গনবাদ-ই কাবুছ (মিনাৰ)

গনবাদ-ই কাবুছ বা গনবাদ-ই কাবুছ মিনাৰ (Gonbad-e Qabus (tower)) (পাৰ্চী ভাষাত: برج گنبد قابوس ) ইৰানৰ গনবাদ-ই কাবুছ চহৰৰ এটা কীৰ্তিচিহ্ন। ২০১২ চনত ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছিল। ইয়াত জিৰিদ শাসক কাবুছ (ৰ. ৯৭৮–১০১২)ৰ সমাধিস্থল। তেওঁৰ জীৱনকালত ১০০৬/৭ চনত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।^১ এই স্তম্ভ হৈছে ৬১ মিটাৰ (২০০ ফুট) ওখ নলাকাৰ সমাধি মিনাৰ। এই সমাধি মিনাৰটো প্ৰায় ৩০ কিলোমিটাৰ (১৯ মাইল) দূৰৰপৰা দেখা পোৱা যায়। এই স্মৃতিসৌধটোৰ নামেৰে কাবুছ চহৰৰ নামকৰণ কৰা হৈছে।

ইৰাণী স্থাপত্যৰ এক অতুলনীয় কৃতি বুলি গণ্য কৰা হয়। ফ্ৰান্সত জন্মগ্ৰহণ কৰা শিল্প ইতিহাসবিদ আৰু পুৰাতত্ত্ববিদ অলেগ গ্ৰেবাৰৰ মতে ই "এটা উদ্দেশ্য (মৃত্যুৰ বাহিৰেও ৰাজকীয় গৌৰৱ), এটা ৰূপ (তৰালৈ ৰূপান্তৰিত নলাকাৰ টাৱাৰ) আৰু একক পদাৰ্থ (ইটা)ৰ মাজত প্ৰায় নিখুঁত ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰে।" ^২৩ গনবাদ-ই কাবুছ গনবাদ-ই কাবুছ টাৱাৰ উত্তৰ ইৰাণৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত টাৱাৰ-সমাধি, আৰু ইয়াক অসংখ্য প্ৰকাশনত প্ৰকাশ কৰা হৈছে।^৪

নিৰ্মাণ,পৰিকল্পনা আৰু নক্মা

মিনাৰৰ শিলালিপিৰ ছন্দযুক্ত গদ্যই ইংগিত দিয়ে যে কাবুছে ১০০৬/৭ চনত তেওঁৰ জীৱনকালত মিনাৰটোল ভেটি স্থাপনৰ নিৰ্দেশ দিছিল। ^৫ তেওঁ উত্তৰ ইৰাণৰ ঐতিহাসিক টাবাৰিষ্টান অঞ্চলৰ জিয়াৰীদ বংশৰ এজন ৰাজকুমাৰ আছিল। একাদশ শতিকাত এই অঞ্চলটোৱে জৰথুস্ত্ৰধৰ্মৰপৰা ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে। ^৬

এই স্মৃতিসৌধৰ ভেটিৰ তাৰিখ ইৰাণৰ সৌৰ আৰু ইছলামিক চন্দ্ৰ কেলেণ্ডাৰ দুয়োটাতে উল্লেখ কৰা হৈছে। কীৰ্তিচিহ্নটোৰ গুৰিৰ ভিতৰৰ ব্যাস ৯.৬৭ মিটাৰ (৩১.৭ ফুট)। ব্লেয়াৰৰ মতে (২০০২) অট্টালিকাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত ইৰাণত মকাৰণাছ গঠন (অৰ্থাৎ ষ্টেলেক্টাইট ভল্টিং)ৰ বিকাশৰ কিছুমান প্ৰাচীন প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। ডিজাইনৰ ক্ষেত্ৰত গনবাদ-ই কাবুছ মিনাৰেট ইৰাণৰ কেছপিয়ান সাগৰৰ উপকূলৰ অন্যান্য নলাকাৰ সমাধি মিনাৰেটৰ সৈতে একে। কিন্তু গনবাদ-ই কাবুছ মিনাৰেট ইয়াৰ "অসাধাৰণ উচ্চতা"ৰ বাবে অন্যান্য উদাহৰণৰপৰা পৃথক। ইয়াৰ শঙ্কুৰ দৰে চালখন বিবেচনা কৰিলে এই মিনাৰটোৰ জোখ মাটিৰপৰা প্ৰায় ৫০ মিটাৰ (১৬০ ফুট) উচ্চতাত, যিটো ইয়াৰ বাহিৰৰ ব্যাসৰ তিনিগুণ। এই শিলটোৰ বৰ্ণনা এছ ব্লেয়াৰে এনেদৰে কৰিছে:

