উজবেকিস্তানৰ সংস্কৃতি

উজবেকিস্তানৰ সংস্কৃতিত জনগোষ্ঠী আৰু সংস্কৃতিৰ বিস্তৃত মিশ্ৰণ আছে, উজবেকিসকল সংখ্যাগৰিষ্ঠ গোট। ১৯৯৫ চনত উজবেকিস্তানৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৭১.৫% উজবেকি আছিল। মূল সংখ্যালঘু গোটসমূহ আছিল ৰাছিয়ান (৮.৪%), তাজিক (আনুষ্ঠানিকভাৱে ৫%, কিন্তু বিশ্বাস কৰা হয় ১০%), কাজাক (৪.১%), টাটাৰ (২.৪%), আৰু কাৰাকালপাক (২.১%) আৰু অন্যান্য সংখ্যালঘু গোটসমূহৰ ভিতৰত আৰ্মেনিয়ান আৰু ক'ৰিঅ'-ছাৰাম অন্তৰ্ভুক্ত। ৰাছিয়ান আৰু অন্যান্য সংখ্যালঘু গোটসমূহে লাহে লাহে গুচি যোৱাৰ লগে লগে উজবেকিস্তানত বাস কৰা অখিলঞ্জীয়া লোকৰ সংখ্যা হ্ৰাস পাইছে আৰু পূৰ্বৰ ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ অন্যান্য অংশৰপৰা উজবেকিসকল ঘূৰি আহিছে।

ঐতিহ্য

ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত উজবেকিস্তানৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰসমূহৰ ভিতৰত আছে:

• বুখাৰাৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ (১৯৯৩)
• শখৰিছবজৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ (২০০০)
• ইচান কালা (১৯৯০)
• সমৰকন্দ – সংস্কৃতিৰ ক্ৰছৰোড (২০০১)

ধৰ্ম

১৯৯১ চনত যেতিয়া উজবেকিস্তানে স্বাধীনতা লাভ কৰিছিল তেতিয়া ইয়াক বহুতে বিশ্বাস কৰিছিল যে মুছলমান মৌলবাদ সমগ্ৰ অঞ্চলটোত বিয়পি পৰিব। আশা কৰা হৈছিল যে দীৰ্ঘদিন ধৰি ধৰ্মীয় চৰ্চাৰ স্বাধীনতাক অস্বীকাৰ কৰা ইছলামিক দেশ এখনে নিজৰ প্ৰধান বিশ্বাসৰ প্ৰকাশ অতি দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধিৰ সন্মুখীন হ’ব। ১৯৯৪ চনত প্ৰায় আধাতকৈ অধিক উজবেক ইছলামৰ অন্তৰ্গত বুলি কোৱা হৈছিল যদিও এটা চৰকাৰী সমীক্ষাত সেই সংখ্যাৰ মাজৰ কমসংখ্যকেহে এই ধৰ্মৰ বিষয়ে প্ৰকৃত জ্ঞান আছিল বা ইয়াক কেনেকৈ পালন কৰিব লাগে জানিছিল।

২০২২ চনত উজবেকিস্তানৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ে অনুমান কৰিছিল যে ইছলামৰ জনসংখ্যা ৯৭%;^১ ইয়াৰ ভিতৰত বেছিভাগ মুছলমানেই ছুন্নী ইছলামৰ হানাফী পন্থা অনুসৰণ কৰে।

শিক্ষা

উজবেকিস্তানত সাক্ষৰতাৰ হাৰ অধিক আৰু ১৫ বছৰৰ ওপৰৰ প্ৰায় ৯৮% প্ৰাপ্তবয়স্কই লিখিব আৰু লিখিব পাৰে। কিন্তু বৰ্তমান ১৫ বছৰৰ তলৰ জনসংখ্যাৰ মাত্ৰ ৭৬% লোকেহে শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত নামভৰ্তি কৰাৰ বাবে ভৱিষ্যতে এই সংখ্যা হ্ৰাস পাব পাৰে। উজবেকিস্তানৰ শিক্ষা কাৰ্যসূচীত বাজেটৰ তীব্ৰ অভাৱৰ সন্মুখীন হৈছে। ১৯৯২ চনৰ শিক্ষা আইনখনে তাত্ত্বিক সংস্কাৰৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰিছিল যদিও শাৰীৰিক ভিত্তিৰ অৱনতি ঘটিছে, আৰু পাঠ্যক্ৰম পুনৰীক্ষণ লেহেমীয়া হৈছে।

