ঝালকাৰী বাঈ

ঝালকৰীবাই (২২ নৱেম্বৰ ১৮৩০ – ৫ এপ্ৰিল ১৮৫৮) ১৮৫৭ চনৰ ভাৰতীয় চিপাহী বিদ্ৰোহত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰা এগৰাকী মহিলা সৈনিক। অৱশেষত তেওঁ ৰাণীৰ বিশিষ্ট উপদেষ্টা ঝান্সিৰ ৰাণীৰ পদত উন্নীত হয়।^১ ঝান্সীৰ ঘেৰাওৰ উচ্চতাত তাই ৰাণীৰ বেশ ধৰি নিজৰ হৈ, সন্মুখত যুঁজিছিল, যাৰ ফলত ৰাণীয়ে দুৰ্গৰপৰা নিৰাপদে পলায়ন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ^১২

ব্যক্তিগত জীৱন

১৮৩০ চনৰ ২২ নৱেম্বৰত ঝাঁচীৰ ওচৰৰ ভোজলা গাঁৱত কৃষক সদোৱা সিং আৰু তেওঁৰ পত্নী যমুনা দেৱীৰ ঘৰত জন্মগ্ৰহণ কৰে ঝলকাৰিবাই। দাবী কৰা হয় যে যৌৱনত যেতিয়া তেওঁক বাঘে আক্ৰমণ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁ বাঘৰ সন্মুখীন হৈছিল আৰু কুঠাৰেৰে হত্যা কৰিছিল। ^৩ কোৱা হয় যে এবাৰ তাই গৰু-ম’হৰ লাঠিৰে অৰণ্যত নাহৰফুটুকী এটাক হত্যা কৰিছিল।^৪

ঝলকাৰিবাইৰ ৰাণী লক্ষ্মীবাইৰ সৈতে এক আকৰ্ষণীয় সাদৃশ্য আছিল আৰু সেয়েহে ঝাঁচী সেনাৰ মহিলা ৰেজিমেণ্টত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল। ^৫১

সামৰিক সেৱা

ৰাণীৰ সেনাবাহিনীত তেওঁ দ্ৰুতগতিত উচ্চ পদবীলৈ উঠি আহি নিজৰ সেনাবাহিনীৰ কমাণ্ডাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ^৬ ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ সময়ত জেনেৰেল হিউ ৰোজে বৃহৎ সৈন্যবাহিনীৰে ঝান্সীক আক্ৰমণ কৰে। ১৪ হাজাৰ সৈনিকৰ সৈতে এই আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হ’ল ৰাণীয়ে। কল্পিত শিবিৰ পাতি থকা পেশ্বা নানা চাহেবৰ সৈন্যৰপৰা তাই সহায়ৰ অপেক্ষাত আছিল যদিও সহায় নাহিল কাৰণ ইতিমধ্যে জেনেৰেল ৰোজৰ হাতত তাত্য টোপে পৰাস্ত হৈছিল। ইফালে দুৰ্গৰ এখন দুৱাৰৰ দায়িত্বত থকা দুলহাজী নামৰ ঠাকুৰে আক্ৰমণকাৰীৰ লগত আলোচনা কৰি ঝাঁচীৰ দুৱাৰ ব্ৰিটিছ সৈন্যৰ বাবে মুকলি কৰি দিয়ে। ইংৰাজ সৈন্যই গড়ত প্ৰৱেশ কৰাৰ লগে লগে লক্ষ্মীবাই নিজৰ দৰবাৰীৰ পৰামৰ্শমতে ভাণ্ডাৰী গেটেৰে পুত্ৰ আৰু চাকৰৰ সৈতে কল্পীলৈ পলায়ন কৰে। লক্ষ্মীবাইৰ পলায়নৰ খবৰ পাই ঝলকৰীবায়ে ছদ্মবেশ লৈ জেনেৰেল ৰোজৰ শিবিৰলৈ গৈ নিজকে ৰাণী ঘোষণা কৰিলে। ইয়াৰ ফলত এদিনৰ বাবে বিভ্ৰান্তিৰ সৃষ্টি হয় আৰু ৰাণীৰ সৈন্যই পুনৰ সুবিধা লাভ কৰে।[4]

তদুপৰি ৰাণীৰ ঘনিষ্ঠ আত্ম-বিশ্বাসী আৰু উপদেষ্টা আছিল আৰু লক্ষ্মীবাইৰ সৈতে যুদ্ধৰ বিশ্লেষণত মুখ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল। ^৬৭৮

