মহিলাৰ বিৰুদ্ধে সকলো ধৰণৰ বৈষম্য দূৰীকৰণৰ চুক্তি (১৯৭৯)

মহিলাৰ বিৰুদ্ধে সকলো ধৰণৰ বৈষম্য নিৰ্মূলকৰণ চুক্তি চমুকৈ CEDAW এক আন্তৰ্জাতিক চুক্তি, য'ত এটা প্ৰস্তাৱনা আৰু ৩০টা অনুচ্ছেদ আছে, যাক সাধাৰণতে মহিলাৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অধিকাৰ বিধেয়ক হিচাপে জনা যায়।^১ এই চুক্তিখনে মহিলাৰ বিৰুদ্ধে বৈষম্যৰ ধৰণসমূহৰ সংজ্ঞা দিয়ে আৰু এনে বৈষম্যৰ অন্ত পেলোৱাৰ বাবে এক এজেণ্ডা সৃষ্টি কৰে।^১ ১৯৭৯ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে ইয়াক গ্ৰহণ কৰে আৰু ১৯৮১ চনৰ ৩ ছেপ্টেম্বৰত ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়, তাৰ পিছৰপৰা ১৮৯খন ৰাষ্ট্ৰই ইয়াক অনুমোদন জনায়।^২

এই চুক্তিখন গ্ৰহণৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰসমূহে এনে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি মহিলাৰ বিৰুদ্ধে সকলো ধৰণৰ বৈষম্যৰ অন্ত পেলাবলৈ তলৰ বিষয়কেইটাত প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ হ’ব লাগিব: ১) আইনী ব্যৱস্থাত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ সমতাৰ নীতি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা আৰু পূৰ্বতে থকা বৈষম্যমূলক আইনসমূহ বিলুপ্ত কৰা, ২) বৈষম্যৰ বিৰুদ্ধে মহিলাসকলক ফলপ্ৰসূ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰিবলৈ ন্যায়ালয় আৰু ৰাজহুৱা প্ৰতিষ্ঠান স্থাপন কৰা আৰু ৩) ব্যক্তি, সংস্থা বা উদ্যোগৰদ্বাৰা মহিলাৰ বিৰুদ্ধে কৰা সকলো বৈষম্যমূলক কাৰ্য স্থায়ীভাৱে আঁতৰোৱাটো নিশ্চিত কৰা।^৩

এই চুক্তিখন অনুমোদন কৰা ৫০খনতকৈও অধিক দেশে কিছুমান ঘোষণা, সংৰক্ষণ আৰু আপত্তিৰ অধীনত অনুমোদন জনাইছে।^৪ উদাহৰণস্বৰূপে, সেই দেশসমূহৰ ভিতৰত ৩৮খনে ২৯ নং অনুচ্ছেদ বলৱৎ কৰাটো নাকচ কৰিছিল, যিয়ে চুক্তিখনৰ ব্যাখ্যা বা প্ৰয়োগ সম্পৰ্কীয় বিবাদ নিষ্পত্তিৰ উপায়সমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰে।^৪ অষ্ট্ৰেলিয়াৰ ঘোষণাত ইয়াৰ ফেডাৰেল সাংবিধানিক ব্যৱস্থাৰ ফলত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ক্ষমতাৰ সীমাবদ্ধতা উল্লেখ কৰা হৈছে।^৫

আমেৰিকা আৰু পালাউ CEDAW ৰ স্বাক্ষৰকাৰী, কিন্তু এই সন্ধি অনুমোদন কৰা নাই।^২ হোলী ছী, ইৰাণ, ছোমালিয়া, চুডান আৰু টংগা চেডাউৰ স্বাক্ষৰকাৰী নহয়।^৬

বৰ্তমান চিড'(CEDAW) কমিটিৰ অধ্যক্ষৰ পদত আছে আনা পেলেজ নাৰ্ভায়েজে।^৭

চুক্তি

সাৰাংশ

এই চুক্তিখনৰ আৰ্হি সকলো ধৰণৰ বৰ্ণ বৈষম্য নিৰ্মূলকৰণ চুক্তিৰ দৰেই, ইয়াৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাধ্যবাধকতাৰ পৰিসৰ আৰু ইয়াৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নিৰীক্ষণ ব্যৱস্থা দুয়োটাৰে ক্ষেত্ৰত। এই চুক্তিখন ছটা ভাগত গঠিত আৰু মুঠ ৩০টা প্ৰবন্ধ আছে।^৮

প্ৰথম খণ্ডত (ধাৰা ১–৬) বৈষম্যহীনতা, যৌন কু-সংস্কাৰ আৰু যৌন সৰবৰাহৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে।

দ্বিতীয় খণ্ডত (ধাৰা ৭–৯) ৰাজনৈতিক জীৱন, প্ৰতিনিধিত্ব আৰু জাতীয়তাৰ অধিকাৰৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি ৰাজহুৱা ক্ষেত্ৰত মহিলাৰ অধিকাৰৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰা হৈছে।

তৃতীয় খণ্ডত (ধাৰা ১০–১৪) মহিলাৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক অধিকাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে, বিশেষকৈ শিক্ষা, নিয়োগ আৰু স্বাস্থ্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে। এই খণ্ডত গ্ৰাম্য মহিলাসকলৰ বাবে বিশেষ সুৰক্ষা আৰু তেওঁলোকে সন্মুখীন হোৱা সমস্যাসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।

চতুৰ্থ খণ্ডত (অনুচ্ছেদ ১৫ আৰু ১৬) আইনৰ আগত সমতাৰ অধিকাৰৰ লগতে বিবাহ আৰু পাৰিবাৰিক জীৱনত নাৰীৰ সমতাৰ অধিকাৰৰ ৰূপৰেখা দাঙি ধৰা হৈছে।

পঞ্চম খণ্ডত (ধাৰা ১৭–২২) মহিলাৰ বিৰুদ্ধে বৈষম্য দূৰীকৰণ সমিতিৰ লগতে ৰাজ্য পক্ষসমূহৰ প্ৰতিবেদন প্ৰক্ৰিয়াও গঠন কৰা হৈছে।

ষষ্ঠ খণ্ডত (ধাৰা ২৩–৩০) অন্যান্য সন্ধিসমূহৰ ওপৰত চুক্তিখনৰ প্ৰভাৱ, পক্ষ ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু চুক্তিখনৰ প্ৰশাসনৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।