লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ

লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ, বৰ্তমান নুছা টেংগাৰা দ্বীপপুঞ্জ (ইণ্ডোনেছিয়ান: কেপুলাউয়ান নুছা টেংগাৰা, বা "দক্ষিণ-পূব দ্বীপপুঞ্জ")নামেৰে জনাজাত,^১ ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপপুঞ্জসমূহৰ এটা দ্বীপপুঞ্জ। লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জৰ বেছিভাগেই ৱালেচিয়া অঞ্চলৰ ভিতৰত অৱস্থিত, বালি প্ৰদেশৰ বাহিৰে যিটো ৱালেচ লাইনৰ পশ্চিমে আৰু চুণ্ডা শ্বেল্ফৰ ভিতৰত আছে। পশ্চিমে বৃহত্তৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জৰ সৈতে মিলি ইহঁতে চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ গঠন কৰে। এই দ্বীপসমূহ জাভা সাগৰৰ চুণ্ডা খাদৰ কাষেৰে ছাবডাকচনৰ ফলত গঠিত আগ্নেয়গিৰিৰ চাপ ছুণ্ডা চাপৰ অংশ। ১৯৩০ চনত ইয়াৰ জনসংখ্যা আছিল ৩,৪৬০,০৫৯;^২ আজি এই দ্বীপসমূহত ১ কোটি ৭০ লাখতকৈ অধিক লোক বাস কৰে। ব্যুৎপত্তিগতভাৱে নুছা টেংগাৰাৰ অৰ্থ হৈছে "দক্ষিণ-পূব দ্বীপপুঞ্জ", যিটো পুৰণি জাভা ভাষাৰ নুছা অৰ্থাৎ 'দ্বীপ' আৰু টেংগাৰাৰ অৰ্থ 'দক্ষিণ-পূব' শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে।

মূল লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জসমূহ হ'ল, পশ্চিমৰ পৰা পূবলৈ: বালি, লম্বক, চুম্বাৱা, ফ্ল'ৰেছ, ছুম্বা, ছাভু, ৰোটে, টিমৰ, আটাউৰো, আলোৰ দ্বীপপুঞ্জ, বাৰাট দয়া দ্বীপপুঞ্জ, আৰু তানিম্বাৰ দ্বীপপুঞ্জ। টিমৰ দ্বীপৰ পূব অৰ্ধেক অংশ আৰু টিমৰ লেষ্টে ৰাষ্ট্ৰ গঠন কৰা আটাউৰো দ্বীপৰ বাহিৰেও বাকী সকলো দ্বীপ ইণ্ডোনেছিয়াৰ অংশ।

ভূতত্ত্ব

লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ দুটা ভূতাত্ত্বিকভাৱে সুকীয়া দ্বীপপুঞ্জৰে গঠিত।^৩ বালি, লম্বক, চুম্বাৱা, ফ্ল’ৰেছ আৰু ৱেটাৰকে ধৰি উত্তৰ দ্বীপপুঞ্জটোৰ উৎপত্তি আগ্নেয়গিৰিৰ। লম্বকৰ মাউণ্ট ৰিঞ্জানীৰ দৰে এই আগ্নেয়গিৰিবোৰৰ কেইবাটাও এতিয়াও সক্ৰিয় হৈ থকাৰ বিপৰীতে আন কিছুমান যেনে ফ্ল’ৰেছৰ ইলিকেডেকা বিলুপ্ত হৈ আছে। অষ্ট্ৰেলিয়া আৰু এছিয়াৰ প্লেটৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ ফলত উত্তৰ দ্বীপপুঞ্জটো প্লিঅ'চিন যুগৰ সময়ত, প্ৰায় ১.৫ কোটি বছৰ আগতে গঠন হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে।^৩ ছুম্বা, টিমৰ আৰু বাবাৰকে ধৰি দক্ষিণ দ্বীপপুঞ্জৰ দ্বীপসমূহ আগ্নেয়গিৰিবিহীন আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াৰ প্লেটৰ অন্তৰ্গত যেন লাগে।^৪ উত্তৰ দ্বীপপুঞ্জৰ ভূতত্ত্ব আৰু পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ ইতিহাস, বৈশিষ্ট্য আৰু প্ৰক্ৰিয়া একেধৰণৰ দক্ষিণ মালুকু দ্বীপপুঞ্জৰ সৈতে আছে, যিবোৰে পূব দিশত একেটা দ্বীপ চাপ অব্যাহত ৰাখিছে।

