কাপুলানা

কাপুলানা (ইয়াক "kapulana", বা চাংগানা ভাষাত "nguvu" বা "vemba" বুলিও লিখা হয়) হ’ল এক প্ৰকাৰৰ চাৰং (sarong), যি মূলত মোজাম্বিকত আৰু দক্ষিণ-পূব আফ্ৰিকাৰ অন্যান্য অঞ্চলত পৰিধান কৰা হয়। ই প্ৰায় ২ মিটাৰ দীঘল আৰু ১ মিটাৰ বহল এখন কাপোৰ। ইয়াক মেৰিয়াই পিন্ধা স্কাৰ্ট, পোছাক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি অথবা পিঠিত কেঁচুৱা কঢ়িওৱা মোনা (baby carrier) হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। ইয়াক এযোৰ সম্পূৰ্ণ পোছাক বুলি গণ্য কৰা হয়।

আৰব আৰু ভাৰতীয় বাণিজ্য পথ স্থাপন হোৱাৰ পৰাই মোজাম্বিকত কাপুলানাৰ প্ৰচলন আছে। ই ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকলৰ পৰা অন্যান্য সামগ্ৰীৰ বিনিময়ত লাভ কৰা হৈছিল। প্ৰথম অৱস্থাত এইবোৰ মূলত তিনিটা ৰঙত পোৱা গৈছিল: ৰঙা, বগা আৰু ক’লা। বগা ৰঙে পূৰ্বপুৰুষৰ সুৰক্ষা, ক’লা ৰঙে অশুভ শক্তি আৰু ৰঙা ৰঙে যুদ্ধৰ উদ্দীপনাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত মোজাম্বিকীয়সকলে পৰম্পৰাগতভাৱে ব্যৱহৃত জন্তুৰ ছালতকৈ কাপুলানা ব্যৱহাৰ কৰাটো পছন্দ কৰিছিল। আফ্ৰিকাৰ বন্যপ্ৰাণী আৰু পৰিৱেশৰ বাবে ইয়াৰ আদিম নক্সাসমূহৰ ভিতৰত সূৰ্য্য, চিতা বাঘ, সিংহ আদি আছিল। ইয়াৰ উপৰিও "ndjiti" (বগা আৰু ৰঙা জ্যামিতিক নক্সা), "xithango" (চেক্‌ নক্সা, যাৰ অৰ্থ হ’ল 'ঢাল'), আৰু "ximangelani" (ক’লা আৰু বগা ফুটুকা ফুটুকী বনৰীয়া চৰাই) আদি শৈলী জনপ্ৰিয় আছিল। পৰ্তুগীজ ঔপনিৱেশিক শক্তিৰ আগমণলৈকে এই শৈলীসমূহেই প্ৰধান আছিল। বৰ্তমান কাপুলানাৰ এই পুৰণি শৈলীসমূহ মূলত "tinyanga" (বেজ, আধ্যাত্মিক চিকিৎসক বা "curandeiros") সকলেহে ব্যৱহাৰ কৰে। "Palu" নামৰ নীলা আৰু বগা অতি সৰু চেক্‌ নক্সাৰ শৈলীটোও কাপুলানাৰ প্ৰথম বছৰবোৰত জনপ্ৰিয় আছিল।

বৰ্তমান বিভিন্ন নক্সা আৰু ৰঙৰ বহু ধৰণৰ কাপুলানা পোৱা যায়। মোজাম্বিকত কাপুলানাৰ সৈতে প্ৰায়ে মূৰত এখন চাদৰ (headscarf) আৰু এটা চিলাই কৰা ব্লাউজ পিন্ধা হয়।^১ এইবোৰ বিভিন্ন ধৰণে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যেনে দৈনন্দিন সাধাৰণ পোছাক হিচাপে, গধুৰ বোজা কঢ়িয়াবলৈ, বা আনকি বিশেষ অনুষ্ঠানৰ বাবে নিৰ্মিত পোছাক হিচাপে। কাপুলানাৰ পুৰণি পৰম্পৰাগত ৰং আৰু শৈলীসমূহৰ চাহিদা এতিয়াও অধিক আৰু বৰ্তমান বজাৰত এইবোৰৰ উচ্চ মূল্য থাকে। মোজাম্বিকত এইবোৰৰ বিশেষ মূল্য আছে আৰু ইয়াক অতি ধুনীয়া বুলি গণ্য কৰা হয়।

উজ্জ্বল ৰঙৰ কাপুলানাসমূহ প্ৰায়ে মহিলাসকলক উপহাৰ হিচাপে আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান দম্পতীয়ে বিশেষ অনুষ্ঠানৰ বাবে বা পৰম্পৰাগত বিবাহৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণত একে ধৰণৰ কাপুলানাৰ পোছাক তৈয়াৰ কৰে।^২