সম্পূৰ্ণৰূপে উচ্চমানৰ পোৰা ইটাৰদ্বাৰা নিৰ্মিত এই সমাধিক্ষেত্ৰটো, যাৰ শেঁতা হালধীয়া ৰঙে সূৰ্য্যৰ পোহৰত সোণালী ৰং লয়। ইয়াৰ কাৰিকৰী উৎকৃষ্টতা ইয়াৰ প্ৰায় অক্ষত অস্তিত্বৰপৰাই স্পষ্ট হৈ পৰে, নিৰ্মাণৰ সময় আৰু বতৰৰ বিধ্বংসী কাৰ্য্য আনকি ৰাছিয়াৰ গোলাবৰ্ষণৰ ফলত হোৱা ক্ষতিৰ খবৰ পোৱাৰ পিছতো অক্ষত অৱস্থাত থাকে। ইয়াৰ একমাত্ৰ সজ্জা দুটা শিলালিপিৰ আঙঠিৰে গঠিত, যিবোৰে প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ঠিক ওপৰত আৰু ছাদৰ ঠিক তলত অট্টালিকাটোক আগুৰি ধৰিছে। প্ৰতিটো আঙঠি দহটা পেনেলত ভাগ কৰা হয়, প্ৰতিটো পেনেল দুটা কাষৰ সমৰ্থনমূলক গাঁথনিৰ মাজত ৰখা হয়। (...) এই অতি পৰিকল্পিত শিলালিপিসমূহে স্তম্ভটোৰ গাঁথনিগত বিশুদ্ধতা আৰু ওপৰলৈ যোৱা গম্ভীৰতাৰ সৈতে মিলি ইয়াক সকলো ইৰাণী স্থাপত্যৰ অন্যতম বিখ্যাত আৰু স্মৰণীয় উদাহৰণ হিচাপে প্ৰতিপন্ন কৰে।

অলেগ গ্ৰাবাৰে (১৯৭৫) লিখিছে যে গনবাদ-ই কাবুছ টাৱাৰ "স্পষ্টভাৱে আড়ম্বৰপূৰ্ণ ব্যৱহাৰৰ বাবে নিৰ্মিত ধৰ্মনিৰপেক্ষ স্থাপত্যৰ সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত।" ^৭ উত্তৰ ইৰাণৰ (গনবাড-ই কাবুছ টাৱাৰকে ধৰি) টাৱাৰৰ সমাধিৰ ৰূপৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি গ্ৰাবাৰে কয় যে ই জৰথ্ৰস্তিৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ গঠনৰ সৈতে জড়িত হ'ব পাৰে। ^৮ তেওঁৰ মতে, জৰদস্তিৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ গঠনৰ সৈতে এই সম্পৰ্ক "তীব্ৰভাৱে পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে।" তেওঁ গনবাদ-ই কাবুছৰ শিলালিপিত পাৰ্চী সৌৰ কেলেণ্ডাৰৰ ব্যৱহাৰৰ লগতে উত্তৰ ইৰাণৰ অন্যান্য টাৱাৰ সমাধিসমূহত মাজে মাজে মধ্য পাৰ্চী (পাহলৱী) ব্যৱহাৰৰ উদাহৰণ উল্লেখ কৰিছে। ^৯ মেলানি মিছাইলিডিছৰ মতে (২০০৯) উত্তৰ ইৰাণৰ টাৱাৰ সমাধিসমূহত জৰদস্তিৰ প্ৰভাৱ "স্পষ্টভাৱে উপস্থিত" আৰু ইয়াৰ উচ্চতা, উদ্দেশ্য আৰু ৰূপত দেখা যায়। forms.^১০ তেওঁৰ মতে এই টাৱাৰসমূহ জিয়াৰীদ আৰু বাভাণ্ডিদ শাসকসকলে "ছাছানিয়ান শাসকসকলৰ হেৰুৱা ৰাজকীয় সমাধি" অনুকৰণ কৰিবলৈ নিৰ্মাণ কৰিছিল। ^১১

গ্ৰন্থপঞ্জী

• Grabar, Oleg. (1975). The Cambridge History of Iran, Vol. 4: From the Arab Invasion to the Saljuqs. Cambridge University Press. ISBN 978-0521200936
• Hejazi, Mehrdad; Saradj, Fatemeh Mehdizadeh. (2014). Persian Architectural Heritage: Architecture. WIT Press. ISBN 978-1845644123
• Michailidis, Melanie. (2009). Proceedings of the Ninth Conference of the European Society for Central Asian Studies. Cambridge Scholars Publishing. ISBN 978-1443815024
• Michailidis, Melanie. (2015). Persian Kingship and Architecture: Strategies of Power in Iran from the Achaemenids to the Pahlavis. I.B.Tauris. ISBN 978-0857734778