ফীবি আছিয়ো

ফিবি মুগা আছিয়ো (১২ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৩২^১ – ১৬ জুলাই ২০২৫) কেনিয়াৰ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মহিলা উন্নয়ন পুঁজিৰ (ইউনিফেম) ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল। ১৯৮৮ চনৰপৰা ১৯৯২ চনলৈকে তেওঁ ইউনিফেমৰ ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল।^২ কেনিয়াত ছোৱালীৰ শিক্ষা, মহিলাৰ অধিকাৰ আৰু লিংগ সমতাৰ প্ৰসাৰৰ বাবে তেওঁ লুও এলডাৰৰ পদলৈ উন্নীত হোৱা প্ৰথমগৰাকী মহিলা আছিল।^৩ তেওঁক মৰমেৰে মামা আছিঅ বুলি কোৱা ফিবিয়ে কেনিয়াৰ ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰখনৰ উন্নতি, মহিলা আৰু ছোৱালীৰ ভূমিকা আৰু এইচ আই ভি মহামাৰীৰদ্বাৰা আক্ৰান্তসকলৰ ভূমিকা উন্নত কৰাৰ বাবে নিজৰ জীৱন উৎসৰ্গা কৰিছিল।^৪ কেনিয়াৰ ৪২টা সম্প্ৰদায়ৰ তেওঁ প্ৰথমগৰাকী বয়স্ক মহিলা আছিল।^৫

কেৰিয়াৰ

২০০০ চনৰ পূৰ্বৰ

আছিয়োই গেণ্ডিয়া প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত পঢ়িছিল আৰু পিছলৈ দক্ষিণ নিয়াঞ্জা জিলাৰ কামগাম্বোত হাইস্কুলত যোগদান কৰিছিল আৰু তাৰ পিছত এম্বু জিলাৰ কাংগাৰু শিক্ষক মহাবিদ্যালয়ত পঢ়িছিল।^৬

১৯৫৩ চনত তেওঁ মেণ্ডেলিঅ' ইয়া ৱানাৱেক সংগঠনত যোগদান কৰে আৰু ১৯৫৮ চনত একেটা সংগঠনৰ সভানেত্ৰী নিৰ্বাচিত হয়।^৭ তেওঁৰ কাৰ্যকালত তেওঁ ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায় স্থাপন আৰু উন্নত কৃষি পদ্ধতিৰ পোষকতা কৰি আফ্ৰিকান মহিলাগৰাকীয়ে অৰ্থনৈতিক সবলীকৰণৰ পোষকতা কৰিছিল। মহিলা আৰু মাতৃৰ স্বাস্থ্যসেৱা আৰু পুষ্টিৰ উন্নতি আৰু চৰকাৰৰ তিনিটা শাখাত মহিলাসকলক অধিক জড়িত কৰাৰ বাবে তেওঁ আৰু সংগঠিত কৰে। ১৯৬৩ চনত স্বাধীনতাৰ প্ৰাকক্ষণত তেওঁ মহিলা কাৰাগাৰৰ প্ৰথমগৰাকী আফ্ৰিকান মহিলা জ্যেষ্ঠ অধীক্ষক হয়।^৮

১৯৮০ চনত কাৰাচুওনয়ো সমষ্টিৰ আসনৰপৰা কেনিয়াৰ সংসদলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু ১৯৮৩ চনলৈকে এই আসনখন দখল কৰে আৰু তাৰ পিছত সংসদ ভংগ কৰা হয়।^৯ বহুদলীয় ব্যৱস্থাৰ সৃষ্টি হোৱাৰ পিছত ১৯৯২ চনত পুনৰ সংসদলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু ১৯৯৭ চনলৈকে তেওঁ কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি থাকে। তেওঁ কেনিয়াৰ সংসদত দীৰ্ঘদিনীয়া মহিলাসকলৰ ভিতৰত অন্যতম হোৱাৰ গৌৰৱ লাভ কৰিছিল।^৯

১৯৯৭ চনত ফীবি আছিয়োই সংসদ আৰু স্থানীয় কৰ্তৃপক্ষত নেতৃত্ব আৰু সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত মহিলাৰ অংশগ্ৰহণ কমেও ৩৩% লৈ বৃদ্ধিৰ বাবে সঁহাৰিমূলক ব্যৱস্থাৰ প্ৰস্তাৱ দাখিল কৰে।^১০ এই প্ৰস্তাৱ খাৰিজ হোৱাৰ পিছতো তেওঁ সংস্কাৰৰ ভিত্তি স্থাপন কৰিছিল যিয়ে ২০১০ চনৰ কেনিয়াৰ সংবিধান জাৰি কৰাৰ লগে লগে ফল দিছিল আৰু নেতৃত্বত মহিলাৰ প্ৰতিনিধিত্বৰ পৰিৱৰ্তন আনিছিল।^১১ ২০০০ চনত বেথ মুগোৱে সফলতাৰে সঁহাৰিমূলক ব্যৱস্থাৰ প্ৰস্তাৱ দাখিল কৰে আৰু ইয়াক কেনিয়াৰ সংবিধান পৰ্যালোচনা আয়োগ (CRCK)লৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়।^১২১৩

১৯৮৮ চনৰপৰা ১৯৯২ চনলৈকে ইউনিফেমৰ ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল।^৪

২০০০ চনৰ পিছৰ

২০০১ চনত আছিয়োক সংবিধান পৰ্যালোচনা সমিতিৰ (চি আৰ চি) আয়ুক্ত হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হয়। আছিয়ো উগাণ্ডাৰ শান্তি আলোচনাত মহিলাসকলৰ অংশগ্ৰহণৰ পোষকতা কৰিবলৈ উগাণ্ডালৈ যোৱা প্ৰতিনিধি দলৰ অংশ আছিল।^১৪

মৃত্যুৰ আগলৈকে তেওঁ মহিলা নেতৃত্বৰ বাবে ককাছৰ অধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল, যাক পূৰ্বতে কেনিয়া মহিলা ৰাজনৈতিক ককাছ বুলি কোৱা হৈছিল, য'ত তেওঁ যুৱতীসকলক মেণ্টৰ কৰিছিল আৰু নেতৃত্বৰ ভূমিকাত মহিলাসকলৰ পোষকতা কৰিছিল।^৯ ২০১৮ চনত তেওঁ ৰাষ্ট্ৰপতি উহুৰু কেনিয়াটা, উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি উইলিয়াম ৰুটো আৰু প্ৰাক্তন প্ৰধানমন্ত্ৰীসকলৰ লগতে অন্যান্য উল্লেখযোগ্য চৰকাৰী বিষয়া আৰু মহিলা নেত্ৰীসকলেও শোভা বঢ়াইছিল।^১৫

মৃত্যু

২০২৫ চনৰ ১৬ জুলাইত আমেৰিকাৰ উত্তৰ কেৰ'লিনাত ৯২ বছৰ বয়সত আছিয়োৰ মৃত্যু হয়।^১৬১