বাওঁ নিলয়ী হাইপাৰট্ৰ'ফি

বাওঁ নিলয়ী হাইপাৰট্ৰ'ফি (Left ventricular hypertrophy, সংক্ষেপে LVH) হ'ল হৃদযন্ত্ৰৰ বাওঁ নিলয়ৰ মায়'কাৰ্ডিয়াম (হৃদযন্ত্ৰৰ পেশী) ঘন হোৱা, অৰ্থাৎ বাওঁফালৰ নিলয়ৰ হাইপাৰট্ৰ'ফি যাৰ ফলত বাওঁ নিলয়ৰ ভৰ বৃদ্ধি পায়।

কাৰণসমূহ

যেতিয়া নিলয়ী হাইপাৰট্ৰ'ফি এৰোবিক ব্যায়াম আৰু শক্তি প্ৰশিক্ষণৰ প্ৰতিক্ৰিয়া হিচাপে স্বাভাৱিকতে ঘটে, ইয়াক সঘনাই হৃদযন্ত্ৰৰ ৰোগ বা উচ্চ ৰক্তচাপৰ ৰোগজনিত প্ৰতিক্ৰিয়া বুলি কোৱা হয়।^১ ই ভেণ্ট্ৰিকুলাৰ ৰিমডেলিঙৰ এটা দিশ।

ৰোগ নিৰ্ণয়

LVH নিৰ্ণয়ৰ বাবে সচৰাচৰ ব্যৱহাৰ কৰা পদ্ধতিটো হৈছে ইক'কাৰ্ডিঅ'গ্ৰাফি, যাৰ সহায়ত হৃদযন্ত্ৰৰ পেশীৰ বেধ জুখিব পাৰি। ইলেক্ট্ৰ'কাৰ্ডিঅ'গ্ৰাম (ECG)ত প্ৰায়ে LVH ৰোগীৰ হৃদযন্ত্ৰৰ পৰা বৃদ্ধি পোৱা ভল্টেজৰ লক্ষণ দেখা যায়, গতিকে ইয়াক প্ৰায়ে স্ক্ৰীনিং পৰীক্ষা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি কোনে পৰৱৰ্তী পৰীক্ষা কৰিব লাগে সেইটো নিৰ্ণয় কৰা হয়।

ইক'কাৰ্ডিঅ'গ্ৰাফি

দ্বিমাত্ৰিক ইক'কাৰ্ডিঅ'গ্ৰাফিয়ে বাওঁ নিলয়ৰ ছবি তৈয়াৰ কৰিব পাৰে। ইক'কাৰ্ডিঅ'গ্ৰাফিত দৃশ্যমান হোৱা বাওঁ নিলয়ৰ বেধ ইয়াৰ প্ৰকৃত ভৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। জুখি উলিওৱা বেৰৰ বেধ আৰু আভ্যন্তৰীণ ব্যাস ব্যৱহাৰ কৰি নিলয়ৰ আকৃতিৰ জ্যামিতিক অনুমানৰ ভিত্তিত বাওঁ নিলয়ৰ ভৰ অধিক মাত্ৰাত নিৰূপণ কৰিব পাৰি।^৩ বাওঁ নিলয়ৰ গড় বেধ হৈছে:^৪

• মহিলা: ৪ – ৮ mm
• পুৰুষ: ৫ – ৯ mm

চিটি আৰু এম‌আৰ‌আই

চিটি (CT) আৰু এমআৰআই (MRI) ভিত্তিক জোখ-মাখৰ সহায়ত বাওঁ নিলয়টো তিনিটা মাত্ৰাত জুখি বাওঁ নিলয়ৰ ভৰ পোনপটীয়াকৈ গণনা কৰিব পাৰি। এমআৰআই ভিত্তিক জোখ-মাখক বাওঁ নিলয়ৰ ভৰৰ বাবে “সোণালী মানদণ্ড” (Gold standard) বুলি গণ্য কৰা হয়,^৫ যদিও সাধাৰণতে সচৰাচৰ ব্যৱহৃত পদ্ধতিৰ বাবে ই সহজে উপলব্ধ নহয়। বয়সস্থ ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত বাওঁ নিলয়ৰ জ্যামিতিৰ বয়স সম্পৰ্কীয় পুনৰ্নিৰ্মাণে চিটি আৰু বাওঁ নিলয়ৰ ভৰৰ ইক'কাৰ্ডিঅ'গ্ৰাফিক ভিত্তিক জোখৰ মাজত অসঙ্গতিৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।^৬

