শিশুপাল

শিশুপাল চেদী ৰাজ্যৰ ৰজা আছিল, আৰু মহাভাৰতত এজন পাণ্ডৱ বিৰোধী আছিল। তেওঁ ৰজা দমঘোষ আৰু কুন্তীৰ ভগ্নী শ্ৰুতশ্ৰৱাৰ পুত্ৰৰ লগতে নন্দৰ ভতিজাক আছিল। যুধিষ্ঠিৰৰ মহা অভিষেক অনুষ্ঠানত তেওঁৰ ভতিজা ভায়েক আৰু বিষ্ণুৰ অৱতাৰ কৃষ্ণই তেওঁক হত্যা কৰিছিল, তেওঁৰ বিৰুদ্ধে কৰা অপমানজনক নিৰ্যাতনৰ শাস্তি হিচাপে। তেওঁক চৈদ্য ("চেদিৰ ৰজা") বুলিও কোৱা হয়। শিশুপালক বিষ্ণুৰ দুৱাৰৰক্ষী জয়ৰ তৃতীয় আৰু শেষ জন্ম বুলি গণ্য কৰা হয়।^১

মহাভাৰতত

মহাভাৰতত উল্লেখ আছে যে, শিশুপালৰ জন্মতে তিনিটা চকু আৰু চাৰিটা বাহু আছিল। তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে তেওঁক বাহিৰত পেলাই দিবলৈ ইচ্ছা কৰিছিল যদিও স্বৰ্গৰ পৰা অহা মাত এটাই (আকাশবাণী) সঁকিয়াই দিছিল যে, তেওঁৰ সেই সময় অহা নাছিল। ইয়াৰ উপৰিও ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা হৈছিল যে, কোনো নিৰ্দিষ্ট ব্যক্তিয়ে শিশুটিক কোলাত ল’লে তেওঁৰ শৰীৰৰ অতিৰিক্ত অংগবোৰ নোহোৱা হৈ যাব, আৰু শেষত সেই একেজন ব্যক্তিৰ হাততে তেওঁৰ মৃত্যু হ’ব। ভাগিনীয়েকক লগ কৰিবলৈ আহি কৃষ্ণই শিশুটিক কোলাত ৰাখিলে আৰু অতিৰিক্ত চকু আৰু বাহুবোৰ নোহোৱা হৈ গ’ল, এইদৰে শিশুপালৰ মৃত্যু কৃষ্ণৰ হাতত নিৰ্ধাৰিত হোৱাৰ ইংগিত দিলে। মহাভাৰতত শিশুপালৰ মাতৃ শ্ৰুতশ্ৰৱে ভতিজা কৃষ্ণৰ পৰা কথা লৈছিল যে তেওঁ নিজৰ ভাগিনিয়েক শিশুপালক এশটা অপৰাধৰ বাবে ক্ষমা কৰিব।^২

বিদৰ্ভৰ ৰাজকুমাৰ ৰুক্মি শিশুপালৰ অতি ঘনিষ্ঠ আছিল। তেওঁ বিচাৰিছিল ভনীয়েক ৰুক্মিণীয়ে শিশুপালক বিয়া কৰাওক। কিন্তু অনুষ্ঠানটো হোৱাৰ আগতেই ৰুক্মিণীয়ে কৃষ্ণৰ লগত পলায়ন কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত শিশুপালৰ কৃষ্ণৰ প্ৰতি শত্ৰুতা আৰু অধিক বৃদ্ধি পালে।^৩

যুধিষ্ঠিৰে যেতিয়া ৰাজসূয় যজ্ঞ গ্ৰহণ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁ ভীমক পিতৃৰ মৃত্যুৰ পিছত বৰ্তমান ৰজা হোৱা শিশুপালৰ আনুগত্য লাভ কৰিবলৈ পঠিয়াইছিল। শিশুপালাই কোনো প্ৰতিবাদ নকৰাকৈ যুধিষ্ঠিৰৰ আধিপত্য মানি লৈ ইন্দ্ৰপ্ৰস্থত চূড়ান্ত অনুষ্ঠানলৈ আমন্ত্ৰণ লাভ কৰে।

সেই অনুষ্ঠানত পাণ্ডৱসকলে সিদ্ধান্ত লয় যে কৃষ্ণই হ’ব যজ্ঞ অনুষ্ঠানৰ বিশেষ সন্মানীয় অতিথি। ইয়াৰ ফলত শিশুপাল ক্ষুব্ধ হৈ পৰে আৰু তেওঁ কৃষ্ণক অপমান কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, তেওঁক কেৱল গোপালক আৰু ৰজা হিচাপে সন্মানিত হোৱাটো দুৰ্লভ বুলি কয়।^৪ তেওঁ ভীষ্মক অপমান কৰিবলৈও আৰম্ভ কৰিলে, গোটেই জীৱন অবিবাহিত হৈ থকাৰ ব্ৰতক কাপুৰুষৰ কাম বুলি অভিহিত কৰিলে। ভীষ্ম ক্ৰোধিত হৈ শিশুপালক ভাবুকি দিলে, কিন্তু কৃষ্ণই শিশুপালক শান্ত কৰিলে। এই কাৰ্যবোৰৰ যোগেদি তেওঁ ১০০তম পাপ কৰিলে আৰু কৃষ্ণই তেওঁক ক্ষমা কৰিলে। পুনৰ কৃষ্ণক অপমান কৰিলে তেওঁ ১০১তম পাপ কৰিলে। তাৰ পিছত কৃষ্ণই শিশুপালক নিজৰ সুদৰ্শন চক্ৰ মুকলি কৰে আৰু শিশুপালক ঠাইতে হত্যা কৰে।^৫ শিশুপালৰ আত্মাই কৃষ্ণৰ শৰীৰত বিলীন হৈ মুক্তি লাভ কৰিছিল আৰু মোক্ষ লাভ কৰিছিল।

শিশুপাল বধ হৈছে সপ্তম বা অষ্টম শতিকাত মাঘৰ দ্বাৰা ৰচিত ধ্ৰুপদী সংস্কৃত কবিতাৰ (কাব্য) ৰচনা। প্ৰায় ১৮০০ টা অতি অলংকৃত স্তৱকৰ ২০ টা সৰ্গৰে গঠিত এখন মহাকাব্য^৬ আৰু ইয়াক ছখন সংস্কৃত মহাকাব্য বা "মহান মহাকাব্য"ৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি গণ্য কৰা হয়। ইয়াৰ লেখকৰ নামেৰে ইয়াক মাঘ-কাব্য বুলিও জনা যায়। আন কাব্যৰ দৰে ইয়াকো কাহিনীভাগৰ যিকোনো নাটকীয় বিকাশতকৈ ইয়াৰ সুন্দৰ বৰ্ণনা আৰু গীতিময় গুণৰ বাবে বেছি প্ৰশংসা কৰা হয়। তেওঁৰ পুত্ৰসকল কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত নিহত হৈছিল।