পৰম্পৰা

উজবেকসকলে নৱবৰ্ষ উদ্‌যাপন কৰে য়াংগি য়িল নামৰ উদ্‌যাপনত। নৱবৰ্ষৰ গছ এজোপা সজাই, নৱবৰ্ষ উদ্‌যাপন কৰে, ইজনে সিজনক উপহাৰ দিয়ে। ৰাতিৰ আহাৰ গ্ৰহণ কৰি থাকোতে তেওঁলোকে গান গায় আৰু পৰম্পৰাগত উজবেক সংগীত শুনি থাকে আৰু ৰাতিৰ আহাৰ খোৱাৰ পাছত চন্তা আৰু ফাদাৰ টাইমৰ সাজ-পোছাক পিন্ধা এজন মানুহ আহি উদ্‌যাপন অব্যাহত ৰাখে। মাজনিশা তেওঁলোকে নতুন বছৰক আদৰিবলৈ উজবেকিস্তানৰ জাতীয় সংগীত গায়, আৰু উদ্‌যাপন কৰি থাকে।^২ তদুপৰি উজবেকসকলৰ বাবে আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় বন্ধৰ দিনটো হৈছে নৌৰুজ, আৰু ইয়াক আটাইতকৈ ঐতিহাসিক বন্ধ বুলি গণ্য কৰা হয়। ৰঙীন পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক আৰু ৰখা টেবুলত বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্যই ছুটীৰ মূল আৰ্হি লয়। অৱশ্যে বন্ধৰ দিনটোৰ মূল খাদ্য হৈছে সুমালাক, যিটো গোটেই ৰাতি সিজাই খাব লাগে।

খাদ্য আৰু ৰন্ধনশৈলী

উজবেকিস্তানৰ খাদ্যই সকলো পৰম্পৰাগত আৰু আধুনিক খাদ্যকে সামৰি লৈছে। ইয়াত সমগ্ৰ মধ্য এছিয়াৰ জনগোষ্ঠীসমূহৰ ৰান্ধনী পৰম্পৰাৰ অংশীদাৰ।^৩ উজবেক খাদ্য স্থানীয় কৃষিৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত, বেছিভাগ জাতিৰ দৰে। উজবেকিস্তানত শস্য খেতি কৰা হয়, গতিকে ৰুটি আৰু নুডলছৰ গুৰুত্ব আছে^৪ আৰু উজবেকিস্তানৰ খাদ্যক "নুডল সমৃদ্ধ" বুলি চিহ্নিত কৰা হৈছে। দেশত ভেড়াৰ প্ৰাচুৰ্য্যৰ বাবে মাটন জনপ্ৰিয় প্ৰজাতিৰ মাংস আৰু ই উজবেকিস্তানৰ বিভিন্ন খাদ্যৰ অংশ।

উজবেকিস্তানৰ স্বাক্ষৰযুক্ত খাদ্য হৈছে পালোভ (প্লভ বা অছ), সাধাৰণতে চাউল, মাংসৰ টুকুৰা আৰু কুটি লোৱা বিলাহী আৰু পিঁয়াজৰ সৈতে তৈয়াৰী এটা মূল খাদ্য। Oshi Nahor, বা Morning Plov, ৰাতিপুৱা ৬ আৰু ৯ বজাৰ ভিতৰত অতিথিৰ বৃহৎ সমাৱেশত পৰিৱেশন কৰা হয়, সাধাৰণতে চলি থকা বিবাহ উদ্‌যাপনৰ অংশ হিচাপে। জাতীয় খাদ্যৰ আন উল্লেখযোগ্য খাদ্যসমূহ হ'ল: শূৰ্পা (শূৰ্ভা বা শোৰভা), চৰ্বিযুক্ত মাংস (সাধাৰণতে মাটন) আৰু শাক-পাচলিৰ ডাঙৰ টুকুৰাৰে তৈয়াৰী চূপ; norin আৰু lagman, নুডল ভিত্তিক খাদ্য যিবোৰ চূপ বা মূল খাদ্য হিচাপে পৰিৱেশন কৰিব পাৰি; মান্তি, চুচভাৰা, আৰু সোমছা, পিঠাগুৰিৰ ভৰ-পূৰ পকেটত এপেটাইজাৰ বা মূল খাদ্য হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়; ডিমলামা (এটা মাংস আৰু শাক-পাচলিৰ ষ্টু) আৰু বিভিন্ন কাবাব, সাধাৰণতে মূল খাদ্য হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়।

