বেজেক্লিক হাজাৰ বুদ্ধ গুহা ( Bezeklik Thousand Buddha Caves) হৈছে পশ্চিম চীনৰ জিনজিয়াং অঞ্চলৰ জ্বলন্ত পৰ্বতমালাৰ উপত্যকা মুটৌ উপত্যকাৰ গাওচাংৰ প্ৰাচীন ধ্বংসাৱশেষৰ ওচৰত আৰু তাক্লামাকান মৰুভূমিৰ উত্তৰ-পূবত অৱস্থিত তুৰ্পান আৰু শ্বানছান (লৌলান) চহৰৰ মাজত অৱস্থিত বৌদ্ধ গুহা। ফ্লেমিং পৰ্বতমালাৰ তলৰ মুটৌ উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশৰ ওখ শিলৰ ওপৰত নিৰ্মিত এই গুহাসমূহ ১আৰু বাকী থকা গুহাসমূহৰ অধিকাংশই পশ্চিম উইঘুৰ সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰায় দশম শতিকাৰ পৰা ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ সময়ৰ।২
বেজেক্লিক মিউৰেল
এই স্থানত ৭৭টা শিল কটা গুহা আছে। গুহাবোৰৰ বেছিভাগেই আয়তাকাৰ ঠাই আৰু ইয়াৰ চিলিং ঘূৰণীয়া খোলাযুক্ত, প্ৰায়ে চাৰিটা ভাগত ভাগ কৰা হয়, প্ৰতিটো খণ্ডতে বুদ্ধক চিত্ৰিত কৰা মিউৰেল আছে। এনে লাগে যেন সমগ্ৰ চিলিংখন শ শ বুদ্ধ চিত্ৰৰে আবৃত। কিছুমানত বুদ্ধক ডাঙৰ ডাঙৰ আকৃতিৰে চিত্ৰিত কৰা হৈছে, তাৰ চাৰিওফালে তুৰ্ক, ভাৰতীয় আৰু ইউৰোপীয়ৰ সৈতে মিল থকা মূৰ্তি আছে। এই চিত্ৰসমূহৰ মানদণ্ড বেলেগ বেলেগ, কিছুমান কলাত্মকভাৱে বোকাময় হোৱাৰ বিপৰীতে আন কিছুমান ধৰ্মীয় শিল্পৰ সুন্দৰ উদাহৰণ।৩ বেজেক্লিক হাজাৰ বুদ্ধ গুহাত আটাইতকৈ আকৰ্ষণীয় চিত্ৰসমূহ হ'ল "প্ৰণিধি দৃশ্য" নামৰ বৃহৎ চিত্ৰসমূহ। এই চিত্ৰসমূহত শাক্যমুনিয়ে পূৰ্বৰ জীৱনত দিয়া "প্ৰতিজ্ঞা" বা "প্ৰণিধি"ৰ চিত্ৰণ কৰা হৈছে।৪
জেমছ এ মিলৱাৰ্ডে আৰম্ভণিৰ উইঘুৰসকল শাৰীৰিকভাৱে মংগোলয়ড বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছিল, তেওঁ বেজেক্লিকৰ ৯ নং মন্দিৰত উইঘুৰ পৃষ্ঠপোষকৰ ছবি উদ্ধৃত কৰিছিল, যেতিয়ালৈকে তেওঁলোক তাৰিম অৱবাহিকাৰ মূল ভাৰত-ইউৰোপীয় টোচাৰিয়ান বাসিন্দাসকলৰ সৈতে মিহলি হোৱা নাছিল।৫ কিন্তু মংগোলিয়াৰ উইঘুৰ খাগানাটৰ পৰা পোৱা প্ৰাচীন উইঘুৰ অৱশিষ্টৰ জিনীয় অধ্যয়নে প্ৰকাশ কৰে যে উইঘুৰসকল প্ৰকৃততে মূলতঃ পশ্চিম ইউৰেছিয়ান আছিল, জিনীয়ভাৱে ইৰাণী এলান আৰু ছাৰ্মেটিয়ানসকলৰ সৈতে মিল আছিল, পূব ইউৰেছিয়ানসকলৰ যথেষ্ট মিশ্ৰণ আছিল। উইঘুৰ খগানাতত এই পূব-পশ্চিম মিশ্ৰণ প্ৰায় ৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।৬ বৌদ্ধ উইঘুৰসকলে বেজেক্লিকত মিউৰেলসমূহ আঁকিছিল।৭কিন্তু পিটাৰ বি গোল্ডেনে লিখিছে যে উইঘুৰসকলে ভাৰত-ইউৰোপীয় ছগডিয়ানসকলৰ লেখা পদ্ধতি আৰু ধৰ্মীয় বিশ্বাস (যেনে মণিচাইজম, বৌদ্ধ ধৰ্ম, খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম) গ্ৰহণ কৰাই নহয়, তেওঁলোকক তেওঁলোকৰ "গুৰু" বুলিও গণ্য কৰিছিল, ক্ৰমান্বয়ে তেওঁলোকৰ ঠাইত ৰেচম পথৰ ব্যৱসায়ী আৰু সংস্কৃতিৰ যোগানকাৰী হিচাপে ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল।৮ আচলতে বেজেক্লিক মিউৰেলত "প্ৰনিধি" দৃশ্যবোৰত ছগদিয়ানসকলে ৰেচমৰ চোলা পিন্ধিছে, বিশেষকৈ মন্দিৰ ৯ ৰ ৬ নং দৃশ্যত ছগদিয়ানসকলে বুদ্ধক প্ৰসাদ আগবঢ়োৱা দেখা গৈছে। বেজেক্লিক চিত্ৰকলাৰ ওপৰত কিছু ভাৰতীয় প্ৰভাৱ আছে যদিও ই প্ৰধানকৈ চীনা আৰু ইৰাণী শৈলী বিশেষকৈ ছাছানিয়ান পাৰ্চী লেণ্ডস্কেপ চিত্ৰকলাৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত।৯ এলবাৰ্ট ভন লে ককে প্ৰথমে এই মিউৰেলসমূহ অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু ১৯১৩ চনত তেওঁৰ তথ্য প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁ লক্ষ্য কৰিছিল যে ৯ নং মন্দিৰৰ ১৪ নং দৃশ্যত সেউজীয়া চকুৰ পশ্চিম ইউৰেছিয়ান চেহেৰাৰ এজন ব্যক্তিয়ে, যিজনে সেউজীয়া ৰঙৰ নোমযুক্ত কোট পিন্ধিছিল আৰু সোণৰ গুড়িৰে ভৰা বেগ যেন লগা বস্তু এটা থকা পাত্ৰ এটা ওপৰলৈ তুলি লৈছিল, এটা টুপী পিন্ধিছিল যিয়ে তেওঁক ছাছানিয়ান পাৰ্চী ৰাজকুমাৰসকলৰ মূৰৰ টুপীৰ কথা মনত পেলাই দিছিল।১০
ক'চো আৰু তুৰ্ফান ৰাজ্যৰ বৌদ্ধ উইঘুৰসকলক গজত (পবিত্ৰ যুদ্ধ)ৰ সময়ত মুছলমান চাগাটাই খানাতৰ শাসক খিজৰ খোজাই (ৰাজত্বকাল: ১৩৮৯–১৩৯৯) জয় কৰি ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে।১১ ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত তুৰ্ফানত বাস কৰা সেই উইঘুৰসকলৰ পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মই নিজৰ অতীতৰ ঐতিহ্যৰ স্মৃতি হেৰুৱাই পেলাইছিল আৰু ভুলকৈ বিশ্বাস কৰিছিল যে তেওঁলোকৰ অঞ্চলৰ বৌদ্ধ কীৰ্তিচিহ্নসমূহ কাফিৰ কালমুক (জুংগাৰ)সকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল।১২
বেজেক্লিকত থকা মিউৰেলসমূহৰ যথেষ্ট ক্ষতি হৈছে। বহু মন্দিৰ মুছলমান জনসাধাৰণে ভাঙি পেলাইছিল, যিয়ে জীৱিত প্ৰাণীৰ চিত্ৰণ নিষিদ্ধ কৰিছিল; সকলো মূৰ্তি ভাঙি গৈছিল, কিছুমান ছবি বিকৃত হৈছিল আৰু আন কিছুমানত বোকাৰ লেপ দিয়া হৈছিল।১৩মূৰ্তি আৰু চিত্ৰৰ চকু আৰু মুখ প্ৰায়ে গুড়ি কৰি উলিয়াই দিয়া হৈছিল, কিয়নো স্থানীয় লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে তেনে নকৰিলে ৰাতি ইহঁত সজীৱ হৈ উঠিব পাৰে।১৪মাইকেল ডিলনৰ মতে বেজেক্লিকত থকা হাজাৰ বুদ্ধ গুহাবোৰ ধৰ্মীয় আৰু মানৱীয় ব্যক্তিত্বৰ চিত্ৰণৰ বিৰুদ্ধে ধৰ্মীয়ভাৱে প্ৰেৰিত ভাঙি-ছিঙি চলোৱাৰ উদাহৰণ।১৫ স্থানীয় মানুহে মিউৰেলবোৰৰ টুকুৰাবোৰ ভাঙি সাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।১৩ ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে আৰু ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইউৰোপীয় আৰু জাপানী অভিযাত্ৰীসকলে বালিত পুতি থোৱা সংৰক্ষিত মিউৰেল আৱিষ্কাৰ কৰে; ইয়াৰে বহুতো আঁতৰাই বিশ্বৰ বিভিন্ন স্থানলৈ পঠিওৱা হৈছিল। ভালকৈ সংৰক্ষিত কিছুমান মিউৰেল জাৰ্মান অভিযাত্ৰী এলবাৰ্ট ভন লে ককে আঁতৰাই জাৰ্মানীলৈ পঠিয়াইছিল। প্ৰাণিধি দৃশ্যৰ দৰে ডাঙৰ ডাঙৰ টুকুৰাবোৰ বাৰ্লিনৰ মিউজিয়াম অৱ এথন’লজীৰ দেৱালত স্থায়ীভাৱে স্থাপন কৰা হৈছিল। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত নিৰাপত্তাৰ বাবে ইহঁতক আঁতৰাব পৰা নগ'ল আৰু যেতিয়া মিত্ৰশক্তিৰ বোমা বিস্ফোৰণত বাৰ্লিন সংগ্ৰহালয় ধ্বংস হয়, তেতিয়া চিত্ৰসমূহো ধ্বংস কৰা হয়।১৩ বাকী থকা খণ্ডবোৰ এতিয়া বিশ্বৰ বিভিন্ন সংগ্ৰহালয়ত দেখা পোৱা যায়, যেনে- চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গৰ হাৰ্মিটেজ মিউজিয়াম, জাপানৰ টকিঅ’ নেচনেল মিউজিয়াম, লণ্ডনৰ ব্ৰিটিছ মিউজিয়াম, কোৰিয়া আৰু ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়।
অভিযাত্ৰীসকলে আঁতৰোৱা বেজেক্লিক মিউৰেলৰ ডিজিটেলভাৱে পুনৰ সৃষ্টি কৰা সংস্কৰণ জাপানত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।২১৬
বাহ্যিক সংযোগ
- Chotscho: Facsimile Reproduction of Important Findings of the First Royal Prussian Expedition to Turfan in East Turkistan, Berlin, 1913. A catalogue of the findings of the Second German Turfan Expedition (1904–1905) led by Le Coq, containing colour reproductions of the murals. (National Institute of Informatics – Digital Silk Road Project Digital Archive of Toyo Bunko Rare Books)
- Reconstruction of Bezeklik murals at Ryukoku Museum
- [ Bezeklik mural at Hermitage Museum]
- Silk Route photos
- Mogao Caves
- Silk Road site
তথ্যসূত্ৰ
- ↑ Bizaklik Thousand Buddha Caves. travelchinaguide.com
- ↑ Reconstruction of Bezeklik murals at Ryukoku Museum
- ↑ Bizaklik Thousand Buddha Caves. showcaves.com
- ↑ The Lost Murals of Bezeklik Thousand Buddha Caves
- ↑ Millward, James A. (2007). Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang. Columbia University Press. পৃ. 43. ISBN 978-0231139243
- ↑ Jeong, Choongwon; Wang, Ke; Wilkin, Shevan. (November 2020). A Dynamic 6,000-Year Genetic History of Eurasia's Eastern Steppe. Cell. পৃ. 890–904.e29 See figure 4. "The high genetic heterogeneity of the Early Medieval period is vividly exemplified by 12 individuals from the Uyghur period cemetery of Olon Dov (OLN; Figure 2) in the vicinity of the Uyghur capital of Ordu-Baliq. Six of these individuals came from a single tomb (grave 19), of whom only two are related (OLN002 and OLN003, second-degree; Table S2D); the absence of closer kinship ties raises questions about the function of such tombs and the social relationships of those buried within them. Most Uyghur-period individuals exhibit a high but variable degree of West Eurasian ancestry—best modeled as a mixture of Alans, a historic nomadic pastoral group likely descended from the Sarmatians and contemporaries of the Huns (Bac