উত্তৰাধিকাৰ

ঝলকৰীবাইৰ মৃত্যু বাৰ্ষিকীক বিভিন্ন কোলি/কোৰি সংগঠনে শ্বহীদ দিৱস (শ্বহীদ দিৱস) হিচাপে পালন কৰে।^৯ বুণ্ডেলখণ্ডক পৃথক ৰাজ্য হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ আন্দোলনেও ঝলকৰীবাইৰ কিংবদন্তি ব্যৱহাৰ কৰি বুণ্ডেলী পৰিচয় সৃষ্টি কৰিছে।^১০ ভাৰত চৰকাৰৰ ডাক আৰু টেলিগ্ৰাফ বিভাগে ঝলকৰীবাইৰ চিত্ৰ অংকন কৰি ডাক ডাকটিকট জাৰি কৰিছে। ^১১

ভাৰতীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ সংস্থাই ঝাংসী দুৰ্গৰ ভিতৰত অৱস্থিত পাঁচ মহলীয়া অট্টালিকা পঞ্চমহলত ঝালকাৰীবাইৰ স্মৃতিত এটা সংগ্ৰহালয় স্থাপন কৰিছে।^১২

১৯৫১ চনত বি.এল.বৰ্মাই লিখা 'ঝাঁচি কি ৰাণী উপন্যাসখনত তেওঁৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে, যিয়ে ঝলকাৰিবৈক লৈ তেওঁৰ উপন্যাসখনত এটা উপকথাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। তেওঁ ঝলকৰীবাইক কোৰিন আৰু লক্ষ্মীবাইৰ সেনাবাহিনীৰ এজন অসাধাৰণ সৈনিক বুলি সম্বোধন কৰিছিল। সেই বছৰতে প্ৰকাশিত ৰাম চন্দ্ৰ হেৰন বুণ্ডেলীৰ উপন্যাস মাতিত তেওঁক "শুভৰু আৰু এগৰাকী বীৰ শ্বহীদ" হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে। বৰ্মাৰ উপন্যাস আৰু ঝাঁচীৰ আশে-পাশে বাস কৰা কোৰি জনগোষ্ঠীৰ মৌখিক আখ্যানৰপৰা তেওঁৰ গৱেষণাৰ সহায়ত ভৱানী শংকৰ বিশালে ১৯৬৪ চনত ঝলকৰীবাইৰ প্ৰথম জীৱনী ৰচনা কৰে।^১৩

ঝলকৰীবাইৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰি সাহিত্যিক। ঝলকৰীবাইক লক্ষ্মীবাইৰ সমান স্তৰত ৰখাৰ প্ৰয়াস কৰা হৈছে।^১৩ নব্বৈৰ দশকৰপৰাই ঝলকৰীবাইৰ কাহিনীয়ে কোলি নাৰীত্বৰ এক উগ্ৰ ৰূপৰ আৰ্হি প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে, ৰাজনৈতিক মাত্ৰা লাভ কৰিছে, সামাজিক পৰিস্থিতিৰ দাবীৰে তেওঁৰ ভাবমূৰ্তি পুনৰ গঢ় লৈ উঠিছে। ^১০

ৰাষ্ট্ৰপতি ৰামনাথ কোবিন্দে ২০১৭ চনৰ ১০ নৱেম্বৰত ভূপালৰ গুৰু তেঘ বাহাদূৰ কমপ্লেক্সত ঝলকৰী বাইৰ প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰে। ^১৪

চলচ্চিত্ৰত চিত্ৰণ

অংকিতা লোখণ্ডে ঝলকৰীবাইৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰা হিন্দী ছবি মণিকৰ্ণিকা (২০১৯) নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।

ব্ৰিটিছ যুগৰ নাটক ঝান্সীৰ যোদ্ধা ৰাণী (২০১৯)ত ঝলকৰীবাইৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল অৰোশিখা দেয়ে।

বাহ্যিক সংযোগ

• Sarala, Srikrishna. (1999). Indian Revolutionaries: a comprehensive study, 1757–1961. Prabhat Prakashan. ISBN 978-81-87100-16-4
• Narayan, Badri. (2006). Women Heroes and Dalit Assertion in North India: culture, identity and politics. Sage. ISBN 978-0-7619-3537-7
• Varma; Sahaya, Amita. (2001). Lakshmi Bai, the rani of Jhansi. Prabhat Prakashan. ISBN 978-81-87100-54-6
• Sauquet, Michel. (2004). L'idiot du village mondial: Les citoyens de la planète face à l'explosion des outils de communication: subir ou maîtriser. ECLM. ISBN 978-2-84377-094-4
• Nehru, Jawaharlal. (1989). The Discovery of India. Oxford University Press. ISBN 0-19-561322-8
• Majumdar, RC; Raychaudhuri, HC; Datta, Kalikinkar. (1990). ((An Advanced History of India)). MacMillan India Limited. ISBN 0-333-90298-X
• Thakur, Harinarayan. (2009). Dalit Sahitya Ka Samajshastra. Bhartiya Jnanpith. ISBN 978-81-263-1734-9
• "Bhojla ki beti" Bundeli mahakavya (Dalchand Anuragi, Rajendra Nagar, ORAI) (2010)