সেউজীয়া চাহ হৈছে গোটেই দিনটো গ্ৰহণ কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় গৰম পানীয়; চাহঘৰ (চাইখানা) সাংস্কৃতিক গুৰুত্বপূৰ্ণ। তাছকেন্দত অধিক সাধাৰণ ক'লা চাহ পছন্দ কৰা হয়, সেউজীয়া আৰু ক'লা চাহ দুয়োবিধেই সাধাৰণতে গাখীৰ বা চেনি নোহোৱাকৈ খাব লাগে। চাহ সদায় খাদ্যৰ লগত থাকে, কিন্তু ই আতিথ্যৰ পানীয়ও, প্ৰতিজন অতিথিক স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে সেউজীয়া বা ক’লা ৰঙৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হয়। Ayran, ঠাণ্ডা দৈৰ পানীয়, গ্ৰীষ্মকালত জনপ্ৰিয়, কিন্তু গৰম চাহৰ ঠাই লোৱা নাই।

পশ্চিম দেশতকৈ মদৰ ব্যৱহাৰ কম যদিও উজবেকিস্তান বহুলাংশে ধৰ্মনিৰপেক্ষ হোৱাৰ বাবে মুছলমান জাতিৰ বাবে ৱাইন তুলনামূলকভাৱে জনপ্ৰিয়। উজবেকিস্তানত ১৪টা ৱাইনাৰ আছে, আটাইতকৈ পুৰণি আৰু বিখ্যাত হৈছে সমৰকন্দৰ খোভ্ৰেংকো ৱাইনাৰ (est. ১৯২৭)। স্থানীয় আঙুৰৰ জাতৰপৰা ডেজাৰ্ট ৱাইনৰ এটা পৰিসৰ উৎপাদন কৰে: গুলিয়াকাণ্ডোজ, শ্বিৰিন, আলেটিকো, আৰু কাবেৰনেট লিকাৰণো (ৰাছিয়ান ভাষাত আক্ষৰিক অৰ্থত কেবাৰনেট ডেজাৰ্ট ৱাইন)। উজবেকিস্তানৰ ৱাইনসমূহে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰিছে আৰু ইয়াক ৰাছিয়া আৰু মধ্য এছিয়াৰ অন্যান্য দেশলৈ ৰপ্তানি কৰা হয়।

বুখাৰাণৰ ইহুদী আৰু উজবেক খাদ্যৰ ডেজাৰ্টৰ পছন্দ সীমিত। ফল বা সতেজ বা শুকান ফলৰ কম্পোটৰ সৈতে এটা সাধাৰণ উৎসৱমুখৰ আহাৰ শেষ হয়, তাৰ পিছত বাদাম আৰু হালভা সেউজীয়া চাহৰ সৈতে। শ্বাব্বাতৰ দুপৰীয়া অতিথিসকলৰ বাবে বুখাৰানৰ ইহুদী বিশেষ খাদ্য হ’ল চাই কাইমোকি – উজবেকৰ মানক প্ৰথাৰ বিপৰীতে মিহলি কৰা সেউজীয়া চাহ, য’ত উদাৰ পৰিমাণৰ গাখীৰ (১:১ অনুপাতত) আৰু চাহপাতত এচামুচ মাখন থাকে। চাহত কেতিয়াবা কটা আলমণ্ড বা আখৰোট ছটিয়াই দিয়া হয়।