বগাউদাৰ গীত

বগাউদাৰ গীত (ইংৰাজী ভাষা: Song of Bagauda; হাউচা: Waƙar Bagauda) হ’ল কান’ৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা হাউচা মৌখিক কবিতা। বিশ্বাস কৰা হয় যে ইয়াৰ এক প্ৰাচীন মূল অংশ আছে, যদিও সময়ৰ লগে লগে ইয়াক বিস্তাৰিত কৰা হৈছে। এই কবিতাটো এটা পুৰণি ধৰ্মীয় উপদেশমূলক (homiletic) ৰাজবংশাৱলী, য’ত কেইবা শতিকা পুৰণি শাসকসকলৰ নাম আৰু কীৰ্তি সংৰক্ষণ কৰা হৈছে। কান’ চহৰত ই অতি জনপ্ৰিয় আৰু চহৰখনৰ বাটৰ ভিক্ষাৰীসকলে এই গীত পৰিৱেশন কৰা দেখা যায়।^১২৩

ইয়াক এক থলুৱা হাউচা পৰম্পৰা বুলি গণ্য কৰা হয়, যাৰ প্ৰমাণ পোৱা যায় হাউচা কৃষক অৰ্থনীতিৰপৰা লোৱা ইয়াৰ চহকী উপমাসমূহৰ জৰিয়তে। সেয়েহে ই ইতিহাসৰ ওপৰত হাউচা সমাজৰ নিজা ভাষ্য আৰু ইছলাম ধৰ্মৰ সৈতে হাউচা এনিমিজম (প্ৰকৃতি পূজা)ৰ সংঘাতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। এইটো উল্লেখযোগ্য কাৰণ এই অঞ্চলৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় বেছিভাগ গৱেষণা পূৰ্বতে মূলত ফুলানি পণ্ডিতসকলে প্ৰস্তুত কৰা নথিৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল, য’ত হাউচা সমাজৰ, বিশেষকৈ কৃষক শ্ৰেণীৰ মন্তব্য খুবেই কম আছিল।^২

কবিতাটোৰ আটাইতকৈ পুৰণি লিখিত সংস্কৰণসমূহ ১৯২০ চনৰ আশে-পাশে পোৱা গৈছে যদিও এই গীতৰ উৎপত্তি সম্ভৱতঃ অধিক প্ৰাচীন। কান’ৰ স্থানীয় পৰম্পৰা অনুসৰি কবিতাটো একাদশ শতিকাত ৰাজত্ব কৰা কান’ৰ প্ৰথমজন মুৰব্বী বগাউদাৰ সময়ৰপৰাই চলি আহিছে। ই প্ৰজন্মৰ পাছত প্ৰজন্ম ধৰি মুখে মুখে বাগৰি আহিছে আৰু প্ৰতিজন মুৰব্বীৰ মৃত্যুৰ পাছত ইয়াত একোটাকৈ স্তৱক যোগ কৰা হয়।^৪৫৬ কবিতাটোত উল্লেখ থকা ৰাজবংশাৱলীৰ কালানুক্ৰম অধিক বিশ্বাসযোগ্য কান’ ক্ৰনিকলৰপৰা প্ৰায় আঢ়ৈ শতিকা পৃথক, যদিও ১৮০৭ চনত কান’ৰপৰা বহিষ্কৃত হোৱা মহম্মদ আলৱালী দ্বিতীয়ৰ ৰাজত্বকালৰ আগলৈকে দুয়োটা উৎসৰ তথ্যৰ মাজত মিল পোৱা যায়।^২

১৯৬০ চনত হাউচা বিশেষজ্ঞ ইছা কুৰাৱাই এই কবিতাটোৰ পাঠ্য লিপিবদ্ধ কৰিছিল। ১৯৬২ চনত কুৰাৱাই মাৰ্ভিন হিচকেটক এই কবিতাটোৰ বিষয়ে অৱগত কৰে আৰু ইয়াৰ সংকলিত সংস্কৰণটো প্ৰদান কৰে। কুৰাৱাই এই সংস্কৰণটো হাৱা নামৰ এগৰাকী ১০০বছৰীয়া হাউচা মহিলাৰপৰা সংগ্ৰহ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি হিচকেটে কান’ৰ শ্বাহুচি জুডিচিয়েল স্কুলৰ মুৰব্বী মহম্মদ নাছিৰুৰপৰা স্বতন্ত্ৰভাৱে আন এক পাণ্ডুলিপি সংগ্ৰহ কৰিছিল।^৪ হিচকেটে বিভিন্ন আজামী পাঠ্যসমূহ একত্ৰিত কৰি এটা ইংৰাজী অনুবাদ প্ৰস্তুত কৰিছিল, যিটো ১৯৬৪ আৰু ১৯৬৫ চনত প্ৰকাশিত হৈছিল।

কবিতাটো প্ৰধানকৈ চাৰিটা ভাগত বিভক্ত: ইছলাম ধৰ্মৰ নবী মহম্মদৰ প্ৰশংসামূলক বন্দনা; ৰাজবংশাৱলী; পৃথিৱীৰ অসাৰতাৰ ওপৰত এক দীঘলীয়া ধৰ্মীয় উপদেশ; আৰু ফাতোৱা অৰ্থাৎ মুছলমান আইনৰ ধাৰাসমূহ য’ত খাদ্য, অসুখ, মৃত্যু, কবৰ দিয়া আৰু উপাসনাৰ সৈতে জড়িত ইছলামীয় নীতি-নিয়মৰ উল্লেখ আছে।^২ এই কবিতাটোৰ ৰচনাত আৰবী ছন্দ ৱাফিৰৰ প্ৰভাৱ দেখা যায় আৰু ই ধ্ৰুপদী আৰবী কাচিদাৰ আৰ্হি অনুসৰণ কৰে।

লগতে চাওক

• কান’ ক্ৰনিকল (Kano Chronicle)