ইণ্ডোনেছিয়াৰ ঔপনিৱেশিক যুগৰ পৰাই এই অঞ্চলসমূহৰ ভূতাত্ত্বিক অধ্যয়নৰ ইতিহাস বহু পুৰণি; কিন্তু ভূতাত্ত্বিক গঠন আৰু অগ্ৰগতি সম্পূৰ্ণৰূপে বুজা হোৱা নাই আৰু ২০ শতিকাৰ শেষৰ দশকবোৰত দ্বীপসমূহৰ ভূতাত্ত্বিক বিৱৰ্তনৰ তত্ত্বসমূহৰ বহু পৰিমাণে পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল।^৫

পৰিৱেশ বিজ্ঞান

লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ জাভা বা সুমাত্ৰাৰ বৃহৎ দ্বীপসমূহৰ পৰা পৃথক কাৰণ ই বহুতো সৰু দ্বীপেৰে গঠিত, কেতিয়াবা গভীৰ সাগৰীয় খাদেৰে বিভক্ত। দ্বীপসমূহৰ মাজত উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ চলাচল সীমিত, যাৰ ফলত স্থানীয় প্ৰজাতিৰ উচ্চ হাৰত বিৱৰ্তন ঘটে, যাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিখ্যাত হৈছে কোমোডো ড্ৰেগন।^৬ আলফ্ৰেড ৱালেছে দ্য মালয় দ্বীপপুঞ্জত বৰ্ণনা কৰা অনুসৰি ৱালেছ লাইন বালি আৰু লম্বকৰ মাজৰ পৰা পাৰ হৈ যায়, লম্বক জলদ্বীপৰ গভীৰ পানীৰ কাষেৰে যিয়ে পানীৰ বাধাৰ সৃষ্টি কৰিছিল আনকি যেতিয়া সাগৰৰ জলপৃষ্ঠৰ তলৰ অংশই এতিয়া পৃথক হৈ থকা দ্বীপ আৰু দুয়োফালৰ ভূখণ্ডক সংযোগ কৰিছিল।

প্ৰশাসন

লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ জাভাৰ পূবফালে বিস্তৃত হৈ থকা বহুতো দ্বীপৰ সমষ্টি। ইয়াৰে অধিকাংশ দ্বীপ ইন্দোনেছিয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ১৯৪৫ চনৰ পৰা (একেবাৰে পূবৰ দ্বীপসমূহ যিবোৰ সদায় মালুকু প্ৰদেশৰ অংশ হিচাপে শাসিত হৈ আহিছে, সেইবোৰৰ বাহিৰে) এই দ্বীপসমূহক ইন্দোনেছিয়াৰ 'লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ' (Sunda Kecil) প্ৰদেশ হিচাপে শাসন কৰা হৈছিল, যাক পিছলৈ নুছা টেংগাৰা বুলি নামাকৰণ কৰা হয়। ১৯৫৮ চনত এই প্ৰদেশখনক তিনিখন নতুন প্ৰদেশত বিভক্ত কৰা হয়: বালি, পশ্চিম নুছা টেংগাৰা আৰু পূব নুছা টেংগাৰা।

টিমোৰ দ্বীপৰ পূব অংশটো 'পূব টিমোৰ' (Timor Leste) নামৰ এখন পৃথক স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ।

জনগাঁথনি

জনসংখ্যা