ইচিজি নিৰ্ণায়ক

ইলেক্ট্ৰ'কাৰ্ডিঅ'গ্ৰাফিৰ জৰিয়তে LVH নিৰ্ণয় কৰিবলৈ কেইবাটাও মাপকাঠী ব্যৱহাৰ কৰা হয়।^৭ ইয়াৰে কোনোটোৱেই নিখুঁত নহয়, যদিও একাধিক মাপকাঠী গোট ব্যৱহাৰ কৰি সংবেদনশীলতা আৰু নিৰ্দিষ্টতা বৃদ্ধি কৰা হয়।

ছ'ক'ল'-লিয়ন সূচক:^৮৯

• V১ ত S + V৫ বা V৬ ত R (যিটোৱেই ডাঙৰ হয়) ≥ ৩৫ mm (≥ ৭ টা ডাঙৰ বৰ্গ)
• aVL ত R ≥ ১১ mm

ইচিজিৰ সহায়ত LVH নিৰ্ণয় কৰিবলৈ ক'ৰ্ণেল ভল্টেজ নিৰ্ণায়কত^১০ জড়িত পদ্ধতিটো হৈছে লীড aVL ত R তৰংগ আৰু লীড V৩ ত S তৰংগৰ যোগফল। LVH ৰ বাবে কৰ্ণেল নিৰ্ণায়ক হৈছে:

• V৩ ত S + aVL ত R > ২৮ mm (পুৰুষ)
• V৩ ত S + aVL ত R > ২০ mm (মহিলা)

ৰমহিল্ট-এষ্টিছ প‌ইণ্ট স্ক'ৰ ছিষ্টেম ("ডায়েগনষ্টিক" > ৫ প‌ইণ্ট; "সম্ভাৱ্য" ৪ প‌ইণ্ট):

LVH ৰ বাবে অন্যান্য ভল্টেজ-ভিত্তিক নিৰ্ণায়কসমূহৰ ভিতৰত আছে:

• লীড I: R তৰংগ > ১৪ mm
• লীড aVR: S তৰংগ > ১৫ mm
• লীড aVL: R তৰংগ > ১২ mm
• লীড aVF: R তৰংগ > ২১ mm
• লীড V৫: R তৰংগ > ২৬ mm
• লীড V৬: R তৰংগ > ২০ mm

চিকিৎসা

চিকিৎসা সাধাৰণতে LVH ৰ কাৰণ সমাধান কৰাত মনোনিৱেশ কৰা হয় যাৰ বৃদ্ধি সকলো ক্ষেত্ৰতে স্থায়ী নহয়। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ৰক্তচাপ হ্ৰাস পোৱাৰ লগে লগে বৃদ্ধি পিছুৱাই যাব পাৰে।^১১

LVH অন্যান্য অৱস্থাৰ চিকিৎসা বা ৰোগ নিৰ্ণয় কৰাত এটা কাৰক হ'ব পাৰে, যেনে, LVH ক ফেব্ৰিৰ ৰোগৰ দৰে নন-ইস্কেমিক কাৰ্ডিঅ'মায়'পেথীৰ ষ্টেজিং আৰু ৰিস্ক্ ষ্ট্ৰেটিফিকেশ্যনত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।^১২ LVH ৰোগীয়ে অধিক জটিল আৰু নিখুঁত ৰোগ নিৰ্ণায়ক পদ্ধতি, যেনে ইক'কাৰ্ডিঅ'গ্ৰাফি বা কাৰ্ডিয়াক এমআৰআইত অংশগ্ৰহণ কৰিবলগীয়া হ'ব পাৰে।^১৩১৪