- ↑ (8 December 2014). Modern Chinese Religion I (2 vol.set): Song-Liao-Jin-Yuan (960-1368 AD). BRILL. পৃ. 895–. ISBN 978-90-04-27164-7
- ↑ Peter B. Golden (2011), Central Asia in World History, Oxford: Oxford University Press, p. 47
- ↑ Sims, Eleanor, Boris I. Marshak, Ernst J. Grube, (2002), Peerless Images: Persian Painting and Its Sources, New Haven and London: Yale University Press, p. 154
- ↑ von Le Coq, Albert. (1913). Chotscho: Facsimile-Wiedergaben der Wichtigeren Funde der Ersten Königlich Preussischen Expedition nach Turfan in Ost-Turkistan . Berlin: Dietrich Reimer (Ernst Vohsen), im Auftrage der Gernalverwaltung der Königlichen Museen aus Mitteln des Baessler-Institutes, p. 28. (Accessed 3 September 2016)
- ↑ James A. Millward. (2007). Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang. Columbia University Press. পৃ. 69ff. ISBN 978-0-231-13924-3
- ↑ Gibb, Hamilton Alexander Rosskeen; Lewis, Bernard; Kramers, Johannes Hendrik. (1998). The Encyclopaedia of Islam. Brill. পৃ. 677
- ↑ Whitfield, Susan. (2010). Conservation of ancient sites on the Silk Road: proceedings of the second International Conference on the Conservation of Grotto Sites, Mogao Grottoes, Dunhuang, People's Republic of China. Getty. পৃ. 95–106. ISBN 978-1-60606-013-1
- ↑ Hopkirk, Peter. (2001). Foreign Devils on the Silk Road: The Search for the Lost Treasures of Central Asia. Oxford University Press. পৃ. 118. ISBN 978-0192802118
- ↑ Dillon, Michael. (1 August 2014). Xinjiang and the Expansion of Chinese Communist Power: Kashgar in the Early Twentieth Century. Routledge. পৃ. 17ff. ISBN 978-1-317-64721-8
- ↑ Ryukoku University Digital Archives Research Center
উৎস আৰু অনুজ্ঞাপত্ৰ
উৎস: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া। এই প্ৰবন্ধটো অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ “বেজেক্লিক হাজাৰ বুদ্ধ গুহা” প্ৰবন্ধৰ সংশোধন ৬৩২৯৬১ (২৭ আগষ্ট ২০২৬)ৰ পৰা আনি অসমীয়া বিশ্বকোষৰ গাঁথনিলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে। মূল লেখকসকলৰ তালিকা সম্পাদনা-ইতিহাসত উপলব্ধ। পাঠ্য CC BY-SA 4.0।