মাণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই আইনখনে চেগুণ কাঠকো চৰকাৰী সম্পত্তি কৰি তুলিছিল।

সংৰক্ষিত বনাঞ্চল

সংৰক্ষিত বনাঞ্চল হৈছে ভাৰত বন আইন বা ৰাজ্যিক বন আইনৰ বিধানৰ অধীনত যথাযথভাৱে অধিসূচীত ভূমিৰ এলেকা যাৰ সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা আছে। সংৰক্ষিত বনাঞ্চলত কৰ্তৃপক্ষই অনুমতি নিদিয়ালৈকে সকলো কাম-কাজ নিষিদ্ধ।

সংৰক্ষিত বনক ভাৰতীয় বন আইন, ১৯২৭ [১৯২৭ চনৰ ১৬ নং আইন]^৪ ধাৰা ২০ৰ অধীনত বা ৰাজ্য চৰকাৰসমূহৰ বন আইনসমূহৰ সংৰক্ষণ বিধানৰ অধীনত অৱগত কৰা হয়। আইনখনৰ ৪ নং ধাৰাত প্ৰাথমিক অধিসূচনা জাৰি কৰি ঘোষণা কৰা যে ইয়াৰ অৱস্থান, এলেকা আৰু সীমাৰ বিৱৰণৰ বিৱৰণৰ সৈতে তফছিলত উল্লেখ কৰা ধৰণে এনে ভূমি সংৰক্ষিত বনাঞ্চলত গঠন কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে বুলি ঘোষণা কৰাটো ৰাজ্য চৰকাৰৰ ক্ষমতাৰ ভিতৰত। এনে অধিসূচনাত ৰাজ্য চৰকাৰৰ এজন বিষয়া, সাধাৰণতে সংশ্লিষ্ট জিলাৰ উপ আয়ুক্তক বন বসতি বিষয়া হিচাপেও নিযুক্তি দিয়া হয়।

বন ছেটলমেণ্ট বিষয়াই সংৰক্ষিত বুলি এনেদৰে অৱগত কৰা মাটিৰ ওপৰত কোনো অধিকাৰ থকা বা দাবী কৰা প্ৰতিজন ব্যক্তিৰ দাবী আৰু আপত্তি শুনিবলৈ তিনিমাহতকৈ কম নহয় সময় নিৰ্ধাৰণ কৰে। তেওঁ অধিকাৰৰ দাবীৰ ওপৰত তদন্ত কৰে আৰু সেই দাবী নাকচ বা গ্ৰহণ কৰিব পাৰে। আনকি যি মাটিৰ ওপৰত অধিকাৰ দাবী কৰা হয়, সেই মাটি অধিগ্ৰহণ কৰিবলৈয়ো তেওঁক ক্ষমতা প্ৰদান কৰা হৈছে। পথৰ অধিকাৰ, চৰণীয়া পথাৰ অধিকাৰ, বনজ উৎপাদনৰ অধিকাৰ বা জলধাৰাৰ অধিকাৰৰ বাহিৰেও অন্য অধিকাৰৰ বাবে বন ছেটলমেণ্ট বিষয়াই এনে মাটি সম্পূৰ্ণৰূপে বা আংশিকভাৱে বাদ দিব পাৰে, বা মালিকৰ সৈতে তেওঁৰ অধিকাৰ আত্মসমৰ্পণৰ বাবে চুক্তি কৰিব পাৰে, বা ভূমি অধিগ্ৰহণ আইন, ১৮৯৪ [১৮৯৪ চনৰ ১ নং আইন]ৰ অধীনত নিৰ্ধাৰিত পদ্ধতিৰে এনে মাটি অধিগ্ৰহণ কৰিবলৈ আগবাঢ়িব পাৰে।

বন ছেটলমেণ্ট বিষয়াই আইনখনৰ বিধান অনুসৰি হয় স্বীকাৰ কৰি বা নাকচ কৰি সকলো অধিকাৰ নিষ্পত্তি কৰিলে আৰু আপীল যদি আছে তেন্তে শুনানি কৰিলে আৰু একে নিষ্পত্তি কৰিলে, উক্ত টুকুৰা ভূমিৰ সৈতে সকলো অধিকাৰ, যাৰ সীমা বসতি প্ৰক্ৰিয়াৰ সময়ত সলনি বা পৰিৱৰ্তন হ’ব পাৰে, ৰাজ্য চৰকাৰৰ হাতত পৰে। ইয়াৰ পিছত ৰাজ্য চৰকাৰে ভাৰতীয় বন আইন, ১৯২৭ৰ ২০ নং ধাৰাত অধিসূচনা জাৰি কৰি সেই মাটিখিনি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল বুলি ঘোষণা কৰে।