ইৰাণত মহিলাৰ অধিকাৰ

ইৰাণত ২০ শতিকাৰ শেষৰ ফালে আৰু একবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বেছিভাগ উন্নত ৰাষ্ট্ৰৰ তুলনাত নাৰীৰ অধিকাৰৰ ওপৰত যথেষ্ট বাধা আৰোপ কৰা হৈছে। বিশ্ব অৰ্থনৈতিক মঞ্চৰ ২০১৭ চনৰ গ্ল’বেল জেণ্ডাৰ গেপ ৰিপ’ৰ্টত লিংগ সমতাৰ ক্ষেত্ৰত ১৪৪খন দেশৰ ভিতৰত ইৰাণক ১৪০ স্থান দিয়া হৈছে। ২০১৭ চনত ইৰাণত দৰমহা পোৱা কৰ্মশক্তিৰ মাত্ৰ ১৯% মহিলাৰ সংখ্যা আছিল, ১৯৯০ চনৰ পৰা ইয়াৰ বৃদ্ধি সাত শতাংশ।^১ ২০১৭ চনত জৰ্জটাউন ইনষ্টিটিউট ফৰ উইমেন, পিছ এণ্ড ছিকিউৰিটি (WPS) সূচকাংকই ইৰাণক ১৫৩খন দেশৰ তলৰ টেৰ্চাইলত স্থান দিছিল।^২ দক্ষিণ এছিয়াৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ তুলনাত ইৰাণৰ মহিলাসকলে আৰ্থিক একাউণ্ট, শিক্ষা আৰু মোবাইল ফোন ব্যৱহাৰৰ সুবিধা লাভ কৰে।^৩: 16 মহিলাৰ বিৰুদ্ধে আইনী বৈষম্যৰ ক্ষেত্ৰত ইৰাণক ১৫৩খন দেশৰ ভিতৰত ১১৬ নম্বৰ স্থানত আছিল।^৪

ইৰাণত দেশখন শাসন কৰা চৰকাৰৰ ৰূপ অনুসৰি নাৰীৰ অধিকাৰৰ পৰিৱৰ্তন ঘটিছে আৰু স্বাধীনতা আৰু আত্মনিয়ন্ত্ৰণৰ ক্ষেত্ৰত মহিলাৰ অধিকাৰৰ প্ৰতি মনোভাৱ সঘনাই সলনি হৈছে।^৫ প্ৰতিখন চৰকাৰৰ উত্থানৰ লগে লগে মহিলাৰ অধিকাৰৰ বাবে ধাৰাবাহিকভাৱে দিয়া আদেশে ভোটাধিকাৰৰ পৰা আৰম্ভ কৰি সাজ-পোছাকলৈকে বহুতো বিষয়ক প্ৰভাৱিত কৰিছে।^৬

২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ পৰা ইৰাণী মহিলাসকলৰ অধিকাৰ আৰু আইনী মৰ্যাদা সলনি হৈছিল, বিশেষকৈ বিগত তিনিটা চৰকাৰী ব্যৱস্থাৰ সময়ছোৱাত। ১৮০০ চনৰ শেষৰ ফালৰ পৰা ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে কাজাৰ যুগত নাৰীক বিচ্ছিন্ন কৰি ৰখা হৈছিল; তেওঁলোকক ৰাজনীতিত নিয়োজিত কৰা নাছিল, আৰু তেওঁলোকৰ অৰ্থনৈতিক অৱদান ঘৰুৱা কামত সীমাবদ্ধ আছিল। ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৭৯ চনলৈ পাহলৱী যুগত এই পৰিস্থিতিৰ পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল; মহিলাসকলে বহুত অন্যান্য স্বাধীনতা লাভ কৰিছিল।^৭ শ্বাহৰ ইচ্ছাৰ দ্বাৰা ইৰাণক অধিক আধুনিক, ইউৰোপীয় দেশ সমূহৰ দৰে গঢ়ি তোলাৰ বাবে নাৰীৰ অধিকাৰ আৰু স্বাধীনতা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল যদিও জনসংখ্যাৰ সৰহসংখ্যকক অৱজ্ঞা কৰি সেইয়া বেছিভাগেই দেশখনৰ অভিজাত শ্ৰেণীৰ ওপৰত প্ৰযোজ্য আছিল।^৮ ১৯৭৯ চনৰ ইৰাণী বিপ্লৱৰ পিছত ইছলামিক ৰিপাব্লিকে এই স্বাধীনতাসমূহ প্ৰত্যাহাৰ কৰিছিল। হিউমেন ৰাইটছ সংগঠনে ইয়াক লক্ষ্য় কৰি ২০১৫ চনত কৈছিল, "ইৰাণত মহিলাৰ অধিকাৰ অতিশয় বাধাপ্ৰাপ্ত"।^৯ ইব্ৰাহিম ৰাইছিৰ কাৰ্যকালত ইৰাণী কৰ্তৃপক্ষই মহিলাৰ সাজ-পোছাকৰ ওপৰত লক্ষ্য় ৰাখিবলৈ পুলিচ প্ৰশাসন বৃদ্ধি কৰিছিল, যাৰ ফলত মহিলাৰ অধিকাৰ হ্ৰাস পায়।^১০

বিশ্বৰ ভিতৰত স্থান

২০২৩ চনৰ হিচাপত জৰ্জটাউন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ 'জৰ্জটাউন ইনষ্টিটিউট ফৰ উইমেন, পিছ এণ্ড ছিকিউৰিটি' অনুসৰি ইৰাণৰ সূচকাংক স্ক'ৰ ০.৫৫৭, আৰু মহিলা অন্তৰ্ভুক্তি, ন্যায় আৰু নিৰাপত্তাৰ ক্ষেত্ৰত ১৭৭খন দেশৰ ভিতৰত ১৪০ নম্বৰ স্থানত আছে।^১১১২

আইনী বৈষম্য

২০১৭–২০১৮ চনৰ মহিলা, শান্তি আৰু নিৰাপত্তা (WPS) সূচকাংক অনুসৰি ইৰাণে আইনী বৈষম্যৰ ক্ষেত্ৰত ১৫৩খন দেশৰ ভিতৰত ১১৬ নম্বৰ স্থান লাভ কৰিছে।^১৩: ১৬ বিশ্ব বেংকৰ তথ্যকোষ, "মহিলা, ব্যৱসায় আৰু আইন"ত বিবাহিত মহিলাৰ ওপৰত ইৰাণৰ আইনত ২৩টা নিষেধাজ্ঞাৰ তালিকা দিয়া হৈছে; ইয়াৰ ভিতৰত "পাছপ'ৰ্টৰ বাবে আবেদন কৰা, দেশৰ বাহিৰত ভ্ৰমণ কৰা, ক'ত থাকিব বাছি লোৱা আৰু পৰিয়ালৰ মুৰব্বী হোৱা আদি অন্তৰ্ভুক্ত। মহিলাসকলে পুৰুষে যিদৰে চাকৰি পাব বা পেছা কৰিব নোৱাৰে; তেওঁলোকক সমান কামৰ বাবে সমান দৰমহা নিশ্চিত কৰিব নোৱাৰি, আৰু নিযুক্তিৰ ক্ষেত্ৰত লিংগ বৈষম্যক বাধা দিবলৈ কোনো আইন নাই।"^১৪১৫

১৬" loading="lazy" data-zoom="বিশ্ববিদ্যালয়ত ভৰ্তি হোৱা মহিলাৰ প্ৰথম গোট, ১৯৩৬।^১৬">